■ }

Lib.V. Cap.XXXVIII. 485

ipfi codonare velic ouidquid amplius ea res valcar,polfe tunc fana confcientia illam ab eo cmcrc lon-ge minori pretio » quam iufto infimo , non expli-cando ei valorem illius, fi rufticus refpondeat, fcvelle coiidonare exce(Tum; fed hxc fententia Caie-tani nullam habet probabilitatem, vt rede docentMolina & Lcfllus citati. Ratio eft, quia illa pallia-|a condonatio impetrationis,qua rufticus exccilumcondonat, non videtur habere tantura voluntarijpiopter illius ignorantiam , quantum eft neceila-rium, vt donatio fit valida. Placet tamen,quod an-te dixerat, nempe fi emptor,& vendicor arqualitcrignorantes pretium rei, committentes fe fortunz,ita paeifeantur de pretio, vt fi res, plus, aut minusvaleat, vterque illud libentcr condonet, validamefte tunc ac firmam venditionern , neutrique con-trahentium poffepoftea ad reftitutionem obligari,fi res poftea comperiatur longe plus, aut longe mi-nus valere : &c fundamentum tunc huius tei eft,quia bona Fides vtriufque,& voluntas condonandidifeutit iniuriam , & dominium transferr in alte-rum proprer periculum Fortuna:, cui zqualiter fecommiferunt.iy. Dixi aqttaliter, quia quando emptor, v. g. nulli,

aut perexiguo periculo fe exponir , & alias habetverifimilitudinem ingentis lucri , non eft tutus inconfcientia, fed reftituere renetur fa'ltem quantumarbitrio prudentis xftimatur reftituendum ab eofoie proprer illud dubium , & virifimilicudinemingentis lucri: ica MoFina tom.i. de iuft.difp.$ cj.ditla concluf. 4. vbi etiam docet quod quando em-ptor , & venditor non fe fortuna: committunt, fedrufticus credens non amplius rem fuam valere,eamque viliffimo pretio vendit, talem emptionemnon elfe iuftam, faltem materialiter, quamuis ipfeemptor tacens ex parre fua crederet fe mauere ex-pofirum aliquali periculo,multoque minus eiTe iu-ftam eam , quam emptor ea ratione rem emtreintenderet, & teneri ad asqualicaiis reduetionem.

SvMMARIVM.

18 An dicitum fit emere aceruum communium lapi-

dum vd'. & communi pretio , in quo fcio ejfegemmam aliquampretiofam & fafeiculum her-barumjn quo fcio ejfe vnam herbam pretiofam,venditor autem nefeit.

19 Quid de empiione agri in quo fcio latere thefau-

, ru-'i,venditor autem ignorat.• 20 Gjuidfi emptor Vitium occultutn rei agnouit , velquia illud ei venditor manifeftauit , vel quiaipfi illud in ea deprehendit, an tunc valida fit■venditio , & an ei ahqua actio contra vendit0-rern concedatur.

11 Quid quando emptor fuo iudicio ßdens nihil in~terro^auit de vitio oeculto rei.

12. Quid quando venditor emptori dicitfe nolle teneride vitio oeculto rei ,fi forte detur, & venditordefatlo illud ignorabat, & quid et Um, fi illudagnofeebat.

15 Quando Vitium eft putens , in foro externa non

d*tur allio aduersus venditorc?n,nifi detur de-

ceptiovltradimidtumprettj.14 Quid pro foro externo , quando vitium oecultum

non reddit notabiltter um inutilem advfum,ad

quem emitur.2- S Quid pro foro interna.

16 Quid quando muha vitia minima fimul coneur-

rentia reddunt rem minus vtilem adfinem, adquem emitur. (

Fagundcz deluftitia,&c.

ly Quid de Mo, qui vendit Medicofeni equumfub-maneum deiraüa atftimatione vitij , id tarnenignorat Medicus.

l8 Qttid quando Vitium datur in pondere, aut men-fura,& emptores illud iqnorant.Quid etiam ,fe tunc emptores vitium agnofcfint,& nihilominta rem in pondere,& menfura con-fißentem emunt , an tunc ttneantur venditoresad reftitutionem.

29 Quid quando venditores iurant fe tanti emere, &rem fibitanto pretio ftetiffe,cum tarnen hoc nonita fit , & propter hoc emptores tndueuntur ademendum,alioquin rem non empturi.

SEquitur , vt contra prseiaftam doctrinam ali-quor dubia Sc inftantias ptoponamus,ex quibusilla magis elucefear, qua: communirer ab omnibusauetoribüs folent hie proponi: Sc vero Ci contraconclufionem prrcedentem fic inftes: Fas eft lapi-dario emere viliffimo pretio gemmam valde pre-tiofam,quam ipfc nouit,venditor autem non agno-uit, latere in aceruo communium lapidum, qui perfc venditur.Item fas eft Pharmacopolx emere her-bas valde pretiofas , viliffimo pretio inrer agrum,aut fafeiculum herbarum , qui in foro venditur,la-tentes, quando ipfc pretium earum nouir, ignoratautem vendens.modo illas eraat non per fc, fed vtcontentas in fafeiculo communium herbarum,quem forte venditor pafeendis equis vendebar.Ergo eriam fas erir emere viliftlmo prerio illamgemmam, quam emptor nouit eile preriofiffimam,& venditor ignorat, quia id felicitas eft emptoris,& feientiae illius. Felicitas totem , & feientiaalieuius ci noecre non poteft. Refpondebimusconcedendo antecedens , negando illationem,quia totus ille fafeiculus herbarum , qui emitur& venditur in pabnlum animalium , & totus ille.aceruus lapidum , & fodina illotum , qua: vendi-tur ad conftruetionem xdificiorum communirernon plus valer , nee plus arftimarur in co locoetiam a prudentibus , Sc fapienribüs hominibus,quam viliffimo illo pretio communi,& in pabulumiumentorum heiba: illas , aur in conftruetionemasdificiörum lapides illi crant confumendi; quarefeientia Pharmacopolavaut prudentis hominis nonporeft ei eile nociua ; id enim felicitatis illius eft,& fiuctus fua: peritiae, qua: illi damnofa elfe noiapoteft : idem dicendum eft de illo, qui medicina-lcs herbas qua:rit per agros, fi enim illas compe-riat in fegete , vel agro alieno ad animalium pa-bulum deputato , & inde illas coJligat, vel agrumconducat communi prerio , nee pro herbis , quascolligir, nee pro conduetione rorius agri, quemcommuni pretio conduxerit, tenetur ad aliquamreftitutionem , quia herba; pro nihilo reputaban-rur, ab omnibus , Sc a iumentis ftatim eranr abfu-mendae: ita Leffins tom.i,.de iuftitiajib.i. cap.xi.dub.\ 1. numM. Molina lom.i.deiujlitia.diff.tf}.§. dubium eft.

Idem dicendum etiam eft, de illo,qui feit the-faurum in alieno agro latere ; poteft enim illumagrum communi pretio emere non indicato the-fauro domino ipfius agri, vt probat Molina tom.i.deiuft.difp.^S }.§-Mndobferua. Leffius tom.i. lib.i.cap.S.dub.i r.ff.tfi. Nauarrus cap.\-j. «.17^. Soruslib-s- de ittft. art.^.ad z. Syluefter verb. inuentum.n.14.adfinem. Rebellus x.p. Ub.y.q.i^. ».z. qua:opinio defenditurdicTio Chrifti Domini Marrh.i j-Simile eft Regnum ccelorum thefauro abfcondito inagro, quem qui inuenit homovadit, & vendit omnia,quA habet,& emit illum. quiapoft emprionem eruit

S s 3 emptor

18.

\^i