Lib.IV. Cap.VII.

287

militia, quanuis Cxpe in bellum pergam , Sc procontinuanda Curia regia, valenr, & ldco non funtad collationem adducenda:, ram de iure communi,quam de iure Lufitano : de iure Lufitano conftatex nouis ordiuat. üb. 4. tit. 97. num. 9. funt enimhuiufmodi donationes bona quaedam caftrenfia, inquibus filij habent ius plenum , quia funt illorum,Sc quoad dominium , & quoad adminiftrationem.Intellige tarnen non eile haec bona donata filiis äpatre pro militia, Sc curia ad collationem afferen-da, de iure noftro Lufitano , modo filius non fitvxoratus tempore donationis, quia fi vxoratusfue-rit> conferenda erunt,prsrter vnum tantum cafum,in quo donentur filio vxorato profieifeenti in bel-lum, vt in illo eques armetur, & mqdo res fintiamconfumptae ab ipfis filiis. nam (i adhuc vcl totae,vel aliqux partes illorum extent, fiue filiis fub pa-tria poteftate conftitutis, & non vxoratis , pro mi-litia Sc curia donentur , fiue filiis coniugatis ad*■ comparandam digniratem equkatus conferenda:funt. ita enim noftra: ordinationescitata: num. 8.ibi, & non afferet filius ad collationem id , quod pa-ter, vel mater ei dederint, vel cum illo expenderint inpalatio, quando non erat coniugatus, quia fi f oft quamvxorem duxit, aliquid ei datum fuent, et tarn ad ex-pendendum in curia regia, ad collationem adducet,&declaramus,per palatium, in hoc cafu intelligi eosfo-tum, quinobifeum funt, vel cum Regina, vel cumPrincipe, vel cum aliquo , vel aliquibus filiorum no-ßrorum. Nomine autem filiorum Regis , intelli-guntur etiam filij baftardi Regis non legitimati,iuxta Vallafcum in praxi de partim cap. 13. n. 169 .& 170. quia lex ifta vtitur nomine filiorum abfo-hlte, quod eft nomen natura, & non iuris. Vnd*fequitur, quöd etiam baftardi fub eo nomine com-prehendanrur, iuxta Bartolum inl. tutelas , ff decapitis diminut.Sc ftatim infra addit noftra ordinatioibi, «.9. & id,qu»d dieimus, nimirum id, quod datumfuerit ad comparandam dignitatem equitatus, aut adpalatium, non ejfe afferendum ad collationem, intelli-gitur, quandores, qua ita data fuerint, iam abfumptafunt, quiafi adhuc filius eas habuerit tempore mortispatrü, vel matris, qua dedit , tenebitur eas adduceread collationem in eoßattt, quo iäas habuerit,& quan-tin illas non habeat, fi tarnen probatum contra illumfuerit, id quod ei datum fuit ,fwjfe ab eo venditum,datum, aut expenfum in alijs rebus in regno , non inhello id adducere,ad partitionemadßringetur.43. Valet etiam donatio remuneratoria fafta a patrefiliofamilias fub fua poteftate degenti, ac conftitu-to, in tantum, quantum pater daret alteti extraneoob fimilia merita, & feruitia, fi ab eodem extraneofibiimpenderentur,iuxta ea »qua:hie diximus ».c.& ideoeüm fir valida , non eft ad collationem ad-ducenda ab ipfo filio , quoad valorem , Sc aeftima-tionem : Sc in foro poli fufficit, merita elfe vera,in foro foli oportet, vt probentur, non enim fuffi-cit fatcri patrem ea dari pro remuneratione ope-rum, qua: erant remuneratione digna, vti diximuscap. 3. dedonat. remuneratoria. Sc docet Nauarrusinfumma Lat. cap. 17. num. 14c.%/ i, Valet rurfus, Sc non eft conferenda donatio fa-

&a per patrem filio in praemium emaneipationis,quia iam eft fa&a ex caufa praeexiftenti, & fimpli-citer Überaus non eft ; nam filius emaneipari nonpoteft a patre, nifi volenti, Sc confentienti filio,&ideo iuftameaufam remunerationis habet pater adremunerandum filium,fi emaneipationi confentiat.Ita Iulius Clarus lib.+.fent. $. donatio, quaß.Z.n.s.Alexander confil.11. l,b.$, poft num. 9. Riminaldus*onfil.*p9.num.%. Socinus confiL117.mtm.iyUb.}.

patet ex /. vt liberU , C. de collat. ex §. generaliter.in Authent. qnibm mod. natttr. eßiciantur fki. vbtdicitur patrem non poiTc emaneipare filium in-uitum.

Valet quoque , Sc non eft ad partitionem indu- iy.cenda donatio faciaä patre filio fub patria potefta-te degenti pro ftudiis. patet ex vtroque iure, com-muni, & Lufitano. docent Iulius Clarus lib.^.fent.qmß.S.num.K. Vallafcus departit. cap. 13.». itt,Angelus*« Li. in vltimis verbü, ff. foluto matrim.li(o\\ibi , »»w.ri. ex iure Lufitano , patet ex lib.4.nout ordin. tit.97. num.j. de iure vero communi exl.qus, pater, ff.familia ereifeundt. Bartol. in l. 1. f.nee caßrenfe, ff. de collat. bonorum. Ha:c tarnen re-folutio in maioribus ftudiis non caret magna diiri-cultate; multi enim, & graues Dp&ores tenent ta-lem donationem non valere , & confequenter adcollationem eiTe rtdducendam, & hifuntFrancifcusRipa in 1.1. num. 140. ff.foluto matrimonia. Alexan-der in 1. 1. in quartam, num.z 1. in fine , ff. ad legemfalcidiam. Addit tarnen Iulius Clatus citatus. Egofi cafus contingeret, non recederem a prima opinionc,finullafufpkioßaudis in donatione fub eff et , eft enimhdc caufa fludtorum valde fauorabilis , & Reipubli-ca maxime intereft, vt adolefcentes in bonü artibuterudiantur. '

Verba noftra: ordinär, ita habent. & non addtt- X <T.cet filius ad collationem id, quod pater , vel mater etdederint ad difeendum in fcholü , velßudio , aut ei,qui illum docuerit. qux quidem verba , vtait Val-lafcus departit. cap.i j. num.i^i. proceduntinpri-mis de expenfis factis in ftudiis minoribus Gram-maticae, & eseterarum artium, fine quibus commo-dc,& politice , ingenuus adolefccns viuere non po-teft , id enim important verba illa , aut inftudiji,iuxta eundem Vallafcum in praxi departit. cap. ij.»Hwi.if 1. & ratio eft, quia hxc ftudia minoracon-tinentur ,& veniunt in iure nomine alimentorum,qua: patres necelfario tenentur filiis preftare, fi no-biles fint , alimenta autem non veniunt ad colla-tionem. itaBartolusi«/.«!*^?»«, §.nonfolum ,ff.de Carbonian, editt. Garcia deexpenßs,cap 3 .num. 47.Pe aliis verö ftudiis altioribus , veluti Theologie,vtriufque iuris prudentiz, Medicinx, infpefto no-ftro iure Lufitano , non eft dubium valere etiamdonationem expenfarum , quatfiunt inillisaddi-fccndis,& non efle conferendas,quod patet ex illisvetbis, in fcholis. qua: fine dubio addita funt ad di-ftin&ionem minorum ftudierum , ne id ipfum bisrepeteretur,vt optimc aduertit Vallafcus allegatus:infpe<Sto verö iure communi, quiftio, vt dixi,noncaret difficultate , & magnispro vtraque parte au-doribus, fed,vt diximus, affirmatiuafententia,qua:docet przdiikas expenfas fadtas in Acadcmiis , &ftudiis maiotibus/non cfTe ad collationem arTcren-das, eft probabiliof, quam pra:ter auöores initiohuius numeri citatos tenent Barbofa in l. l.ff. fo-luto matrimonio, pag.y. num.ij. 19. & 30. Mendeza Caftro in l. cum oportet, num.171. C.de bonis,qu&über. CaldasPereira*«c«»0W- *d §.fed h<tc p.z.num.so. verf quod etiam, Inftitut.de inofficiofteftam.Azorpart.i.lib.i.cap.a. quaf.ij. & 18. Reginal-dus in praxi, Ub.io. cap.^. concordat apud Ca-rftellanos lex 3. vbi Gregorius Lopez titul.+.part.^.

Si tarnen pater habeat aliqua bona ptopria filij ± 7%caftrenfia, aut quafi caftrenfia, aut aduentitia, indubio cenfendum eft cum voluilfe alere de bonisilliusin maioribus ftudiis , vt bene limitant Barto-Ius in trattaiu de duobut fratribus , num. 16. & in1.1. §. nee caßrenfe, num. 8. ff. de collat. bonorum.

Sylucft.