4-66 De tranflat.dominij per empt.& vend.

\

cui volucrit: tertia,moib intra limites iufti pretij,fupremi, & infimi tunc currentis, venditio fiat.Puta,vt,quandoyendunt.ur ad creditum, non exce-datur iuftura pretium rigorofum , & quando rcemuntur numcrata pecunia, non defcendatur infrainfimum itjftum : ita Nauarrus infam. LAt.cap.li.Kttm.gi. Petrus Nauarra/»&.}. dereft. cap.i.n.iyo.Sylueftertw&- vfura 1. quaft. 4. Mercadq lib.i. decontraÜib.cap.t. Lcflius tom. \M iuft.Ub.i.cap.ii.dnbitat.i6- »«w.130. Etomncs,quidicunt,licitaniefTe vcnditionem ,8c emptionem incra totam lati-tudincm pretij infirai,&fupremi, tarn ad creditum,quam annumcrata pccunia,qai fi confequenter lo-quäntur, hoc etiam dcbent dicere, quos citauirpuscap.ß. num.i 1 & hi funt,Couarruuia's lib.%. variar.cap.$.mm.i.&6. Moiimtom.i. de mft. difput.tft,.& ratio eft, primo , quia venditio intra latitudinemiufti pretij, fupremi,& infimi, eft ljcita , & valida,jtavt poncxcedatur fupra fupremum , ncc defcen-datur infra infimum ; qui cniro vepdit fiipremo,iufte emit,& qui emit, '& vendit infirno pumeratapecunia , iufte quoque emir,& vendit> quare cumhie, & nunc , ita fiat, non videtur damnandus proforo confeientiae,talis modus venditionis. Enim-uerö prima venditio iufta fuit, cum fada fuerit iu-fto pretio , quamuisfummo. Sccunda quoque iuftafuit, quia fimiliter fada fuit iufto pretio, quamuisinfirno : non eft ergo dubitandum , himc modumyenditionm, efte licitum. Secundo , quia yltroneaemerces vikfeunt; ergo , cum feeundus yenditor,qui piiüs emptor fuk.otFerat fuas merces , tarn ne-cefta-rio pretium talium mercium , debet vilefcere,ita tarnet», vt iuftuin femper rrwneat in illo modovendendi.

Neque obftat primb,qu6d fiat ifta feeunda ven-ditio ftatim pretiq infirno , quia tale pretium infi-mum , eft iuftum,&,fi pecunia illa, quam numerattneteator , qui rem vendidir , maneret in manuipfius mercatoris, tantumdem illa, Sc fortafTe pluslucraretur.

Non obftat fccundö.quodidem fitemptor,quodyenditor, quia , fi alter tertius poterat licitcean-dem rem emere eodem pretiq , cur non ille etiam.Imo beneficium venditori prseftat non exiguum,dum illum liberat a labore quaerendi alium empto-rem,non tarnen potent illum ad hoc cogere , quiaiam illi fiet iniuria. Licet tarnen hie modus ven-dendi in foro poli, fit lieifus ; in foro foIi,reproba-tut ,'& vfuratius iudicabitur.

Accedit , quiamercator non tenetur , miferutna miferia liberare , aecoromodando peeuniam ; fedtenetur illi fuecurrere modo licito ; talis autemmodus.eft licitus.Non negamus tarnen , dari poflepeccatum fcandali, &mali exempli , in hoc modovenditionis ; Sc quia hi ,qui illum exercent, infa-mant fe ipfos, vt bene animaduertunt Leffius, &Nauarrus allegati; vnde.ob hanc rem, poterit eile,peccatum , non tarnen ad reftitutionem obligabi-tur , ad quam fola obligatio legis iuftitia: ad-fttingit.

Similis pene quaeftio eft , ckca illum mpdumvendendi,quem in aliquibus orbis partibqs, auari-tia,in animarum perniciem , jntroduxit, y. c cgetagricola pauper, bobus , ad excolenda fqa iugera:accedit ad diuitem , & peeuniofum hominem , vtillos fibi vcrjdat: cum illos non habeat, fupponicalienos , vel finc tall fuppofitione , conuenjunt devenditione illorum , venditquediues pr^fatos bo-uc« agficolae adcreditum,pretio rigqrofo tunecur-renti, dilata folutione. affignataque die ad foluen-<sum pretiurq ? & Charta fa€ta , fatetut fe agticoh

debitorem diuiiis, de pretio illorum : hoc contra-ctu perfedo, agticolaca pecunia, quam a diuite ac-cipit,boues ab eo emit; rurfus accedendq ad diui-tem , & cum eo alium contraclum de nouo facien-do ; nimirum , vt agticola ftatim vendat eiden? di-ui ti pretio infirno , numcrata pecunia , Sc vt diueseos eielocet procerta penfione menfurarum triti-ci. & ita fit. Quaeritur, an omnes ifti contraäus,liciti fint, & yitip vfuras careant ? Videntur enimcarere; quia primus contra&us, & prima venditiofacta creditö,licet fuerit facta pretio tigorofo, fuittarnen fada iufto pretio ; quia pretium rigorofuroeft iuftum.Secunda.qua agricola.poftquam illos adcreditum emit <t diuite, eidem iterum diuiti pretioinfirno, numerata pecunia, vendidit , fimiliter eftiufta,quia fuit facta iufto pretio, licet infirno : in-ter licitum enim, & fupremum pretium, licitumeft emere , Sc vendere , vt fupra diximus. Tertiuscontractus locationis pro certa, Sc currenti penfio-ne, folitus efti& nullibi videtur reprobatns;quam-obrem , fiue omnes hi contradhis fimnl confide-rentur, fiae quifque illorum feparatirn fumptus,videntur liciti.

Nihilominus diftinguendum eft: nam.fi emptoragricola , quando accedit addinitem , boues ab eoempturus.fciebat, vel prxfumcbat.diuitern vendi-torem eos non habere , Sc fuppofiturum alienos;vel finc rali fuppofitione , cum illp contraxit debobus certac qnalitaiis ? quos diues non habebat,contrarius primae venditionis fadtar ad credirum,expedtataque folutione, eftvfurarius, Scillicitus,vel faltem talis pr?fumitur in ytroque foro, foli,&poli,& confequenter ompesalij contradus ,quiiilius iuftitiac innitebantut ,illicjti j & vfurarij funt:Sc tenetur diues venditqr, Sc ppftea emptor , atqueelocator ,omnia reftituere pauperi agricolz ; quj-omnia lucva , qua: ex illo , Sc fequentibus contra-dibus acquiliuit, fuerunr acquifita ex re frudife-ra , nempe ex bobus , qui non extabant, ncc erantdiuitis; quqmodo enim poteft quis luctum acqui-rcre ex re, quam non habet, ncc vnquam habuir,nee fuit fua. Si verö diues illos habebat, & vendi-dit agricolae,dilata folutione , pretio rigorofq, iuftotarnen in illo modo vendendi, &pofteaagricolaeos ei vendidit pretio infimo , prüfend pecunia,inforo, tarn concradus primae vpnditionis, quam re-liqui omnes, qui in iuftitia iilius inqitcbantur,fiic-runt liciti, & lucra ex illis acquifita , iufta, & nonfunt obnoxia reftitutioni, iuxta ea.quae fuprädidafunt. Et ratio eft, quia diues , illos rcuera nabebar,Sc venditio intra infimum , & rigorofum pretium,modo fupra rigorofum non afeendatur , neque in-fra infimum dcfcendatur, eft iufta , vt etiam fupradiximus, boues autem erant frugiferijquare omniailla lucraj etiam lucrum clocationis , cum fint iufteacquifita , non funt reftitutioni obnoxia ; in foroautem foli primus contradus emptionis ad credi-tum , & confequenter omnes in illo comprehen-fi , praefumuntur, & habentur pro vfurariis: itaMolin. tom.i. dentfl. difp.}6i. $• tertius efi. $otusUb.6. deistft. qutft.^art.x. ad 3. Nauarrus infum-tn*Latin, atp.ij. num.ixq- & ijo.Syluefter verb.vfura 2. qmfl. 6. Angelus verb. vfura 1. num.-yi.Maior in 4. dift. 1 f. ejuaß.^6. Rebellus 1. part. deobligat, iußit. lib.y. quxfi.7- num. 7. §. ali M Urnen.patet hoc ex dodn'na , Sc definirione vfurae, quiavfura,vt ajt Couarruuias lib.s.varia*. cap.i.num.i.verf. f/»K4,eftvoluntas capiendi hierum tempora-le vltra fortem, caufa mutui prineipalirer. Hie au-tem in primo contradu, & confequenter in Omni-bus , qui in illo nitebantur, nulla fors, nullurp

capital?