■faF 5 ^

578 De trandat.dominij per vlt.volunt.

*7-

*8.

trancas > quantumcunque ctiam diuites, & poren-

tes.Sed ncqne hie fuecumbit Nauarrusjimo bonus

illc feiiex Valens occurrit.has Exttauagantes eo fo-

lum pertinere, ne in foro iudiciali talia teftamenta

accufcntur.aut damnentur ; non autem concedere

facultatcm,vt in confeientix foroid licirc fiar. At-

tamen cum Amhores illarum fint furomi Pontifi-

ces , qui confeientia: maximc funt iudiecs, & cum

magna expreffione faciant poreftarem, vr ralis dif-

pofitio übet e , ac licitc ä clericis fiei i poiTit, vtque

eonfanguinci ab inteftato fuccedant, fatisprofc&ü

deprehenditur falfus is Nauarri fenfus,ftatque fola

dcfcnfio,&iuftificatio confuetudinis , vt clcrici tc-

ftentur debonisex Ecclefia: berufieiis partis, in

vfus ctiam profanos, tum non fint piohibiti iure

natural! ,aurdiufnö , fiquidem conftat Pontifices

Romanos ad cum a&um faculratem faepc concef-

fifTe , & hodie conccderc.

Poftrcme» pro Caftclla accedit confirmatio,quiaCarolus V. rcfeiente Couarruuia , & ipfo criamNauarro , talcm confuetudinem in comitiis RcgniPintia: babitisapprobauit lege lata, vi fui miniftrinon modo non refiiterem, fed afTiftcrenr, camqueferuari facerenr. In Lufitania vcr6 rxtat QtA.hb.x.tit.i.i fcnttlt. in vetcrfb.& innouis///» i.tit.$.§.\ 1,nihil innouatum cft.qua bona clen'cbrnm , de qui-bus illi,nec in vita,ncc in motte difpofuerunr , dc-fermmir ip^orum harredibus propinqu ; oribus,quxpoftc'a Ioanncs Hl.declarauit pci /. ic.t't 1 p.i.Ex-trauag.sx fclum intelligerctiu de bonis parrimo-nialibus.non vetodeacquifiris lituloEcclcfix.nonobfeuse fiipponcns hxc deuolui ipfi Ecclefia-, feufuceciTori. Scd in hac fuppofitione ad folos cano-ne$, non ad confuetudinem Rcgni contta ipfosprxfcriptam videtur refpexifte, ncqtic enimillitJSmeminit,nequcilli prxiudicare voluit.

Poft hos difeurfus iaftos , ftatuo haue oftaimmconclufioncm prae caereris notabilern.quamuis clc-rici de bonis Ecc!efix,hoc eft de fructibus, ac red-ditibns bcnrfijij quxfitis,& de ipfis redditibusiamvic"cis,de iure teftari non pofllnr, neectiam ad vlu*pius,& mulc6 minus ad vfus profanos,vtrunquc ta-rnen de confuetudinc eis licet.vbi illa fuerit legiti-me prsferipta, dnmmodo fines confuefudinis nontranfgredianrur,& in paupe res,ac pios vfus conue-nientem pa< tem confcram.Hzc faltem quoad rcli-qnas partes , exceptapoftrema,eft Couarruuia: vbifuj>rk,n\muuvci in cap.cum inpfijcijs, de tefiam. n 9.&eft hoc tempore communiüs reeepta. eam docetMolin. tom i.deiuß.diff 147 cotcl.i \. dixi,faltem,quia conclufio propofiraab his Authonbus foletafTcri, non exprefia ea limitationcquam ineius ü-ne adhibmmus , de rationc habenda pauperum, Scpiorum vCuum.Priman* partem.quödfcilicet de iu-re quoad ca bona teftamenti factio clericis noncompetat,ex dictis patet. Seen,.da vero, quod mul-tö §iinus in vfus ptofanos,probatnr,quia de iure innullos vfus.nequc pios,ncque pmfanos,id permit-lfeur.l#rri*.quöd fcilicet de confuetudinc legitimepraeferipta vtrunqucliceat. Probatur, quiaexceptaobligatione natuiali.&diuina.quam clericus habetfubueniendi paupetibus de fiiperfluo,& piis caufis,& quarenus Ecclcfiaftica perfona ck.&c Ecclcfiafti-c abona podldet; contra obligatiorcm , qua: ei in-lungitur per ins pofitiuum humanum,poteftprocc-dete prajfcriptio : ilhantcm natt>rad's,&^HUna Co-lum eft,vt patienti pauperi grauem neci flitatcm.autEcclciix, clericus de fuper'fluo fnbueniat mnlro li-beralius,ac potius quam laicns,nonautem,vt extrahunc cafiim non poßlt taje fiipcrfluuw in püofanosvfus,aliä$Jicitos€xpendeie.NecoppofituaNauarro

fufficienter probatur : ergo per confuetudinem po-tcritintroduci.vt ckricus de tali ctiam fnpeifluoadquofuis vfus pios,& profanos, licitos teftetur poft-quam 111 e obÜgatiüni diuinsc, & nacurali fatisfecc-rit.&confii-matiircadem pars aurhoiitate lummo-rum Pontificam , qui tum gcneralitcr per illas Er-trauagantes decedentibus in fuaCuiiaid conceirc-runtjtum fpecialitcr.pcr qnotidiana priuilegia suis,in quaeunque Prouincia viuaiJt.vel moriatuur, fa-culratcm teftandi eo modo.Item authorita« Syno-dortim,qu«pia:di£tam conitietudinein variis dicecefibusapprobätjferuariqucvoliierunt.Itemauffco-ritateetiam Piincipum fiailatium.qmcidrtncon-fuetudiniin fuo foro autafliftuntjantnon uiiftnnc.Quarta pars , qua: moderationem illam contjncr,dümodo fi/ies ipfius cwfuttudinis non iränfgredie>.iur t&c.additaeft,quianon in omnibus loris.vbi eaio-fuetudo vigetjvnifoimiter (e habet,ied aübi aliamforma accipit.vt vcl in fola Lulirania paret c-x col-lationc coftitutionü vatiarü dicccesu.m titulode tc-ftametoclericorü viderc atqucanimaduerterelicer.

Nam confuetudo dieeetfis Eborenfis.vt conftat 2.9.ex conftitutionibus fynodahbus illius fub D. Ioan-ne de Mcllo r/V.io.tcftata , & approbata habet, vtclcrici beneficia curata.aut dignitates Iiabentes,tc-ftati pofftne in dimidio bonorum intuitu Ecclefia:acquifito'rum,rcliquum autem dimidium referuetuefuccedoti in bencficio-,quöd fi inteftati moriantur,hiredes eorum fuccedant in ea medietate, de quaipfi teftari potcranrjin defedtum autem harredum,omnia bona dcuokiätur tucceiron" in btneficio,hocfemper (cruato , vt debita defunc"ti loluantur.itixtaformam ibi pra:fcriptam. Habenribus tarnen bene-ficia fimplicia,canonicatum,vel portionem liceat deomnibus fuis bonis liberc teftari, omniaque tranf-mittant ad fuos hxredes ab inteftato ; quod h illiscareant,fuccedat in ha:r£ditatecolIegium,ad quodbeneficiatus pertinebat, cum onere loluendi ei«sdebita. Licet autem ab hac forma alia: diccccfesvarienr,in hoc tarnen omnes, quarum conftitutio-nes vidcrim,confonant,vr dirTerentiam faciant in-terobrinentes beneficia fimplicia, & curara,& ma-ioie libertärem illis,quam his,inrtftando tribuanr.Confonat ctiam h-i).C\ai.§.teßarr.er/tum, q.17. verf.(jHarto vtdendnm,coi\firniAn$ fuo , cV aliuiurn tefti-mt'nio vb'quc feruari fimilc difciimcn inrervtran-que fpeciem bencoeiörum ad erTefti m rcftandi;l"edquamuis confufHidc inter cos iic diltinxcrit > iura «

tarnen prohibentiacleiicü tcftaii.indiftinitc quoadhos,aut illos beneficiatos procednnt , vi iam dixi-mus. Adde in EborciiU* diaveli.ncc ex confnetndi-ne 'atis conftare tale diierimen , quamuis eninjconftitutioncs ülud tradanr,vfus tarnen dicitur ef-fe,vr clcrici etiaou beneficia curnra , aut dignitateshabentes perinde de omnibus bonis re(tcntur,& abinteftato ea tranfmirrant ad fuos harredes, perindeac beneficiarij fimplices iquare examinarc debetPrarfultaiesvfus, &fi inutnerit legitime prxfcti-ptos.corrigcndaeernnt prardiclxconltitutiones hacin parte,fin minus,teformentur.

Reftat illa vlrima moderatio,ciux conclufionem j c.claudit,& ßc habet, er i»pauperes acpios vftts con-uemtntempartem conftrant. & probatur in primis,quia fi pauperesjvel ipfa Ecclefia pra:fenti opegra-uirer indigeant,nulla confuetudo clcricü morienteexcufar a prouidendo illius neceflirari pro fua pecu-liari obligatione,iuxra propornor.c bonorum,quxhabet.Deindc.quia ceifante et;ä grautoii pauperü.Sc Ecclefia: iodigetia^llaordinalia.qiia; femperefr,cum iaris videtur obligare ad aliquam piam Jifpo-fitione,tum ratione fcandali,quodfequitur,qnando

benefi