Lib.V. Cap.XVI.

1*5

-

11 Quidft non fit ambigua,nec difficultatcm babeatin recuperatione, & folutione,& tt.it.Refertur prima fententia, afferent, adhuc pojferninoris emi. ibid.

\ $ Refertur feeunda, negans.

14 fudteitim Authorü.

l j Soluuntur argumenta fecund*, opiniohü.ß primamagü placuerit , qu& tarnen minus probabilüeft,comparatione fecund*, & n. 16.

17 An ille debitor, quim die fanät loannü, illudeflfoluturui,pj>jJit nunc antteipate minortpre-tio^uam coniineat emere, & n. 18.

ViTjt funt res, de quibus dubitari po-j<*|^ teft, an licitc vendi, Sc emi poflinr, quas^k^BJ in titulis capitumfequentium perftringe-mus, mulraque dubia non inutilia refoluemus obi-ter,quorum cognitio neceflariam poftulabar expli-cationem. Illud in primis certum eft, polte quem-libet vendere fuam induftriam, operamque, feu lo-care ; locatio cnim, vendicio quaedam eft.licct im-propria, & ad tempus: dico, improprie, quia ven-ditio proprie eft rei diftin£be ä perfona ; locatiovcr6 induftria:, eft venditio alieuias actionis per-fbnalis; vndc proprie definieur locatio, nuda con-uenrio faciendi , fruendique aliquo pro certo pre-tio, feu mercede : ita Natta conf.49. num.j. IulitisClarus iib.\. fent. §. emphjiteiißs. qutß.i. verf Etaduerte. Bri'tto deconduClo , & lacato. pag,<). col.x.num.z. In qua definitione primö ponitur comtentiofaciendi, poftea, fruendi, quia propriiflime locatioperfonam, feu perfonae induftriam refpicit; vendi-tur verö, feu locatur hxc perfonalis induftria, quiaeft pretio aeftimabiüs , & quidquid eft pretio zfti-mabile.vendibile eft.

Homo über vendi non poteft. Duobus tarnenmodis poteft contingere , vt homo liber vendatur,vel ab eo, qui ignorabat, illum efle liberum,vel abeo, qui feiebat, illum liberum, & tanquam feruumvendidit. Qui vendit hominem libcrum,tanquamferuum, putans, Sc feiens, illum efle liberum,tene-tur empcori de pretio , Sc de omni intcrefle lucriceltäntis,öc dämm emergentis, Sc venditio cftnul-läipfo iure. Si autem bonafide vendidit, putans,illum efle feruum ; venditio eft nulla, vbi conftite-rit de veritate, 6c tenetur venditor refeindere con-traetam , Sc* reddere emptori fuum pretium , nontarnen teneturde intcrefle lucri ceflantis,necdam-ni emergentis : ita Molina tom.i. de fuß. dijp. 3 40.§. Homo über. Antonius Gomez tom.i. variarurn.cap.i. de empt.& vend. num.^o. & habetur §.vlti-mojnßitut. de rerum diuißone. docet etiam Lefliustom.i. deinß. lib.i. eap.14. dub. 13.W.19.

Sed iam emergit hie iubiratio valdcordinaria;ea autem eft : An ille , cui aliquid tradidifti, vttibi venderet, poflit aliquid retincre ex pretio.v.c.Dedifti Petro pallium tuum , ad vendendum illud,ciqucdixifti:Si tibidederintdecemaureos pro illo,dabis illud ; Petrus vendidit pro duodeeim, quarri-tur,an poflit fibi retinere illa duo: an teneatur illareftituere domino pallij! Et ante , quam refpon-deam, aduertes, illum , cui pallium traditum fuit,ve! polTe e(Te famulum illius , qui ei pallium ven-dendum tradidit, vel polfe efle perfonam certopretio fibi promiHb conduftam adeam venditio-nem faciendam, ; vel amicum , qui nullo pretio adid fuit conductt) s , fperabat tarnen pretium füi la-boris ; vel nullum prxmium fperabat,imö fe obtu-Jit ad id faciendum gatis; vel cum fc obtulit ad idfacienium, tacüit, quöd facturus erat id gratis, &artimus illius erat, vt fibi inde de fuo labore com-Fagundez. de Lßitia, &e.

penfäret , ita vt crederet dominus pallij, illum,propter fc , id facturum gratis, & animus venden-tis erat, ita facere propter cum , vt fibi ramen,defuo labore, compenfaret ex pretio. His animad-uerfis,

Refpondeo primö.partitam efle opinionem,cir- •ca illum , cui pallium fuit traditum, ad illud ven-dendum, eique dictum fuit, fi tibi dederint decem,dabw illud.

Prima docet, non pofle illum in confeientia re-tinere duo illa, autplus, fi pro duodeeim vendidit,vel pluris illud dedit, fed teneri in confeientia, illaduo, vel illud plus, pro quo vendidit, reftituere do-mino pallij. Ratio, Scfundamentumhuius opinio-nis , eft , quia nullus apparet titulus , ob quem idretinere poflit, quique hanc retentionem iuftificet;non ratione rei vendits , quia non erar fua; nonratione labotis , quia non tanto pretio labor illezftimabatur, vt fuppono. iam verö , fi erat famu-lüs, pretium laboris deducere non porerar. Idem,fi non erat famulus, Sc certum quid ei promiflumfuit pro labore, id enim tantüm retinere poterir,fifibi non fuir folutum , & non ampliüs; non, quiaei dictum fuerit ä dominio : fi tibi dederinr decem,dabis illud, quia dominus expreiüt minimum pre-tium, non fpreuit maximum, fi venderetur pluris,nee res fic vendenda traditur pro decem, quafi do-minus illius nolit habere duodeeim , aut plus, fipluris venderetur. ita docet Sylueftcr verb. emptio.num.i<j. qutft.i^. Molina tom.i. dijp.$6$. Archi-diaconus, Faber, & Iafon in §. atlionum. Inßit.deaflionibut.Lcflias tot». 1 .dciuß.lib.i.cap.ii.dub.18.mm. 136.

Sccunda aflerir, venditorem fibi acquirere to- 4.tum illud plus, pro quo vendidit vltra pretium fibiä domino pallij ) aflignatum,deduc'to pretio refpon-dente aeftimationi laboris,qucm pofuit, fi non eratfamulus, & non obftante falario dato pro famula-tu, Ci famulus erar. ita fumma Angelica.quamcitatSyluefter. Rario fumma:, eft, quia dominus derer-minauit pretium,& dedit rem illam,vt vendereturpro illo , Sc totum illud plus eft fruetus induftria;vendenris , qua? nihil pertinet ad dominum pallij:addit tarnen Angelus, fi dominus daret pallium,vtfimplicirer venderetur , non defignando pretium,nee dicendo, fi tibi dederint decem , dabis illud,tune non polTe venditorem,illud plus.proquo ven-didit , retinere. Verum prima opinio prsualer, 5cifta Angeli , non eft Angelica, valde quippe infir-ma eft, ac debilis. Quia , quando dominus derer-minauit pretium, v. c. decem, id quidem feeit, navenderetur infra , non autem , vt reiieerer plus.fiplus pro illo darcrur intra iuftum pretium.Vndeeoipfo, quod pluris fuit facta venditio, totum illudplus cefllt dominio pallij.

Si tarnen famulus, vel ille, cui pallium venden- J.dum traditum fuir, ftatim illud fibi emeret pro de-cem , preti6ve ä domino iudicato , & pretium fol-uat, & poftea pluris vendat, poterit illüd plus fibiretinere , quia iufto pretio emit, & iufto quoquevendidit, Si res iam faifta erat fua , cum illam ven-didit : nifi tarnen dominus ei mandaflet, vt remvenderer, qnanti intra latitudinem iufti pretij pof-fet, quo cafu tenetur prius diligentiam facere , vtquanti poflit, venderet: facta autem ea diligentia,poterit eam fibi vendicarc pro eo pretio, quod alijobtuletunt.itaLrffius citatus»Hw.i3y.

Colliges hincpn'wo,poflc illum, cui nulla mer- 6.ces pro labore venditionis data eft ä domino rei, fi

am vendiderit duodeeim , vel vltra pretiumde-

m fibi indicatum , aliquid fibi rerinere pro illo

K k labore

illcem