588 De tranflat dominij per vk.volunt.

1

ligionem iufamenti , non autcm contra iuftitiam,cum ex iuramento teftamentum non euaferu fir-tnum , nee proinde inftituti in coius acquificnntper tale iuramentum.vt non rcuocetur.Vndeeuamfit, vr abfque refpectu eonim rdaxatio a fuperio-ri peti, Sc impendi peflit, fi alias rationabilis ap-pareat.&. Ncque obftat illa regula, Iuramentum contra bo-

nos mores non e(i Obligatorium t quia iuramentumcontra bonos mores, hoc eft,de te turpi, Sc dam--mta per legem naturalem , aut pofitiuam ciuilem,vel canonicaiti, vt Doctores praefertim Canoniftjecomrouniüs exponunt, non obligat. Omiflio au-tcm reuocandi teftamentum priüs factum nullo iu-re,nee naturali , nee pofitiuociuili , aut canonicödaronatur.aur prohibetur , vt patet, alioquin nonerir licitum feruare , & non mutare teftamentumpriüs factum.5> Ex hac refolutione colliges , donationem om-

nium bonorum , praefentium , & fururorum , periuramentum firmirarem nonaeeipere , natu validerenoeavi potent, quanrumuis iuramento dt con-fi. mata , non tarnen licire, quia par eft ratio in talidonatione,atque in teftamento, vt intelligensani-roaduerter.XO. Sed quid de illo teftamento , in quo teftator vo-

luit, quöd non poiTir reuocari per feeundum , nifiin illo regiftrata , & fetipta (int quaedam formaliaverb3 r-Refpondeo non reuocari per fecundum.nifiin eo exprciTä (int prardicta formalia vciba , & deillisexniefla mentiofactafuerit in fecundo.itaNat-X^conftl 6t,^.num 4 & f. Dccius cot./\i<,-& 487.& Apoftillator ad Iulium Ciarum ad tpmft 94 diu.lib-i.§ teftamentum , m add.it. in verb tollatur littc-ra A. Et ratio eft primö , quia eam legem fibi te-ftator Hcitc imponcre poteft ad tollendas fraudes.S'-cundö , quia per hanc claufulam non obligaturabfolutc ad non reuocandum prius teftamentum,fed ad non reuocandum feeundum quid , & fub il-la conditione. Idem cft.fi in primo teftamento libiimpofuit aliquam peenam , fi illud retiocaucrir,ami(Ta enim par.a ,potcrit reuocare.quia pra:dictapoena amitti poti ft , Sc folui ab r que peccato,acproinde ad illam fe potuit teftator obligare, nifipriori teftamento ftetetit: nee illa peena inferta in

Criori teftamento feeit icftatorem abfolutc intefta-llem , aut prius teftamentum immutabile, vt de Capatet , fed fub illo modo , & conditione foluendiillam pcenam,vt patet.

Animaduertes autem hie primo,prius teftamen-tum validum , & legitimum non reuocari per po-ftcrius inualidurw , Sc illcgitimum,/ hac confultifll-ma,§.ß tj«>4autem, C. de ttßamr.it. non tarnen rc-quiritur ad hunc erT. ctum , qo6d ex vi pofterioristeftamenti ha;reditas de facto adeatur , fed fufficit,quöd adiri poflit, vt rcuera poteft, fi illud iure va-lidum eft. \.tv>ftsriore ,Jnßit. quibm modis teftam.Ncc etiaro oportet, vt pofterius teftamentum fitmagis ,aut arque folemne, ac prius ; fed fatis eft>quöd folemniiatem fufficientem hibcat, vt valcatproratione perfoncrum, adquas refcrtu%quätum-eunque priüs habueiit, quod latiüs tradir Couar-rwuias citatus num. 1 . eftque do<5ttii>i communiffi-Ria. Vnde fi pofterius teftamentum fiat inter libe-ros,aut ad pias caufas,duo teftes fufficient ad reuo-candum prius teftamentum, ad qualuis caufas ,autperfonas factum ,cum maiori folemnitatc , Sc affi-ftenria plurium teftium.2t. Animaduertes feeundö , licet regulariter tefta-

mentum prius non reuocetur per pofterius , quinin poftcriori fiat fpecialis mentio prioris , vt doecr.

II.

Iulius Clarus lib 5. §.teftamentum, quaß. 94. initio.Sc patet ex rextu in §.pofteriore, Inftit. ejutbus modisteftame>fTauifirm4»tmr , (ufficir enim ,quöd ex dataconftet, qnodnam fuerit pofterius , vel pr:'ns,iuxtaillum. Tarnen li in priori pofita fuerit claufula de-rogaterrkpofterioris , per. hoc pofteriiis non rum-petur iHud piuis, nifi facta fpccialide priore men-tione : vt fi teltator dicat,Volo hoc meum pofteriusteftamentum valere , non obftante priori, quodper talem Notatium tali die , & anno condidi. Sp-milis mentio requiritur, fi piius teftamentum con-ditum fuit intet l;bctos etiam tali claufula carens,aut ad pias caufas,aut iuramento confirmatum,quiain fauorem liberorum , piae caula;, & iuramenti,prjelumitur teftator non obliuifci in poftcriori prio-ris teftamenti, ncc teile illud reuocare , nifi fpc-cialiter id expiimat. E conuerfo etiam licet priusteftamentum habueiit claufulam derogatoriampofterioris , fi tarnen pofterius habeat aliquam excommemoratis prasrogatiuis, videlicet fi fit factuminter liberos , ad pias caufas.aut iuramento confu-tum, reuocabk priüs abfque ilia fpeciali mentione.Sed in toto hoc articulofnnt plurimae minutioresobleruationes, quas latiffirne profequitur Ccuar-ruuias inrubr. de teftam 1 part anum. 19. &clarif-fimc Iulius Clarus diel. ltb.$. § teftamentum, ^.9^.& 99. nos llliseo maxime fuperfedemus, quödfo-lüm pro foro externoinleruiant;nain pro foro in~terno , quoeunque modo coiülct de teftatori^ vo-luntatc circa reuocandu.-n, vel immutandurr priusteftamentum, illi eft ftandum,iuxta fupcriüsdicta,& ita ait Gomez ad l.x.Taurx ,num, ie;. in Ine*quod miror,quia in num. 115. tenet , \ ftamemamminus folemne , nee in foro confeienrhe valere.Imo in foro etiam externo maxima habetur ratiovoluntatis teftatoris , quar per coniecturas,& ido-nea argumenta venanda tfl, vt per mal tos parti-culares cafus deducit Couarruuias vbtfupra, Scprobat textus in Authentic. de nuptijs , § di/bonat.exprimens , quod voluntas teftatoris pio lege ha-benda fit,fed intelligitur,qnantum ipfae leges pa-tiantur , feeundüm quas proinde expedit caute dt-rigi teftamentum ab aliquo iuris perito, vt in neu-tto foro pcriclitetur. Illud prxteicundem non eft,quando quis in morrc , autalio periculo conftitu-tus, merumortis teftamentum condidit »licet pe-riculum euadat, teftamentum nihilominus mane-re validum , nifi alias reuocetur. collijirur autemid ex l.vlttm.C. depoßhumü. Si tarnen Forma infti-tntionis ,aut legati eilet conditionalis ,v. c. h.rc.5» ex hoc morboäifieffero , inftituo haredem Petrum;quaeritur , anconualefccntc uftatorc , nullum eoipfo redtlatur teftamentum ? Haue difficultatemtraetat Gomez ad /.; Taitri , num. 116. & multisrelaris pro parte afnrmatiua.ipfe negaiiuäfequitur,qua: tarnen admitti non poteft,nifi per graues con-iecturas appareret teftatomn vel in illa conditionevim non feciire , vel eam poftea remifiirc.

Circa teftaroentcrum claufulas derogarcrias, &confirmatorias iliorum , pofiras a reftatoribus inipfis teftamentis pro foro externo aeeipe has regu-las, qua: multum tibi inferuient ad hanc rem valdeintricatam extricandam.

Prima regula eft. Quando teftator in feeundoteftameto apponit cla.utulam generalcm reuocato-riam omnium reftamentorum ä fe prius factomm,v.c. quando caifans, 6V reuoesns Otnnia tcflamen-ta anteccdentia,dicit,& per hoc teftamentum re-uoco omnia teftamenta a me hactenus condira,qua: claufula folet communiter ä Notariis npponiin omnibus ceftamentis.lfta claufula generalis non

fufficit

ii-

: h