Lib.VI. Gap. III.

559

fncn fufficiat non polTc alitcr conuerti in aliudopus pium, quam anrecedeme authoritate fiimmiPontificis,afhrmant prxfati Doc"tores,Bartolus,Pa-norrnitanus,& Molina.38. Idem dieendum eft , quando legatum pium pro

anima fua cft ccrtum, incertum tarnen eft, cui lo-co,aur operi pio fit reli&um, neque enim tunc ca-ducat legatum, aut reddirur nullum 5 fed applican-dum eft arbitrio Epifcopi , executorumque alteripio operi, & loco, vt patet ex Molina diclo tom. 1.de iuft. diß>. 197. tnfine. & 249. §. quando aliquid,ad finern etiam.39- Similiter, fi teftator relinquat ducentos aureos,

vt diftribuantur pauperibus pro male ablatis,&fo-lum reperiantur centum fuifte ab eo male ablata,alia centum non ccdunthxredi illius,fed infumen-da funt in aliquo operc pio, quia prxfumendus eftteftator in omnibus grauatam habere confeien-tiam, Sc hanefuifle illius mentem pro exoncrandafuaconlcientia. ita Panovmitanus in cap.tuanobü tde teßam. num.<). cum Baldo, & aliis, quos ibi ci-rat. Molina difta diß>Ht.i^. §. dubium eßß te-ftator. r um.1.40. Quamuisautem hoc verum fit,tamen ü teftator

in fuo teftamemo dicat, ducenta , quae in librolfiearuu. rationum comperiuntur , me debere, re-ftituantur illis,quibus me illa debere comparuerit;& ex libro rationum conftet liquidd centum Co-lummodö illum debere , plane tunc moralis certi-tudo eft> teftatotem fuiflc oblitum, vel deeeptum,proincleque incrementum cedit hxredibus illius,quia in dubiis folüm,an teftator debeat incremen-tum illndjinfumendum erit in operibus püsjfi veiönön fit dubium, fed certum, non plura debeie.tuncincrementum cedet hxredibus. ita Mülina diclodijp.14,9. §.dubiumeft. n.10. adfinern.4t. Si vero ex verbis legatoris, vel conie&uris con*

ftetjvcl appareat legatum ä fe rclictum alicui puel-lx tanquam opus pium in bonum ipfius puellx pri-m6, Sc per fe fuifle reli&um, vel vtilla ftaturo ha-beat competenrem ad genus fuum , vel in reme-dium'vitar, quod apparebir, vel ex quantitate Iega-ti, fi fufficiens fitadaeeipiendum vitx ftatum com-petentem cum illo: tunc quidem, cum in bonum,&ob fauorem duntaxat puellx legatum illudei re-liiflum fuerit,cedit hxredibus puellx, quanuis te-ftator illud ei reliquerit tanquam opus pium , &quanuis exprefsecauerir, vt illud ei non tradaturante nuptias, aut ante monafterij ingrefium , ncillud in aliis rebus abfumeret: eo enim ipfo , quödex conieoturisapparet illud ei reliquifle tcftatoiemin bonum, & fauorem illius,ftatim ac illedifceflu,puellacomparauit ius ad prxdichim legatum plc-num , & abfolutum , liberumque ab omni onere,6c condicione, tametfi ex teftatoris iuflu in alteiiusmanu vfque ad tempus nuptiarum , vel ingreffusReligionis iuflerit afteruari , tanquam in depofito,quia adhuc tranfmittit illud puclla ad fuos hxre-des: ita exprefse docet Molina tom. 1. deiußitia,difp.iw. %. dubium eß. num.i. pofi medium, quafiiifdem ipfis verbis, quibus hie vfi fumus. Confit-matur hxcdo&rina, quia illc, cui reli&um eftali-quod legatum,fub ea conditione.vel modo,vtfibi,vel fi fibi emat veftem , vel agrum, ex quo alatur,non perdie illud, non emendo veftem, vel agrum,Sc Ci moriatur ante traditionem illius , tranfmittitillud ad hxredes fuos, quibus dandum erit, ita do-cetBonacinarowj.i. de conirallibu* > diff>.t ) . qus.ß.\.pdrt.+.propofie.i. Antonius Gomez tom. 1. variar.cap.i i.n.yi,. exBartolo,& hVoeticoadl.Titte 100.ff. de condit. & demonfirat. quia prxfumit ius, illi

reliquifle teftatotem hoc legatum ex fpeciali amo-re,& in bonum ipfius,tanquam elecmofynam. pa-tet hoc exprefse, meo iudicio,ex dccjfione VlpianiIurifconfulti in l.i.ff- de donat. vbi deeidit, fi Ti«tio relinquantur decem , vt emat Stichum feruum,non amittere Titium illa decem, fi Stichus iammortuus fit, aut Über, &cmi non poflit, quia prx-fumit ius in bonum ipfius Titij ex fpeciali amorc,$c in fauorem illius, illa decem illi fuifle a teftato-te legata: & patet ex verbis ipfius legis, \bi,Siveroalias quoque donaturw Titio decem , dixerim, caußtmagü donationü , quam conditionü dands, peeuniedßimari debebit. Sc fic legatum ad Titij hxredespertinet in eo cafu , non ad hxredes teftatoris.

Hoc roboratur magis ex doftrina, fundamentis&Do6toribus,quos tradidimus lib. 1. de contratli-bm ingenere. cap.8. a num.\G. §. dubium ei~t. Vbiprobauimns legatum reliftum Berthx confangui-nex nobili,& pauperi, vt Monialis fit, non amitti,nee perdi ab illa , fi nubat competenter ad genusfuum de confilio parcntelae cognationis fux,& ce-dere illud hxredibus illius ,-fi ipfa moriatur, ante-quamfibi tradatur ; quod dubium omninovidebis,multum quippe illius refolutio conducit ad rcfolu-tionem pcxfentis cafus.

Si autem ex verbis teftatoris perfpieuum fic,illum voluiftc, vt legatum non cedat legatarix,nifiimpleat modum, & conditionem, fub qua ci rclin-quitur, veluti fi in teftamemo teftator dicat,& ali-tcr nonobtineat legatum;tunc quidem non obti-nebit illud,ncc cedet hxredibus illius,nifi impletomodo, & conditionc,fed ad hxredes teftatoris per-tinebit.

41.

Capvt IV.

De executione teftamentorum , adquem iudicem pertineat, & quidfi ceftamentum fit Clcrki , autEpifcopi, &: de obligatione tefta-mentarij.

1 Cognitio caußt circa folutionem piorum legato-rum ,fih<tredes HUfoluere reeufent , eß mixtifori s ejr ad vtrumqtte iudicem pertinet.

1 Executio,& compulßo executionü teflamentorumetiam ad pias can[M,eß mixti fori.

t, In hoc Regno LufitanU de confenfu Regü , &Prdatori.m executio te'slainentorum adpia, &non pia,ad vtrnnque iudicem pertinet, & da-für locus prauenttonü, & integer anmu,& diesad teSlamcmum implendum.

4 J'ublicatio teflamentorum , cor am quo iudice fa-cienda fit , ftue tettamentum fit laici, in quaClericum htredem inßituat,fiue Clerici,inquoinftituat laicurn,& n.$.& 6.

7 Executores teflamentorum , & hrredes , vbi pri-

mum minus areeptantytenentur fub mort ali, ficommode poffunt ante annumgr diem fub grautculpa teßamenta exequi.Et ad iudices eot cogere poffunt poenu. ibid.

8 QuidfidefuntlHiinteßamentoprg.cipiat , vtin

executione fui teßamenti Epifcoput , aut iudexEcclefiaßicutfenon intromittat.Si teßator non nominauit executzrem fui teßa-menti , ad Eptfcopum pertinet executio illttu.ibid.

9 Quid