Lib. VI Cap. X11.

587

damemum rft, rtuia qu6d quis fibi adimar earn fa-cultatem, nun eft cuiquam iniuriofum , aut prau'u-diciuilr'afreiens, nee alias eft de fe malum, atqueadto nee iure natura: prohibitutn, vt fatis patet, &latc confuuut Conarrmiias, Ted folo pcfinuo bu-inano : ergo de confenfu Principis circa hoc iuslnmianum auetoritarem habentis poterit teftatoradhuc viuens priuare&Je poreftate reuocandi, autimmutär.di teftamentum a fe condirum.

Nee obftant fundamenta aducrfx parris,quia ta-lis piiuatio pon tft contra bonos mores naturales,cum non fit de fe mala , fed folum contra bonositorcs ciuilcs, quatenus contrathmi rationabiliuseft, vt probant illa incommoda,iJi]iie legibus fan-citunijCv mon'bus reeeptum eftmee fanc eilet a:quahx, qua Princeps ftatucrcr,vt poftquamquisfetnelteftatus eilet, iain deineeps teftamentum reuocarcnon valeret, quanuis ctiam hoc nonnulli admife-rmt: nihil tarnen prohibet, quin de confenfu te-ftatoris poflit fuaui authoritatein ad id prarftare.neque hoc repngnat ratio»j teftamenti, quia,vt te-ftamentum dicanir vlrima voluntas, fufheit, qu6dteftator moriatur ciuilitcr in voluntate ', quam te-ftamento exprcfllt, licet non naturalher , vt patetin eo, oui poft teftamentum factum Relniioncmprofitetur, ad cuius limilitudinem is, qni modo ex-plicato, fe priuaret tacultate reuocandi propiiumteftamentum , cenferi poflit ciuilircr mortuus,quoad hunc cffeclum tanrummodö , & non qtn.adalios. Porto ilie textus , cV: illa D. Pauli authori-tas procedunt regulariter , & fuppofita difpofi-tionc iuris pofiriui.qiue circa teftamentum extat.a. Maior difhvultaseft, an per iuramentum tefta-

torisdc non reuocando teftamento reddatur illudirrcuocabile 1 Circa quam inuenio tres opinio-nes : duxfunt extreme pugnantes , vna eft media,vt patet, &: videre poteris apud lulium Clarum^.94. lib.y. n. j & Couarruuiam inrubr.de teftarn.1 p. poft »«mit.

Prima ait.tcftamemum eo iuramento cohfirma-CUtQ irrcuocabile eiTc,& irreuogabiliter confirmari.haue tenet Albericus inl. 1. circa finem. C.defacro-ßtnil. Ecclef. vbi aflerit , ita teuere communiterCanoniftas.*. Secnnda extreme eomraria nfrumar.primnm te-

ftamentum iuramento confirmarum rumpi,& nul-luni reddi per teftamentum feeundum fine iura-mento factum, poflxque illud teftatorem reuocarefine vllo crimine periutij hanc tenet Bartoliis in Ißmit , in prineipto. nnm.\t,. & Alexander in l.ftipu-latiohoc modo coneepta. celmn i.num.^.ffde verhör,obligat. Couarruuias i.part. poft frum.x \. verf.i.cptnio.&c al j. Fundamenrum Ülorumcft,quia fncljoteftamenti eft de iure naruia!i,.iuT,vt verius dicam,de iure gentium, qnod eft proxiraum iuri narnrali;nemo autem poteft fibi imponerc lcgem.qux con-traria fit iuri Hatut« , 6V gentium, quia non eritlufta talis lex ; iuramentum autem contra bonosmores iure gentium , aut natura: introduetos, bonobligat, quia eft vinculum iniquitatis;non ferna-re autem ius gentium , aut natura;, iniquumeft,&i leo ne iuramentum mancar vinculum iniquitatis,dteendum eft illud in eo cafii non obligare.6. Tertia fententia , cV media inrer bas extremas

alFerit, teftamentum iuramento quantuneunqueconfirmatum , reuocari ,5c immutari validc pofle,non tarnen licite, ac proinde periurum e(Ic,& pec-care mottaliter teftatorem , qui iuramentum nonobferuat, njfi pviüs obtineat illius rclaxatjonem.hanc tenet Alexander conf\§. num.xx. Couarru-uias allegatus. Alctatus in cap.cum contingat. «78.

dciureiureinüo. lulius Clarus lib.%. ^.tefiamentunt.tju/efi.cf^.ntim.^.8c clt longe communiot: mthiqucpoft magnum examen, & diutumam tonfideratfo-11cm, vifa eft omnino vera. Nam,quöd non cbftan-tc iuramento , non valcat primum teftamentutaper confedlionem feeundi, probant textus in l. exeo. C.dt iriHtiltb.ßtpulat. / 4. & l.ß cjhü, in princi-pe. & l. ß f\HÜ intjutlinos. §. vliimo , ff. de legat.i.vbi habetur iufiurandum contra vim legum, ik au-thotitatem iuris in teftamento pofitum,nullius ciTemomenti, vtique ad fiimandum aftum iure repro-baturn. Idem eft de iure Pontificio, vt colligitur excap. cum Atartht. & cap. vliima voluntas 1}. <j. i.De iure autem Lufitano manifeftiusid conftatmamUb.*f. Qrdtn. M/.44. § penultimo, habetur, promif-fionem alicui fadam deinftituendoeumhaeredem,itemque donationem omnium bonorum piacfen-tium, & futurorum , ita iure reprobari, vt neepeefe , nee iuramento addito , valida: fint. tenentquecommuniter DotTtorcs, lulius Clarus indudus k.}_Alexander in l. fttpulatio hoc modo coneepta. num.:ff de verborum obligat. Couarruuias in rubric.de te-ßam. i.part poft r/um.i^. lmola in cap.cum contin»gat. n.^i.deiurciurando Paul.de Caftro conf.$ }«).poßnnm.j. Üb 1. Mainer in l.nernopoteßmutare.col.t^. &i(>,dc reg. inrü. & plurcs alios, quos in-uenies citatos apud lulium Clarum diclo nnm.$.Ratio autem huius rei eft, quia iuramentum in te-ftamento appofitum de non reuocando illud,aufertlibcram teftandi facultatem,vndcnec talciuramen»tum, nec talis promiflio, quac idem operatur,vale*te pollunt , quantunuis illa iuramento muniatur.Im6in vniuetfum nullum remedium adhiberi po-teft, ne prius teftamentum femper mancat reuoca-bilc per pofterius, vt ait Angelus Atct. ad § ex eo.Jnflitut. tjmbiu modisteftamenta infamemur. & Syl-ueftet verb. teßamentnm 1. qiuft.il. tV alij Sum-miftar. nam non obftantc iuramento,aut quaeun-que alia claufula derogatoria poftremi reftamenti,poteft nihiluminns prius perpofteriin vaÜde reuo-cari (fcuiata forma infeiius perftriugenda ) quodintclligc , nifi ex aurhoritare Principis illa prioristeftamenti cor.firmario, & pofterioris derogatioiteftatore fiar, vt diximus nttmj.. & }.

Quid autem nihilominus illius iutamenti Reli- 7,gio obliget, ex periurus maneat teftator , fi iliudinfringat,illicitc\]neTcftamentttm reuocet, docetMolina tom 1. de iuftitia, dijp. 151. § .contraria fen-tentia. pag.%^6. lulius Clatus /ii.3. ^.teftamentum.tjutft.^y. num.i). & 4. Couarruuias in itibr. de tt-ftam.part.i. tum. 15. & alij citati num.pracedemi.Probatur farile , quia iuramentum impleri debet,quoties id fieri poteft fine difpendio ialutis zter-nz, vt exprefse habetur tn cap fivero , & cap.cumcontingat. de lureiurando. quia pro Dei reuerentiacurandum eft, quanrum licite fieri poteft, ne ipfefuerit adduftus in teftem falfi : cum igitur imple-tio iuramenti, qui confiftit in habendo rato ipfoiuramento, & in non mutando illud, fit prorfus li-cita.cum non extet prxccptum aliquod ,aut confi-lium , vt teftator priorem illam voluntatem teuo-cet, vcl mutet, fir, vt negligi abfque peccato petiu-rij nequeat, nifi prius iuramenti relaxatio obtinca-tur. Confultö dixi,<«K/ co'nßlitim, quia licet res,qusiurarur implcnda, fit licita ; fi tarnen oppofitum fitdeconfilio, iuramennun non obligat: vt fi quisiuret, fe non togtefliirum Religionern , non datu-rum mutuo, vt docet D.Thomas 1, i.qu<tß.9&-art.i. ad z. Panormitanus ad cap. fivero , deiare-inrando, praeter alios communiter. Si tarnen tefta-tor iuramentum violet, folum peccabit contra Re-

ligionem.