Lib.V. Cap.XXVI. 455

tenetur ftatim, ac alienam c(Tc agnouit, eam tefti-tuere.poteft illam retinere,donec refcindat contra-&um, reddendo rem, & accipiendo fuum pretium,vr infrä patebir.

I r Quid ' ct ' am " p°fleii«r mala: fidei, rem illam

mehorauit, feiern illam efle alienam , & ex ca ficmeliorata pauciorcs fru&us collcgir , quam colle-cturus erat dominus, fi rem fuam fic melioratamhaberet i Rcfpondco inpnmis, illam melioratio-nem, tanquam rci aliena: acceflbriam, efle veri do-mini ipfius rei , & inique ä pofleflbre detineri;meliorariones enim fa&a: in re aliena, cedunt do-mino rei, tanquam ei acce(fornc;& hoc communi-ter docent Do&ores , Leflius tom.i. de iufl. Itb.i.cap.n. dub. 117. Sancius Itb.i.fumrns. in DecaU-gum cap.it. mtm.u}. Sc ftatim patebit exdicendisinfrä. Refpondeo/*r«w^o, probabilius eile, tenerimala: fidei poilefTorem , ad hoc fruetuum augmen-tum vero domino refthuendum , vcl in fructibus,fi ext&nt, vcl feeundüm asftimationem , Ci non ex«tant; quia illamelioratio, tanquam rci aliena: ac-cedens , eft vcii domini ipfius rei , & fi dominus»rem fic meliorem redditam poflideret, illud fru-öuum augmentum pereepturus erat, quod mal«fidei polTelfbr non pereepit, Sc co ipfo, quod hancmeliorationem fecit in re aliena, feiens, illam eilealienam, velit, nolit, ad hoc fc obligauit. ita Lcf-fius allegatus, Sc Sancius diclo num. 1 1 3. Dicit ta-rnen, & addit Leflius ibi , fi res eilet aptid domi-num, & ab eo non foret melioranda , ficur melio-rara eft a polfeftbrc mala: fidei, probabile eiIc,nontenei 1 poileflörem mala: fiJci, ad refthuendum au-gmertrnm horum fruetuum , fed id, quod dictuminanet,e(Ie probabilius.

It. Dixi femper tarn in foro foli , quam polt , quia,

quoad hanc fruetuum rcftitutioncm , idem dicen-dum eft in vtroque foro , vt bene animaduertuntRufelia w fummaverb Rcfiitutio 7. num. i%.pau\opoftpnncipium. Syluefter verb. Rcjtitutio x.qus.fr.j.diclo 1. Ludouicus Lopez 1 .part. Infirutt confcien-tia. cap. 117. verf.fecundo tenetur. Angelus in [um-tha. verb. Reflituti*.i. & verb. Ernens. num.i ■ fine.Tabiena verb. Rcfiitutio. qusfi. 1 1. num.it. Fumusverb Reßitutio. num. 14. Petrus tom. t. fumrns.trall.8cap.14 concl.6. D. Antoninus i.part.titi.«. cap.u. §.16. verf.^. Ec hac de re herum redibhfermo infrä »hw;. 33.

14. Sed non exigna difficultas hie oritur, an expen-

(se illa:, q.ns poireflbr mala: fidei fecit in re aliena,pertincant ad illum; an cedant domino rci ? Et an-tequam rem deeidamus, notabis,tuplex genus efteexpeuiarum ; alia; enim funt neceirariarad confer-uationem ipfius rei,vt reficere domum ruinam mi-natitem, ferno xgrbmederi; & ha: quidera perti-hcik ad poiTcftorera mala: fidei, Sc ad latronem, Scin ytrdque foio illi debentur, Sc adiudicanda: funt:ita docet Sancius Üb. 1 fumms. in Decalogum,cap. 15.num.i\6 & l«7- Counrruuias in reg. Peccatum.z.part. V<5. »«"».}. Garcia de expenfis cap a,& dn-plici feejuenti; Sc de foro externo.tradunt commu-oitcr Dolores ad l. domum. C. de rei vindtcat.Dcforo interno , prxter Sancitun , tradunt Sayms inClam Regia, num. 1 o. traft.1. cap.i,. num.4. MolinatpK.y deutfi. part. t. diff.liS- i*fi#*- & commu-nitcr Do&orcs. Solüm tam-en expenfie necefiaria:facta: in alieno, Sc furtiuo feruo curando excipiun-cur , qua: in foro externo non debentur ei , quiieruum fnrto abftulit , Sc. illas fecit; vt difponi-tur in Li. C. de infanübta expofit. in eo enim,pro-prer pacem Rcipublic« , caftiganrur etiam frjrcsferuoni.n ; in foro tarnen confeientix , illi de-Fagundez, de Iufiitia, &c.

bentur. ita Sancius vtroque num.x \6.rjr 137. cum• ibi allegatis.

Expenfs vtiles, quales funt illa, qua: rem me« \ r.liorem , ac vtiliorem reddunt, vt plantare vineas,oliueta, aperire portas, & ianuas in domibus alie-nis, ctfi in foro exteriori denegentur furi, am pof- -felfori mala: fidei,vt docet Sancius allegatus n. 1 3 6.Menochius de recuperanda pojfejfione. remedio ir.a num. ror. Sarmicnto tib.i,feletiarum.totocap. 10.Attamen in foro confcientiae.ei debentur, ne alie-nis expenfis, dominus rei ditior euadat,& quia ce-dunt in maiorem vtilitatem domini,& in maioremiftimationem rci illius; quod verum habet,etiam-fi dominus rei cas expenfas non cflet facturus, neeefiet facturus rem illam, meliorem : ita LudouicusLopez 1. part. fnfirutl. confeientu. cap. 237. col.i,verf. Quintograuatur. Rebcllus deiufi.i.part.lib.i.q.Z.n.i, Leflius Ub.i.de ittft. cap.i i.dub.iy. ».in.Sä in fummafverb RejHtntio. n. 1 6. Carbon, de refi.9.17. concl.y. Petrus Nauarra Ub.^.dereß.cap.i.in noua edit.dub 4.^.1 j.Emanuel Rodriguez/e»». 1.fumrnt in 1. edit. cap. 1 j 1. Gabriel in 4. difi.if.(ju&ft.z. art.$. dub.}. fine. Sayrus in Claui Regia,lib. 10. traft.!.cap.5. num.i,. & 4. Molina num.pre-cedeniichatüs difl>.ji^.fi»e. Syluefter verb. Fur~tum. qun.fi. 16. num.10. & verb. Expenfie, qtufi.^.t/um. <;.

Circa expenfas volunrarias, feu voluptuarias, i£,quales funt, qux ex fua natura , non augent fru-£tus rei, fed magis inferumnt ad ornatum , & vo-luptatem, vt arcolx , pidtura:, viridaria , &c. nonconueniunt Doctores; Leflius enim tom.i. deiufi.lib.i. cap.11. dub.\j. num. 113. & Sayrus eodemcap. 3. num. 4. ahmt, fi dominus hunc ornatum inre fua retinerc vclir, deducendas eile prxdi£tas ex-pcnfiis ; qudd (\ nolit, integrum eflTc furi, vcl pof-fefTori mähe fidei, eas rädere , & auferre ligna, la-pides, Sc materiam , ex quibus conftant, fi abfquerei la'fiohe , id fieri poilh ; fi non poflit, rem eile,arbitrio boni viri , cerrnponendam. Sed placetmagis, non teneri dominum rci, eas furi foiucre,quando ncqneunt feparari /abfque lifione priorisftatus rei ; quod ciarc docet Couairuuias ad reg.Peccatum. 1 part §. 6. num.x. Sc Carbon, eadetnqus.fi. -l-j. poft 7. condufionem verf. Ex quibm. Scclariüs id docent Rebcllus ditla qus.fi 8. num 3 ScSancius diclo hb.x.fiumnu. cap.11, num.119.Sc ra-rionem reddunt, qttia id fibi imputet für, Sc mala:fidei polTclfor, fiquidem, fine domini confenfu, fc-cerit; quidquid dicat Molina d:tlo tom- 3. de iufi.dtjpjif. in fine, aiTerens , pofle furem deducerequanrum plus valet res ob has expenfas volunra-rias ; fed intelligendus eft,quando ilhs poiTunt dc-duci abfque rei )a:fione.

Si ramen dominus rei minores expenfas'fechtet jy^in reddenda re meliori,'& vriliorc,& aeque melion",& vriliori.ac illam fecit mala: fidei pofTdibr.ea; fb-lüm poircftbri mala: fidei debentur, & illc cas tan-tüm deducere poteft, quia ea: fo'üm cedunt in do-mini vtilitatem , vt bene docet Leonardus Lefliusditla dubitat. 17. num. 11 1. & Carbon, conluf.y.in feeunda ratione , Sc Molina ditla dijputat.yit,num. 3.

Si aurem dedu&a l's fuerit ad forum externum, I 8.& in illodamnetur prsdiftus mala: fidei polTcflbrad amiflionem praedietarum expcnfariim,tunc oui-dem non illi debentut in foro interno, nee ille easpoterit deducere , quia poftquam acceflit iudicisfententia, qua: illum.in pcenam,iis priuauit expen-fis, in neutro foro, illasamplius poterit perere,autdeducereivt optimc animaduertit Rofclla verb.Re-

O o 1 ßitutio.