Lib.IV. Cap.XIII. >Q
omnia integre fponfx reftituere , vt habetur ex-prefsc in l. fi ab ß>onfo. C. de donat. ante nuptias*CT /. j. »Mi. part. 4. docentque auetores modoindaüi.&c ratio eft, quia iponfus ob oicula, & ain-plexus fponfx nihil amiuit : at fponfa vlla riiho-rera,ac verceundiam, quam paurur, non itafacilcpoftea nuber hoc maenmonio non fecuto : maiorenim honeftas requiritur in feeminis , quam inviiis.8. Ex dieiis infertur,donantc fponfo iocalia fpon-fac, & fimiliter fponfa fponfo, fi cafu , vel mortc,vel ingreiru ReÜgionis,vel amißlone alterins oculifponfae, non fcquatur matrimonium, vel co permortem difloluto ante confummationem, 11 ofeu-lum interceffit, reftituenda ciTe iponfa; integra io-calia , qua; dedit, ipfam autem folum teneri refti-tuerc dimidiam partem aeeeptorum : quia fponfuspropterofculum nihil acquirit, aeproinde integraiocalia reftituit ; fponfa; autem ofeulo dimidiamtantum partem acquirit; quare folum alteram di-midiam tenetur reftituere. ita Cyrus in diäa l.fia ßonfo. C. de donat. ante nuptias , in fixe. Sc Ioan-nes Lupus inrubr. de donat. $.3. in fine , Sc alijprodudti..9. Quod intelligcndum eft, fiue ofeula prscedanr,
iiue fübfequantur mifiionem munerum iocalium,& veftium, modo poft iam inita Iponfaüa dentur,vt bene animaduertit Sancius tcm.i .de matrimomo .hb.6 difp.iS . mtm t e . Antonius Gomez ad dtBamL^l. Tauri. num.6. Macienzo lib-s- recopU. torn.i.l.+.giojfa \.num 1. Azeuedo eadem I.4, num.ii,.Barbofa jf.filmo rnatrunonio. i.part. n. 11 i\Sc ratioeft.quia vtrnque cafu fponfa ruborem, &damnuinfupta relatum pantur.jq # Vrtüm autem fi fponfa non lit virgo , fed fpon-
fus talcm eik- exiftimec,& pro rali communitcr re-putetur, hanc fponlalitinn largita'em nei■ ofcnlum 'modo fuprä di£to acquirai,cft grauis qusltio, circaquam partita eft opinio.
Prima negat; hanc tenent multi, quos citar.fcdnon feepritur Sancius torn. 1. Üb. 6. de matrimomo.dt(p 27. num.6. qui loquentes de arrhis, qux dan-tur fponiis, & vxoribus in praemium virginitaris,alTerunt, non pofteeas vxores retincre, fed teneriillas reftituere , fi virgincs non diu ; licet pro tali-bus reputentur ab fponiis ; 8c communiter valetargumentum de arrhis ad muneta fponfalitiae lar-gitatis, ob eandem rationem, vt deducitur ex San-cio ckato diß>. ■ 8. num.^. fine. & hi funt IoannesLupus in ruhr.de donat. § tz. num 1. Gomez Alias/ 49. Tuun.nurn 8. Cordub. in fum.qrtaft.i 3 f. Lu-douicus Lopoz 1 part. Infiruü.cap.-jG.^ pr&tereaconfequenttr. Veiga W. 1. fummtt, cafu 387. Ro-driguez tom. \. fuw. in z. edit. cap 108. num.11.Probatnr hstc opinio primb; quia tarn arrha^qnam/jponfalitix largitates danuir in virginitatis pr.x-mium , vt patet ex /. res vxorü. <7. de donat. intervirum , & vxorem , ibi, qma pudiciti*. prs.rnio cejfit.J 1 Secundo , qnia in contractu arrharum folet dici ämarito fponfa:: Et huiufmodi arrhas tibi do ratio-ne lux virginitatis. Tcriio , qnia tarn donatio ar-rharum , quam donatio fponialitiar largitatis pro-cedit ex errore , & faifa caufa , qua fponfus fpon-fam virginem eüc putabat ; fi enim nofTet, virgi-nem non eile, non eam duceret.nec ei aliquid do-naret: error autem tollit confenfum , nihil enimmagis contrarium eft liberoconfenfui,quam error,l.nihil.ff.de reg.iuris.Cum ergo caufa finalis vtriuf-que donationis, tarn anhanjin , quam fponfaliti*largitatis,fir virginitas,fequitur,vt deficientc caufaflnali,donatio fit nulla, & per confequens, vt nonFagnndez. de /nßitiit, &C.
pofllt fponfa, quac non eft virgo , licet pro tali re-piuerur, in conlcicnria prxdidtaui douationemre-tinere. •
Secunda opinio aflirmar. hanc tenet , loquen-do de arrhis , Sancius hb. 6. de inatrimonio dtf-pnt.2.7. num 4. loquendo vero de Iponfalitia lar-gitatc, docet ibi diip.i'S. n.\. in fine , vbi quaeftto-nem cxcitat,& remittit ie pro refolutioneillius adliidtam di/p.ty. num. 4. De arrhis etiam loquendodocet Grcgorius Lopez /. 87. verf. fegun fuero.tit. 1 8. part. 3. & l.i.jverb. en Efpana , ad finem,tit. 11. part. 4. Antonius Gomez ad l.ti.Tauri.num. 13. Vnde multi Dolores dieunt, dari huiuf-modi arrhas ( idem dicerent de largitatibus fpon-falitiis). in prazmiuni pudicitix virginalis, vel vi-dii3lis:& hi funt Gouarmuias in ccjjicij. «.4. dete-ftam.& z. variar. cap.G. wpm.y. 8c Gutierrez l.pra-fl;icar.q.ii4 r .ti.i.
Probatnr primo, quia licet Guthat ponant in in-ftrumentis publicis, maritos vxoribus , Sc fponfosfponiis arrhas conftitucre in prsmium illarum pu-dicitias virginalis , vel vidualis; attamen ca verbafunt verba communia,& appofita ad ornatumferi-ptura:, non tanquam forma contracT:us , Sc caufafinalis illius. nam inl.8$.tit.i$.p*rt.$. vbi deierj-bitur forma inftrumenti donationis arrharum,noncontinentnr ea verba, qua communiter ä tabellio-nibus apponi folent, in honorem virginitatis , fedtantum apponunrur hacc , rattone matrimonij , atttnuptiarnm : vnde ea,qii;e non eft virgojtalis tarnenpublice rcputattir, non tenetur eas in confeien-tia reftituere ; quam <..b rem bene animadnerticVallafcus torn.i. confult. 16. num.6. ■& confnlt.i.num.^.ex imperiria Norariorum proucnirc,ea ver-ba in pubücis infhumentis apponi , ciim arrha;dentur incompenfuionein doüs, & honoris mit*Jieris, & caulam formalem eile ad fuftinenclanicum hoi'ore viJualcm viram , in qua pta^fummiupermanhua^oft mortem mariti anham p'omit-tentir. Iipo Molina tum. 1. dt Inflit. djp.41,1.§. d'.wmrii efl (fuaw ob caufam , randem f.itetur actnullani caulam rectucendim eile donarioncni m-rlnrum,pra:rc:i'(]nrini ad honorem, Sc liberalitatemviri : 6V ideo qnamiis ccllcc viiginiras ,'permaner,ac \aiet dunntio , nec tenerur vxoi'iii confeiem^qure virgo non eft, 5< vi talis repi-tictiijarthas vJtoreftituc.e.
I j • batur fteundo , quia vaict donatio vbi nondatur error in pnncipali caufa donationis , fed inaliquibus circuiiilantiis , '.icet i'ilx tales fint, vt hcpgnit« c<lent, donator non donaiet, immo vel-1er, donationeni non valere : ergo error in cir-eunftautia virginitatis pen »irial donatione*«» ar-
f f.
jharum , aut iponfAiiix. \i
icet fi cogni-
tus effet, non ficrit talis donatio , vt docet San-cius tom. l. de matrinionio. di.tp.iy. /:ti?n 4. in fint. •vbi etiam exprefte loquitur de fpynialitiaJart*ita-te , quja nullo imc piobatnr dari ob monfa; viigi-nitatem.
Probatnr tertio, quia , fi qvns pauperratc inotusdonet ? alkui cIcchk :'.) nam■, ignornns cum efte di-uitcm.antinfidelem , quqd u v iret, non dartt, &vellct ta'em elecmofynrir, m . va j et ^ Q _
natio , vt alibi dixim: -o etiam in cafu
praefenti valebit , etiamfi t;.iis virginit?s nondetur. ,
Probatnr vltimo*, quia alioquin informareturfponfa,qux virgo non eft, fed talis communiter re-putatur/i teneretur largitatem fponfalitiam in con-feientia reftituerememo autem tenetur fe infarra-r£,autpeccatum fuum fecreturn manifeftare.
D d Ita