Lib. VI. Cap. 11.

5^5

quin ro^ario teftium eft necefTaria ad valorcm te-ftainenu.Chnftophorus Portiiis deteßamentomtlit.t»l.+. tn prinapio , diftinctionem facit, intet labo-ranres pefte, Sc quacumque alia infirmitate , & delabotantibus peftc , ait non oportete , quöd teftesfint rogati, de aliis dicit oportete , aüter vitiati te-

, (tamentum. Fnndamentum illius cft,qniaalioquin

eo peftis tempore auferetur miferis impcdiüs hocextrernum virae folatium ; quod durum admodümvidetur; Ted hxc ratio militat etiara in quaeunquealia infiimitate. Dcinde,quia rogatio teftium fuitintrodu&a, vt voluntas teftatorum magis delibera-ta videarur,& ne illuforia proponatufiex rogatio-lie enim illorum prxfumitur voluntas teftatorumnon folum magis libera, fed ctiain magis delibera-ta ; quando autem fine hac rog.itione ex di&o te-ftatoris conftat illam c(Ic vltimam , Sc dclibera-tam,fuam vltimam voluntatem,celTabit faltem prq,tempore peftis, pracdi<£ta rogatio. Hxc Porti] fen-tentia eft valde pia.eam fequitur Negrciros expref-se in introd.ad vlttmas vol. Ub.\. cap.it. num.i. efrcap.i x^.num.t,. maximc in hoc pofteriori loco, vbiait rogationem teftium tempore cuiufcunque mor-tis non efle defiderandam, quia cum requiratur adhoc i vt de deliberatione voluntaris conftet, fi idaliunde pcrfe&c ac plcne conftet, id funSciet. Sednihüominus prima fententia Ripx fcqueuda eft,loqueudo de iure communi ; oportet enim vt idconftet modo \ rxfcriptio a iure,&: non fufticit con-ltare alio modo : vt patebir ex dubio fequcnti,dixi,loquendo de tuve communis quia de iure Liifnano.vtprobauimus nurn.io ctiam extra tempus peftis nonopus eft,vt teftes fint rogati.

3^ Similis dubitatioeft,an omnes huiufmodi teft'.'s,

fi teftamentum tempore peftis.vel in tremo & de-

ferto loco fiat, debeant effe mafeuli , an fuflieiat

quod fint feeminx > Et refpondendum eft, necefle

cfle.vt omnes fint mafeuli. Et tatio eft , quia ins

Lufitanum 5c commune remittit numerum teftium

pro hoc tempote, & loco, non remittit autem alias

qualitates xtatis libertatis, nee qualitatem mafiru-

liiritatis, vt optimc notauit Gama decif.44. num.i.

&communiter notant Doctorc-s.nam Cabedo i.p.

dec'tf.\-]o. mttn.vlttmo. concludit neceftarios t(Tc

tempore peftis teftes omni exceptione maiores;

fceininx autem non funr tales in teftamentis, (ex-

eipe tarnen teftamenta facta inter liberos , Sc ad

pias caufas, in quibus fufiieient teftes fcrminei,vt

ftarim dicemus cap.fecfuenti.) Sc ideo exceptis prx-

■di&is teftamentis inrer liberos , & ad pias caufas,

omnes teftes debent efle mafeuli, quia iura teqni-

runt quöd fint viri, Sc hxc qualitas nullibi in iure

remillä inuenitur; quod vero iura requiranr, quod

mafeuli fint, conftat exl.i. in teßamento, § multer,

ff. de teftam. I qui teftamenta. § muliere. C. de te-

jiam. Spino jpeculo de teftament ghjfa 51. num. 11.

CtaiTus in §.Teslamentum,qu*Fl.ij.nttm.i..Ma.ticnC

1. 1. glojfa 8. »khj.$. rjf.4. lib. 5. nou/t recopilationü.

Florcs variar. Itb. 1 .qutH. 1. num.i 1. Ceuallos com-

munium contra cornmun. qu*ft. 110. & 7w.ftf.700.

k num.^. Sc noftrae ordinationes W.4. m.So. ^. 9 .

loquuntur tarn ablblute , vt tollant quamcumqtic

confuetudine in contraiium , qua de re videndus

Molina de iuft. tom. t. tralh i.difp. 11 f. num. 5 ver-

ßc. de iure, in fine. Vallafcus confnlt. 104. num.16.

&fequenttb. Sc plures alij, qKos omnes recenfere

fiftidium parere,& inutile prorfus efTe putamus.

Et vero noftras ordinationes Lufitanix lib. 4.r«>.8o. vtuntut hoc nomine Varoes , quod nomenexeludit feeminas. Ergo fa-minx teftes effe nonpoiiuntjvt bene infert recopilator Barbofa ad hurte

loam,tnadnotationibtu ad lib.4. tit.%o.num.%.& 9.Plane hie dubitabis , an teftamentum factum cumlegitimus teftibus ( idem de codicillis ) per vnutntantüm minus lblomnem , Sc legitimum annullc-tur ? Et hac de rc bipartita eft opinio. Prima affii-mat, per vnum tantuni minus legitimum teftemciTc nullum teftamentum ) & caducum;quia iurarc-quirunt certum numerum teftium babilium ; ergofi vnus fit inhabilis, iam teftamentum non habetomnia requifita ä iure ad valorem illius: hxc opi-nio eft communiffima, Sc deducitur ex tis, qux do-cet Cabedo i.part. decif.i6e>. num.vli.& deeif. 170.num. etiam vltimo, Sc e.\Te\\o ad leg. ^.Taari. i.p.num. 15. vbiafterit neceftarium efle ad valorcm te-ftamenti quod omnes teftes fint habiles. Secundanegat, quia ficri poteft , vt cum vno tefte inhabiliconeurrant omnes alij fiimme perfedti, & habiles,& prxftantiffimx fidei , qui fuppleant illius defe-6rum. nam regula eft communiflima apud Dodto-res teftimonium ptxftantifllmorum teftium purga-tionem fufpecT:is,& defeftuofis inducere , purgari-que fatis defedum vnius per fidem fumme perfe-<äam aliorum.vt bene obferuat Dccius Itb 1 .conf.i.num. 189. ex textu, quem addneit in cap. quando nnobit. qudft.j. Sc eft textus optimus M cap.nobilijfi-mtu , dtfl.cfj. Sc concinit Fachinxns lib.i. conf.S.num.xi,. vbi fic ait. Teftis defe<5ruofus,& inhabilisfi conteftetur cum tefte habili , & integrx fidei,plene probat, quoniam vnius inhabilitas,fupplcturper magnam fidem , Sc habiliratem alterius , vt exBartolo,& Baldo traditFariivocius in traclatnde te-ßtb.qu&fi.Gi. num.$ii.8c velle ab hac generräifli-ma regula excludcre teftamenta videtuc txtra ra-tionem efle. Et ideo ptoptet hanc vationem Rei-nofus obferuat. 5 j. num. it. ita ait : Ego proprervnum teftem minus legitimum non annullatemteftamentum.Scd licet ca fit fenuntia Reinofi;egoillud nullum eile dicerem , piopter expiellum ins,qui omnes teftes legitimas in reftamentis requirit,vide num. 27.

In codicilFs vero iuxta noftram ordinationemnouam lib. 4. tii. 86. num.i. pro defertis locis fufii-ciunt tres teftes, vel mafeuli, vel feeminx , ita vtcum fcribenrccodicillun^fine fit tabellio,fiue aliusquicumque,fint quatuor. Pro tiuitatibus vero , Sclocis populofisrequiruntur quatuor, mafeuli fimi-liter, vel feeminx, ita vt cum ipfo tabcllione , velquocumque alio feribente fint quinque,modö om-nes in inftrumento approbationis ipfius codicillifubferibant, quod idem dicendum eft de iure com-muni, & Hifpano. ita Antonius G'Jmcz l i.Tauri,num.6j.verf. fed «go.Mafcardus de probat.concl.$o%»Crafiiis in %.Codicülw. num. 4. Cofta lib.i.feleilar.cap 18. num.i. Vallafcus confult. 16f. mtrn.Z. Tho-mas etiam Vallafcus tom. 1 atlegat.j \ .-num. 1. in fine.Cardofo in praxi iudic. verb. Teßamcntum,num.*,%.Florcs de Mena lib.i. variarum. qittfL 1. num. 10.Quöd verb feeminx poffint efie teftes in codici&sde iure communi,defumirur ex glofia vetb.cjuincjuetefles, in l.finali, C. decodiallü, Sc ex Decio in l.fce.mint, num.iy. de regul. iurii. Molina deprimogen.lib.i. cap.%. num.i}. Gutierrcz lib.t.dtpraü.ej.i^,num. 1. Surdus cenfitf. num. n. Pater Molinatom. 1. de iuflitia , dijp. 1 31. verf.de iure huitu Lufi-tania.ScaW).

Codicillus autem , vt notat Molina Theologus§.Codict/lM , fieri valide poteft ante , & poft tefta-mentum,fadufque ante reftamentum,etiamfi poft-ea in teftamento non confirmetur exprefse , valet,eo enim ipfo , quöd non renocatur exprefse, raciteconfirmatut , modo tarnen ex teftamento poftea

fa&o