Lib.VI. Cap.IV.
54i
->
fit Ecclefiafticus , & perfonx Ecclefiafticas fintcxemptce ä foro faeculari, & bona illacum , indeeft , quod talis piiblicatio ad iudiccm Ecclefiafti-cum pertineac. Deinde vero , cum teftamentumfit hominis laici , & bona , de quibus difponir,fint fna, & fimiliccr laica : & Ecclefiaftica perfonanondum acccptatam habeat talem haneditatem,viderur talis piiblicatio facienda cotam iudice lai-co;& ideo ne feditio intcr vtrunque iudicem oria-tur,i!lius erit eapublicatio , qui prima* praeuentusfuetit.&confequenter mixti fori.
5* Secunda fententiadocet , talem publicationem
ad iudicem laicum tantum priuatiue pertinere , Sccoram illo faciendam efle , quia eft teftamentumhominis laici, Sc bonum laicorum , ac proindc to-ta difpofuio eft laica , Sc ad iudicem laicum perti-net feite , an in eo teftamento fetuata? fuerint fo-lemnitates, quas ius ciuile prarfcribit.quarum vnaeft, vt piiblicatio teftamenti laicorum hominumcoram iudice competenti hat : iudex laicus , cumbona fint laicalia , & perfona teftans laica, & hag-res Ecclefiaft'cus nondum aeeeptauerit talem hae-reditatem. hsee opinio videtur probabilior , &illam docet Molina tom.i. deiuflitia , dijfut. zto.§.Couarruuias. num. j. confirmatur ex /. confulta.C de teßament. Sc ex /. cum ab initio.ffquemadmo-dum teßamenta aperiantur. Sc ex ülius fundamen-tocorruit fundamentum primse.
6. Si veiö teftamentum publicandiim fuerit Cicri-
ci, vel laici, fed conditum ad pias caufas, illius pii-blicatio facienda erit coram vrroque iudice , &mixti forierir.iuxta Molinam aücgatum.Illuftrifli-mus tarnen Hjfpaniarum Primas i.part. Decretiincap. EpifctpHi s- diß.H.pag.766. num. 1. ait pu-blicationcm teftamenti Glerici, vel pietatis caufafacti cotam iud'ce Ecclefiaftico cfTe faciendam , Scita tenetenam Guucvtcz pratltcarum Üb. 1. q 98.7inm. L.
7' Executores teftamentorum , & haeredes , vbi
primimi munus acceptarunt,tenentur inconfeien-tiafub gram culpa lethali , quam primum potuc-rint, ante annum , & menfem , iuxta concorda-tam, de qua Hiximus num.x. imö,& ante fex men-fes j i\ legata fuerint pia, de quibus ftatim dice-mus, quos ei ius commune concedic ad pia lega-ta exeqnenda , (\ nulla fuerit caufa dirTerendi, te-ftamenta executioni mandare , Si voluntatem de-funcrorum ftatim implere, & ad id eos cogere po-rernnt iudices cenfuris Ecclefiafticis , fi Ecclefia-ftici fuerint , vel aliis peenis peeuniariis conue-nientibus, fi fuerint faxularcs , quibus etiam vtiporerunt iudices Ecclefiaftici, vt cclligitur ex cap.fibtres , de teßament. Sc probat lex „cum res, ff. delegat. 1. qua; ftatuit , fi res legata propria erat te-ftatoris, Sc hasres copiam illius habet, teneri illumftatim abfque vlla mora foluerc, & lex , ß domus,§. in peeunia , ff. eodem tit. qua: iubet, peeuniamlegatam breuiflime folui. «dem probat lex 6. tit.io.part.6. Sc ratio eft, quia prxdictum tempus anni,&menfis, de quo agit concordata intcr iudices'Ecclefiafticos , & fxculares, Sc fex menfium,quosconcedic ius commune ad excquenda legatapia,non concedimr ad tollcndam obligationcm fol-uendi, & exequetTdi defunc~fci voluntatem intraillud tempus Cmc iufta caufa , fed nc vltra illudtempus diffcratur. ita docet Molina tom. 1. de iu-ßitia, di/'pHt.z.i; 1. ^.dubium item eß. pag. 1 (41. co-lum.x. Syluefter verb. Teßamentum 1. quaft 9. vbiegregie notat hoc peccatum efle contra iuftitiamrefpe&u eorum , quibus legata debentur , quia in-iuftc priuanrur vfu retum ratione legati ipfis debi-Fagitniez.de luflttia, &c.
tarum, rcfpe&u vero defuneti, efie peccatum con-tra charitatem , quatenus non implet illius volun-tatem , Sc animam illius in igne Purgatorio de-tinet , quod idem docet etiam Molina modo ci-tatus.
Quando vero teftator in fuo teftamento nul-luni nominauic executorem illius , executio tefta-menti pertinet ad hasredemateftatote inftitutum;in defedtu vero illius , pertinet de iure communiad Epifcopum, conftat ex l.nulli. verf.ßn autem. in-fra. tit.i. Sc idem dicendumeft, quandois , quemteftator hxredem fimul, & executorem defignauir,negligens eft , Sc piam eins voluntatem non exe-quitur , tunc enim etiam ad Epifcopum pertinet,eam executioni mandare. ita Autbemic. de Eccle-fiaß. titttl. §. finautemaim hoc. collat.y. cap.y ver-ßc. akod infra,extra de teßament. rjr cap. finali. eo-dem titMb.6. Clementina i. eodem. Parifius conf.iC.nttm.x 1. volum. 4. Illuftriflimus Cunha Hifpania-rum Primas*'« i.part. Decreti,disl.SZ. cap.^'.n.i.Sc vero non folum legata pia poteft Epifcopus tuncexecutioni mandare , fed etiam non pia, vt ttaditidem Primas, & Couarruuias.quem refert Cene-do in fuapratt.lib.i ■ ejutß.i^rium.t. & quzß.i, r.nnm.^.Sc alij quos fequitur Batbofa. de officio &po-teilate Epifcepi.allegat.Si.num.i■ Et ratio eft, quiaconcernit id finem fupernaruralem falutis animaeteftatoiis, & exectuoris, Sc exonerationem con-feienti« ipfius exccutotis,cVidco poteft illum Epi-fcopus ad hanc execurionem , Sc obligationem de-funfti cxplendam diredlre ex officio obligate: pro-prium enim officium Epifcoporum eft inuigilare,ne oues propriae con r cicntias fuas onerent pecca-tis , iuxta illud 1. Petr. 2. Eratüßcut oues errantes,fed comierß efiU nunc ad Epifcopum animarttm ve-ßrarum ; Sc illud Pauli ad Hebrjeos 13. Ipß enimperuigilant , quaß rationem reddituri pro animabmveßris. ^
Quod adeo verum eft , vt C\ teftator pr*cipiir,Vt executio fui teftamenti ad Epitcoprim non de-uoluatur in fimili cafii , ad eum nihilominus de-uoluetiir (i executot teftamenraritis negligens fee-rit, nifi teftator de alio executote fibi in eo euentuprouidcat; nee folüm ad Epifcopos, fed ad iudicesetiam fxcularcs hoc pertinet, iuxta fuperius dida.Ratio eft,quoniam aiure ineo euentu hoc üli con-ceditur. ita Couarruuias in cap.tu.mobU , de teßa-ment. num.6. Sc Panormitanus ibidem,eodem num.6.Syluefter verb. Teßamentum 1. qujßisn.S. Molmatom. 1 • de iußitia, diß>ut. 111. §.dubium pmuerea eß.>£gid. in l. i.C. de facrofanü. Ecclef. ö.part. §. i.num.i r.Illuftriflimus Cunha Hifpaniatum Primasi.part. Decreti. dißinft.%% ad cap. <;. num.i,. Sc dt-cemus infvt cap.6 nurn.S. Fundamentum eft, quiaillud a iure in eo euentu illi conceditur, nec poteftteftator per parricularem fuam difpofitionem tol-lere difpofitionem publicam iuris publici, voluntasenim particularis hominis non prxualet contra iuscommune, Sc voluntatem Principis condentis insin bonum publicum.
Etfi forte teftator in fuo teftamento , ratio-nem exigi ab executote ä fe defignato , vetet , pa-rtim id refert, adhuc enim ab illo exigendaeft,& tenebitur ille eam reddöre. ita difponitur inAnthentic. de Ecclef. iitul. <>. ft autem pro redem-ptione. & in Autbentic. licet. C. de Epifcep. & de-,ric. & in cap. tua nobis , de teJlament. confentiuntglolfa , Panormitanus , & Couarruuias incap.fuanobii , de teßament. vterque num.6. Syluefter verb.reflitutioi. cjtuß,%.pronunc. f. Molina tom. 1. deiufiit. dijput. ifi. §. dubium deinde eß. Funda-
Zz mentum