47o De tranflat dominij per empt. SC vend.
ne rpeccarent tarnen crntra iuftitiam rigorofam,Sc ad rclruutionem tencrentur prazdi&i vendito-res,<S?emprores, li confpirarent, vt non , nifi infrainfiuuinrfimilirer tunc currens emercnt,& vcnde-rent ; vt optime animaduertit Leilius to?n. 1 .de inj}.Übt. cup 2.1. dnbit.xo.twm.147.
Circa fecundum modum : Non eft negandumin vtraqücopinionc prarccdenti, polfe Principes,Refpublicas,&:Communitates liehe, 8c iufte , probono communi,ftatucre , vc vnus folus vendat vi-num,trincum,fal,aut certum aliquod merciurn ge-nus , concedendo idem prinilegium nlicui homini
fiarticulari pro certa fumma pecuniae ; pofteque il-um,vel alios mercatores propria induftria procu-rare , vt ipfi folum hoc prinilegium obrineant}dtitnmodo tale hierum communitati, Sc defenfio-ri Regni, & Reip. applicetut , vt eommunirer fic-ri videmus ; & id fpeciatim docent Syluefter verb.emptio.qiuft ,\%. num. T9.Innoccntius incAp. figni-ßcante,depignoribm .Molina tom.i.deiufi.difp~. 34t,§. dubium ejt. Mcdina C. de vend.quafl.1,0 §.penult.Lcffius tom. 1. de ittflit. üb. z. cap.i 1. dubitat.xo.•num. 48. Nauarrusfrf/'. 23. a num 9 •■ ■ Rcbellus x.part, de in?}, obiig lib.9 qutft.j. harn. 3. Quod tuncroaximc ficri poteft.cüm Rcfpublica incrcibus ali-quibus indiget , neepoteft facile eas habere ; velqilia nemo eft, qui, proprer periculum nauigatio-«isdrinerifve , vel proprer alias dirKculrates , velitillas aliunde , vt vendat , afpottarc , nifi ubrento äRegcautfummo Pontifice,priuilegio, vt ipfe folusvendat moderato prctio,& non aluis,in Repubiica>patiente interim Regno, 8c Republica maxima in-commoda. Quoties cnim ita contigerit, poceftPrinceps,& Rcfpublica,imö debet,prinilegium hocconcedere , taxata tarnen mcrcibus moderato pre-tio , ne plus iufto Rcfpublica per huiufmodi priui-legia grauetur,& ne id,quod induetumeft, proprercommodum illius , in illius incommodum verta-tur •, qui cnim prQ pierarc , & charitate induetafunt, non debent contra illam milirare. Sic vide-mus fieri quotidic in executione nouorum libro-rum cum priuilegio, nc alius intra tot annos , eosvendar, auc aliunde vendendos afporter. Sic ctiamfa:pe Reges merecs aliquas a fe folis vendehdas re-feruant fibi, non (ine fubdiiorum cominodo ; dumCnim hoc faciunr, habent,vnde Regnum.Cv domi-nia fna faciliiis defendanr, dempta occafione > vceos maioribus rributis granent.qua: eft caufa.additMolina ßtpra induc"tus,obquam,foli Reges Lufita-nise ,8c Hifpaniae > certas ex hocRcgno meicesinIndiam a^portenr, 8c inde huc alias rranfportent,jiec hoc ab aliis fieri permittunt,fic ligna ßrafilicafolum Reges vendere , atque aduehere poirur,t,pi-per, & alia lnnilia Indiana, qax item caufa rfr, aitMedinaalL'jatus,ob quam damnandum non fit, Ci-Rexin pub'ica aliqua neceflitare conftitutus procerta aliq.ia peenni* fumma , coneciar aliquandoaliquibus mercatorilvis, vel op'ficibus, vfipli iolipoitint vendere aliquid in fuo Regno-1 moderatopretio , nc plusiufto Reipublicaccommnnitas gra-•ue.tur ;qu6autem minus vhii humanomerces foe-rinc neceflaria:, eö faciliiis huiuimodi priuilegiavendere poternnt , auc monopoha ficere, vel per-niiugre; 8c quo magis fuerint ncceirana:, eo diffi-ciliuy. HU dare,permirtereve poretont in conicien-tia , maiorque neceffitaris caufa requirirur ad hoc^Cl>n lom.vndein fek,& papyrc^Jc"aliis huiufmo-di rebus, fine quibus vix homines viuere , & hu-pjana commercia.conr f ftcre poilun^grauiflima; nc-ceffitatis caufae requirurmu, nc .gräuentur popnliplus. niinio,vt expetientia paflim docet.
Circa tertium modum , de illis, qni fimnlotn-nes merces emunt, vt pcftea vencant tempore ta-liorijfupprinuinique illas, quoad vfque canüs va-leant ; funt duaröpiniones.
Prima docet,i]]os , qui firnul omnes, sut pluri-mas merces cerri generis emunr, vt fnunentum, .vinum.olcum, tempore meffis , vel ame , vel poft,& fopprirmim illas, vt poftea cariori tempore pt«libiro luo,vendant,peccarecontra iuftitiam, 8c ce-neri ad reftitutionem. hanc docent Gabriel in 4.dift.iS.qu*ft-io.Art,$ dub i.Medina^f reff.q. -,6.§. penuli. Syluefler verb ernptio. qu,tft. 10. AogelüSVerb. negotiatie>mtm- 3. Sotus lib-6. de tufl. qn<ift,i.tirt.i. Maior in ^.diß.i c. cjuxß.ä,. alioejuin 4 i.i» ^.argumento. Fundamenrum iliorum,efl; primo.qiv.ifinguli eines de Republica ins habent liberumemendi quocumque tempore fibi, (uacque famiün:neceiraria pretio currenci : ergo iniuriam illis in-ferunt huiufmodi homines , Regatonesvocznx Lu-fitani.inducendo charitatem,tanram copiam emen-do , &apudfe retinendo. nam qunndiu illam fup-primunr, & retinent, Rcfpublica , 8c finguli einesillius ius habent^vt prciium non augeatur: 8c ideoper leges ciuilcs hie modus emendi , & vendendifeuere prohibctur,& punitur. Secundo^iua illi, quifimul emunc omnes merces, vt poftea yendant,vtuntur fiaude,& fraude cfficiunr.vt poftea finguliciues carius emanr,ciim tarnen ins habeant.vr nul-lus eos per fraudem damnet.
Secunda,cui adlixreo, docct,non pc'ccarc huiuf-modi homincSjiieque contra iuftitiam, neque con-tra charitatem,fi emant res,quas aircruenr,vt pofteayendant tempore cariori, modo hat tres conditio-ncs obferuenrur. / > r»w<i,modo iufto prerio eunen-ti emant,&iufto pretio currenti vendant. Secnnda,modo nonimpedianr fingulos ciues de Republica,vt fimiWter tempore meffis, vel abundanti* , cur-renti pretio.fibi emanr,qua:vohicrint. Tertia , mo-do non omnes fimul merces coemant, aut tarn in-genrem copiam , vc hac via hiducant caritatem, 8cptopterea multum pretium illarum augeatur: namfi multum augeatur, 8c in caufa fint, vt ciues eo-dem prxfenti tempore cariüs emant , peccabuntquidenv contra charitarem , non contra iuftitiam,8c ideo non erunt .obligandi ad reftitutionem,quamuis grauiffime puniri poffint per leges Rei-piiblicx.ita docet LeQuis tam.i .deiufi.ltb.x^ap.ii.dubrio. mim.\<\ 1. Molina tom.i. difput.$4f, § fedcjuid,& §.fecunda conclufio,£i alij communiter. Pri ~tno , quia ,quan.lo emiint, emunc prcu'o currenti,quando vendunt, vendunt fimilicer currenri pre-tio i fupprimendo autem , & retinendo, non pec-canr contra iuftitiam, quia non tenentur ex iuftitiavendere in hoc tempore, cum ad id fe non obliga-rint , &ad alias regiones , illas ftatim transferrepoflintfine iniuriaeuiufpiam, 6V quia liberum erattunc ciuibus eas emere,fi peeuniam haberent, ne-que ctiam eines habent ius iuftitia? ad emendas il-las pro tempore , quo minus valeiif, ftd folum ha-bent ius.hoc eft, habent libertärem ,Sc liberum il-lis eft , eas emere quocumque cempore voluerinr,pro prerio curcenti, quod runc habuen'nt, nam 1}tale ius iuftitia: haberent, peccarent prbfeäo illj,qui multas merces hie emunc , vbivilius valenr,,vrillas transferant in alias partes , vbi non funt; c^;pluris valenr , qtua hie multum illarum pretidrbaugeretur, quod non eft dicendum j alioquj impe-diretur commercium humanuni, 8c iniuria fiererprouidenriae diuins, qus, ad frequenrandum hu-iufmodi commercium , voluit, vt non oi\inc3 ter-rae omniaferant.
Ncc