Lib. V. Cap. XXX. 45J

valde augere folct apud omncs, 5c fecundum om-nium xftimationcm.vr ex multis iuribus confiimatPineUus $.part. C.de reficind. vendit. cap.vit.n.it.vnde num.i<). infinuar, ratione periculi, non eftevendendara feruam prxgnantem , maiori pretiojfed Rcbellus ntem.i,-;. Sc Alexander, Sc Paulus Ca-ftrenfis induc~U ab eodem Pincllo > melius contra-rium docentjciim multo verofimilius fit hierum exp»ro!c nafeitura , quam periculum mortis ex partu;hac tarnen de caufa, minus valet res litigiofa, velcui onus adnexum eft , quam res immunis ä liti-gio,& ab onere.11. Septima caufa augens pretium naturale rei, eft

tranflatio mercium ex loco, vbi vilius, ad locum,vbi carius, venduntur - y &'melioratio illis fa£ta perhumanam induftriam, vel per naturam,& tempuscurrens , vt fi eqnus, vel aliud animal creuit, velmelius factum eft , propter tuam induftriam : itaMolfna w«.i. dijp.^^%. §. Tranflatio.I i. Ex didtis cuidenter fcquitur,falfam efTe regulam»

quam tradit Scotus in 4. diß.ij. quafl.z. art.-.z. adfinem>Sc Maior. ibi.qu&ß.^i. adiuftum feilieet pre-tium rerum in manu mercatoris arbitrandum,com-putandas efte expenfas in iifdem mereibus afpor-tandis, conferuandifque, faetas , Sc computandumvajorem induftrix,&: periculorum,quibus fe expo-fuit, non fecus, ac fi mercede conduetus, ea in reinferuiiffe mercator Reipublicx; & afterunt, noneile iniuftum pretium , fi bis omnibus refpondeacaugmentum pretij mercium. Vnde inferunt, iicafu periret nauis, in qua merces vchebantur , veldomus , in qua euftodiebantur , poftc mercatores,ad damnum compenfandum, alias merces cariusvendere in cadem Republica, oppido,aut ciuitate,in qua erant vendendx : fed iftam regulam com-muniter,vt falfam, reprobant Do&orcs, & fpecia-liter illam reprobat Molina tcm.i. de iuft.difp.^i.§. ex dittis. Sotus lib.6. de iuß. qu&ß.z. art.t,. Co-uarruuias lib. z. variarnm. cap. 3. num. a verfu z.vfque ad 6. Medina C. de reß. quafi. 31. Conrad.de cbntraüib. quaß.$6. nee enim pretia rerum indearbitranda funi, quiJ mercator prudenter, aut im-prudenter negotiatus fuerit, multumque lucrum,aut damnum reeipiat , exponat fe maioribus , autminoribus periculis.aut quod merces fuasin hanc,vel illam nauem vebendas inferret ad locum , vbiexponciida? fuht venditioni , fed ex communi ho-minum iudicio, quo lue , & nunc, boc eft, in talitemporc,& loco,quo res venduntur, valent: quodpatet ex /. pretia rerum. ff. ad legem falcidiam. &ex texru in cap. 1.de empt.cjr ve>idn& ex 7 fiferuumtnenm.jf. ad legem Aqmliam. Nemo enim ignoratpixria rerum , aha in aliis locis efte , Sc omnibuspene annis mutari, prout nauigationes conftire-rint, felicefque, aut infelices fiierint; vndc patetetiam.in pretij iufti sftimationem, non efte confi-derandriin,quanti res empta fuerit,ncc quos labo-res,& pericula mercatores in eis aduehedis,fuerintpcvpciti, fed quantum hic,& nunc, tempore, quovenduntur communi liominum intelligentium iu-dicio , & xftimatione , valent; fic plane mercatorille , qui maroribus expenfis, quam alius, mercesfuas attulit ex Flandtia, non ideo eas poterit cariusvendere in hoc loco , quam communi hominumxftimatione , & iudicio , ibi valeant. Nee etiampoterit quidquam exigere , aut reeipere vltra pre-tium commune ricrorofum, exeo, qudd rem illampluris emerit, aur propter damnum , quod ipfe exvenditione pathur , quia xftimatio iufti pretij , vtpatet ex citatis legibus, 1 erumque pretia non pen-d'cm e\ bis cireunftantiis, fed pendet ex commu-

ni hominum xftimatione , confideratis omnibuscireunftantiis temporis, quo hie, & nunc ven-duntur.

Magis verö probanda ecit regula illa pro xfti'inando pretio rerum immobiliuro,quam tradit Rc-bellus z.part. de obligat, iuß. lib 9. qu<tß.i.fecl.vlt.§.vltimo. Sc communirer probatur ab omnibus , vctantura valeant, regulariter loquendo , quantumvalent illarum redditns, &: fru6tus,dedu£tis expen-fis fpatio viginti annotum ; quanti autem valcancprazdidti frudus , quos reddant in fingulos annos,habenda erit ratio viginti trium annorum pixce-dentiam , vt docet idem Rcbellus , Sc Angelnsverb.s.ßirnatio , J. 1. & i. Sc Pinellus, quem citacprarfatus Rcbellus , nam quarnuis , ob multitudi-nem , aut paucitatem emptorum , variari pretiumpoffit, vt dictum manet, ideo tarn amplum 23. an-. norum fpatium , ad id,quoad valent, confideran^dum,datur.

Quando ver.6 de nouoaliquae merces in aliquasprouincias afportantur , pretium tunc ponendumeft,& arbitrandum , ex qualitate , quantitatc,vti-litatc illarum , itemque ex neceffitate maiori , velminori ad vfum communem, attentis aliis difficuhtatibus in iis deferendis, afportandifve, nam noui-tas, vtilitas communis", raritafque, Sc inopia illa-rum , magnopere äuget pretium , & hoc quidempretium ftatuendum eft, vel per Reipublicaj magi-ftratus, vel per venditores, vel per emptores, velper homines intelligentes earum rerum : nequeideircö tunc pretium damnandum eft,qu6d hierumfit multum , fi res noua: fint, Sc multos emptoreshabcat. Ita Molina torn.i.difp.$4&.§.vltirno.

Capvt XXXI.

An , ratione lucri cefTantis, &: damniemergentis , poflit venditor remcarius vendere, quam pretio fupre-mo currenti valeat ? &: an merca-tor, qui feit pretium mercium bie-uiter minuendum , vel per legem,vel per multarum mercium abun-dantiam, pofTit fuas pretio currentidiftrahere?

1 Liehe res poffum emi maiori,& minori pretio m~tra latiindinem ßipremi,& inßmi.

x An , ratione lucri fibt ceßantis , & damni emer-gentis , pofßt venditor licite res cariw vendere■vltra. fupnemutn, & quantum.

3 An , quando vendens conßituit vendere triti-

cum , o'eum , velmercesfuas in menfe tfkfaij,poßit licite illas modo vendere pro pretio, quodtunc habuerint.

4 Et tempm tunc dettrminabit pretij certitudi-

nem.

f i/ln iußut fit ifle contralliu, & licitut: Vendo,

vel loso tibi hanc rem pro hoc pretio,feu pro tot

menfurü tritici, vini, vel olei , foluendu in die

Natalitij Domini f

fy an fit ettam iuflas iße contratltts , quando

fimnl cum illo celebratur ; fi tunc illas mihi non

folueris, perfolues illas pro maiori pretio, quod.

habuerint in toto illo annojbid.

6 Primus

13-

14.