Lib, 1 V. Cap. V 11.

^5

ad collationem mortuo patrc dimidietatem tantumdotis, vcl rerurn , qua; loco docis ei datae fuerunt;mortua verö matte, akeram dimidiecatem; mortuovtroque, oranera dotem. Si autem pater, & materfimul dotantescontraxerunt percontiactum dotis,cV arrharum,tunc quidem,fiue ambo ipfum filium,vel filiam dotauerint, feruabituc ius commune : iusautem commune in eo cafu difponit, vtfi pater fo-lus dorct fine confcnfu vxoris , eo mottuo filius,vcl filia a fe dotata totam dorem conferat ; fi folavxor filiam , vel filium dotet, teteina opinione,quöJ vxor hoc valide pofllr faccrc abfque confen-(u marici ( quod valdc. dubium eft.vt docet Vallaf-cus dep.trttt. cap. i 3. num. <jS. & <j9- ) tunc etiammortua matre pari modo confcret filia totam do-tem fibia matredatam. Sic difponit noftra ordi-natioLu!uanix/»^4 in nouis tit.yj.initio.II. Et vciö in donationibns caufa dotis, quando

conferuntur bona dotata, vt cenfeatur donatio ex-cedcre legitimam filij dotati , & tertiam dotantis,a:ftimandaeft tertia patris, vel matris dotantis, vcltei cia vtriulque fimul, quando fimul dotarunt, vclfecundüm prctium temporis , quo dos conftitutafuit , vcl fecundüm pretium temporis praslentis,quocollatio fit, oprio tarnen dotato relinquitur,vtibidem docet ovdinatio Lufitana num. 4. In aliisvcrö donationibns fadtis filiis extra dorem , xüi-manda crit pro tempore mortis defun&i donantis,feupromittentis. Bona verödonita, vel dotatatrahenda crunt, fi fuerint mobilia , Sc vfu coufum-ptibiliaad collatione«i pro valoic ftatus, & tempo-ris, quem habent,quando adpariitionem addueun-tur, quia cum ad vfumdata fuerint, ea tacita con-ditionedata, vcl dotata fuifie, cenfentur. ita ordi-när, noftra Lufitana num 9. Caldas Pereira inl.ficur atotem, verb.Ufis , num. 96. Vallafcus tom.i.confult. 188. num. \\.& inpraxi, de partit. cap. 1 r.num. 8}. & cap. 19. num. j. & cap. 14. num. 10.nouiffimc Caldas de empt. & vendit. cap. lo.num.y.cum fequentib.I , Dubix tarnen quaeftionis eft, an conferridebcat

quantitas ,v.c.ducentorum aureorum, quam pa-ter, vcl mater filio dotauit in fingulos annos dumviueret ad fuftenranda onera martimonij , & filio.vcl filia: fempei foluit 1 Et ratio dubitandi eft pri-ma , quia ficut dos confertur, ita & donatio pro-pter nuptias confci ri deber. /. quoniam nouella , C.de inofficiof. teflam. l.vl liberü, L. illam, C. de colla-tiomb. atqui huiufmodi ducenti aurei dati funt äpatre filio caufa dotis , & loco dotis : ergo etiamiam confumpti ad collationem adducendi crunt.Sccundh , quia ordinatio noftra Lufitana lib. 4. ti-tmt.97. irtitto , regulam ftatuit generalem , vt quid-quid caufa dotis donatur , ad collationem adduca-tur,aqua regula generali non licet recederc.ibi, Sipater , vel mater , vel ambo fimul dederint rem ali-quam mobilem, vel immobilem alieuiex (ilijs fuü, velin dotem, vel quoeunque alio modo , trit filius obliga-tm omnia afferre in collationem pofi mortem patrü,vel matris , qui et talem donationem fecerunt. intel-ligefi nolucrint ingredicollationem, & ijon fintcontent! dote fua ; vcl (\ ea dos exceffit tertiamdotantium, & legitimam aliorum fratrum , Sccohzredum. Plane regula eft gneeralis , a quanon licet recedere , & omnia caufa dotis donatacarnprehendit, etiam peeuniam annualem , & ui-, hil excipir, vt cernitur fpeciatim in illis verbis,^»»aliquam mobilem, vel immobilem; peeunia enim resmobilis eft, & res aliqua eft. Tertio , confirmacur,quia etiamfi pater donans, vel dotans tempore do-• tis dcclararet in donatione, fc nollc , vt poftea eos

ducentos aureos annuatim datos addticantur adcollationem, adhuc cadeclaratio nihil valerct , 6cadducendi forent, quia nemo per fuam difpoliäo-nem pai ticularem poteft prxiudicio elFe difpoiitio-ni per ius, & leges introduftcB, /. nemo potefi t jf. deleg. 1. Sic fi qais in fuo teftamenco iubeat, vt extertio fuorum bonorum acdificctur quoddam ho-fpitalc puberum, & in teftamemo adderet, fe vellevt hofpiralis vüuatio non penincat ad Epifcopuin,fed ad magiftratus. fjeculares.illa additio eifet nulla,nonvalcret, & pro non appolna haberetur, quiavüuatio hofpitalium per facros Canones, & Con-cilium Tridentinum fejf. n. cätp. 8. ad Epifcopöspertinet, & difpofitio vnius hominis particulans,non poteft obelFe communi difpofitioni legum.

Nihilominus dicendum eft , ducentos , vel tre- • 4-centos illos aureos datos, & confumptos caufa do-tis, non efte adducendos ad collationem, quia da-tum, & confumptum pro alimentis in vita donan-tis, non confertur , iuxta notata a Baldo in l. filiacttius c. C.famiÜA eretfeundt,. vbi dicit, veftes quo-tidianas datas nurui a focero non eifeconferendas,nee alia neceftaria ad alimcnta , & merito , quiaalimenta in viclu, & veftitu confiftunt, /. legatü,ff. de aliment. legat. quare iuxta hanc doclrinamBaldi , alimenta iam confumpta , non funt confe-renda. hanc Bai ii do£trinam fequitur Paulus deCaftro confil 14z. patethoccx/. ex annuo, ff.de do-donat. inter vtrum,& vxorem. docet exprefse Gamadecif.iCif. mim. i,. vbi dicit , ita fuiiie iudicatum infupremo (cnatu Olvlipponenfi. Bartol, in I.peml-tirna, in §.ferm-s , ff.foiuto matrimonio. Alexanderconf.^t.vol. $. Conrnmatur^-jw/p, quia teufe Mo-nialium non conferuntur , quando monatteriumvult ingredi collationem lpe melioris dotis cumaliis fratribus fuarum Monialium , vt docet Valla-fcus in praxi de partuiomb. cap. 1 3. num. 39^ quiadantur annuatim per modum alimcntorum, & ali-menra non conferuntur, vt dicemus infiä mim. 1 1.Confirmauu/eofW^o, quiafilius, vcl filia , non tc-netur,nec obligatur conferre fruchis bonorum ad«uentitiorum , quos illi pater dotauit, iuxta textnmin§.ßn autem , C.debonU qux über. Iafon in Au-thent. ex teflamento 1. C. de colLuiomb. ergo etiamnon tenetur afferre ad collationem centum , velducentos aureos iam abfumptos annuatim datosin alimenta dotis. Deinde , quia generalitas illa,qua loquitur noftrum ius Lufuanum lib. 4. ttt.97.initio , cum iubet afferre ad collationem quidqtüdmobile, vel immobile daeucn fuit cauia dotis , non,intelligitur de peeuniis, qux annuatim dantur inalimenta ad fupportanda oneia matrimonij, qniaalimenta funt priuilegiata in iure>&non conferun-tur. maxiine, fi ex feripura dotali conflct, vel col-ligatur , ducentos illos aureos detatos fuiflein ali-menta. Nee per hanc difpofitionem particularcmimpeditur difpofitio generalis legnm iubentium af-ferre in collationem quidquid caufa dotis darumeft, quia nullibi in iure exprefse inueiütur expref-fum, vt peeunia, qua: datur annuatim, am frnefus,qui dantur annuatim pro alimentis iam abfumptisin partitionem addticantur. Si tarnen pater in feti-ptura dutis expi clferit , vt poft mortem fuc-m cen-tum, aut ducentos illos aurtos ad collationem vc-niant, non dubitarem forc illos adducendos , quiaeft conditio hontfta , & quifquis dotans poteft incontractibus fuis apponeie conditiones honeftas,quas volucrit. ita fe habent ha: dux opiniones,&:hsc feeunda mihi videtur piobabilior, propter il-lius rationcs , & fundamenta , & qniaauthontateBattoli, & Baldi fuleitur: r.am authoritas, & opi-

nio