Lib. V. Cap. VI.

279

30

Vdlwit.Ub.9. tit.$. num. z. q.tidquid dicat ./Egidiusad lib.^.buim erdin. diu. tit.64. in principio , vbi inart.t.num.i 8. per illa verba noftix ordinal, deali-qmbui bonü mobilibut, aut peeunijs , vult peeunias*on pertinere ad bona mobilia , cum illa pai ticula,au; , hie fit coniunc~tiua, non difiun&iua, cum ali-quando particula aut. coniunctiGnem, & verba fy-nonyma contineat. Nam illa particula«»* , ex fuanatura difiun&iua eft , & hie nee ex amecedenti-bus, nee exeonfequentibus colligitureile coniun-ctiua, Sc ponitur inter diuerfa , Sc diuerfitarem fi-gnificat. /. item fi fuffeilw,cum quatuor fequentibttt,ff. de procuratortbm. I. aut fatta, ff. de poenU. Bar-tol. in l. ß u qui Aucent vt , §. vtrum , ff. de rebmdubijs. Cupha 1. pur', decreti, p4g.m.num.$.co-Utmu. 1.

in confeienria autetn non tenentur vxores illo-rum bonorum quasdc poceftate coneubinarumfuo-rum maricorum vendicatunt, prctitim foluereprac-dictis pellicibus. nifi eisbquidd, Sc manifefte con-ftet, illas, eas res pretio, Sc peeunia praefenti ama-ritisemiffe ; quanuisenim perius Lufiranum abhac reftitutione pro foto externo vxores abfoluan-tur,proptcr praefumptionem,qua ruaefumunt leges,maritos eas res Ulis gratis donalfe , & in prxiudi-cium vxorum alic-nalfe ; tarnen conteientia, eft tri-bunal veritatis, Sc prasfumptio nondebet in codemtribunaii veritati prssualere ; & idem dicendum eft,fi marin" eas oppignerarunt iifdem coneubinis pro-pter aliquod pretium.2 I # Tenentur etiam viri poft mortem fakem aeeipe-

re in fuum rertium quidquid coneubinis de huinf-modi mobilibtis, aut immobilibus donarunt , Scopuscft,vt hoc Confeflarij animaduertant. ita Mo-linaro»}.!, detuftit. dijp zyf. Gatna decif.116. hincpatet non teneri coneubinas reftituere in confeien-tiaid, quod ä viris vxoratis aeeepere, fiue mobile,fiue immobile fit, ante latam fententia,fi illi velintid aeeipere in pattem fuam: fi autem illis certö, Scmoraliter conftet, aut ipfae dubttent probabiliter,illos id in fuam pattem non aeeepturos , tunc re-nentur ftatim ante vllam fententiam reftituere vxo-ribus, aut hxredibus vxorum illud dimidium,quodex rebus donatis ad vxores pertinebat , li percon-trac~bum dimidietatis cum inaritis contraxerunt : fivetö contraxerunt per contractum dotis, & arrha-rum, id eft , vt foluto matrimonio fine liberis vxorexeat cum fua dote, Sc arrhis, tunc quidem viden-dum eft , an aliqua fint lucra acquifita conftantcmatrimonio, &, fi ha:cfint, tenentur concirbinac inconfeientia reftituere vxoribus dirnidium dati,quod pertinebat ad vxorcs,cüm bona acquifita con-ftantc matrimonio fint inter maritos, & vxorescommunia. Si autem nulla fint bona conftantematrimonio acquifita , nihil tenentur coneubinasreftituetc , quando vxores cum fua dote, Sc arrhispromiffisexeunt.ita Molin.tom.i.de iuflit dijp.zy^.§.non dubtto. Si verö ea donatio impediat quomi-nus dotem fuam, & arrhas aeeipere non poffit,te-nentur reftituere,iuxta eundem Molinam.j , Patet etiam , quod quando coneubinas probabi-

* liter credunt viros non reftituturos fuis vxoribusid,quod illis dederunt , vxorefque velle, vt ea fibireftitutio fiat.teneantur ftatim ipfac ante vllam fen-tentiam reftituere : fi autem credant illos aeeeptu-ros in pattem fuam , aut remiflionem a fuis vxori-bus ea de re impetratutos, non tenentur, nifi poftlatam fententiam. Idem dicendum de iis,qux ama-fius fimiliter ab aliena vxore aeeepit ; nam tuncfolüm ipfe amafius tenetur in defeöum vxoris ma-fito reftituere partemilli.contingentcm,fi cicdiditFagundxz.de Ittßitia&c.

illam id non aeeepturam in partem fuam, vtdocetMolina citatus,& benc.

De donationibus faclis a militibus coneubinis * 2.fuis, feiendum eft, in l.i.C. de donat.inter virum,&vxorem, ftatui effe nullas in miluum fauorem ; Scita eflc nullas, vt poflint ipfi milites , & hauedesillorum rcuoeaie, & repetere in iudicio pratdidtasdonationes : promiffioncs vcr6 gratuitas, & libera-les ab illis acceptatas,neque in foro confcientic;,ne'que in forofoli tenentur milites illi foluerc. Ratiocft,quia quando lege aliqua conceditur alicui repe-titio alieuius rei, maiori cum rationc eifdem cocefläcenfetur retentio,atque cxceptio,fi abeoid petatur.

An autem clerici, Sc milites ( vtrofque coniun- 1 4.gimus, quia vtrique funt milites , illi militia: caslc-ftis , ifti terreftris) poflint aliquid fuis coneubinisvalidc donare in pretium aeqnale fui corporis, vclpro feruitiis fibi ä coneubinis impenfis , dum inconeubinatu etant ? Partita eft fententia.

Prima nesat,& tarn rigorose negat, vt etiam fa-larium pro feruitio corporali prssftito eis deneger,dum in coneubinatu funt. illam docet Cabedo 1.part.decif. 11 6.nnrn.2..& 3. vbi ait, legatum , dona-tioncm,& promiflionem pro feruitio turpiterexhi-bito non valere;& nurn.4. refert lententiam datamin Lufitania in fupremo grauaminum fenatu an-no 1^49. in qua iudicatum fuit, coneubinas cleri-corum non vinecre falaria, nee eis iudicari protempore, quo illorum coneubinas fuerunt. Funda-mentum huius opinionis eft, quia id , quod daturtali coneubina; ä milite,vel clerico,dum eft in con-eubinatu turpi, atque illieito , turpiter vidttur da-tum, Sc turpiter aeeeptum : vbi autem tarn ex par-te dantis, quam aeeipientis verfatur turpirudo, re-peti id non poteft in iudicio. /. vbi autem , l.ß <bturpem, ff. de condili. ob turpem ca.ufa.rn , & confe-quenter non tenentur milites , vel clerici illud eisfoluere|, quia in pari caufa tutpitudinis,melior eftconditio poflidentis: quare cum illas falarium proferuitio in iudicio peterenon poflint, nee milites,vel clerici illud tenentur eis dare , feqnirnr quodeis non debeatur , & pro hac parte citat CabedoPalatium inrubric. §.39. mirn.G. vtrf.ex alio.Gomez*»/.fO Taurinum.&S. Bermondum depublicit con-cubinarijspttg. 243. Sc facit /. libert* , ff. de oper.libert.

Seruitia tamen,que. concubiüq prseftant clericis, , y #& militibus extra coneubinatum pofitae , puta Cilongc abfentesjbona clericorum , vel militum , autnegotia fideliter adminiftrarunt, remunerationeclTedigna, Sc pro eis falarium deberi , exiftimatidem Cabedo nttm. 3. quia tunc non poteft cenferidonatio turpis ob turpitudinem data , cum illi tarnfint abfentes.

Secunda fententia abfolurc affirmat, non folüm ^

milites, Sc clericos, fed etiam viros vxoratos , &Dodores poffc validc, Sc licite fuis coneubinis do-nare,& teneri de iuftitia eis foluere falaria pro tem-porali feruitio illis impenfo.Itaque duo doeet hscopinio, pnmb , poffe eis donatores donationes re-muneratorias facercob merita, Sc feruitia fa6ta 5 &impenfa : dtbere tarnen tunc haEc feruitia in iudi-cio probari;& non fufficeredonatorum dicl:iim,necftandnm effe confeflioni illorum. Deindc docetfeciwdo, teneri coneubinarios de iuftitia eis, fala-rium feruitioruro fuorum,i n qUoconucnerunt.fol-uere. hanc videtur tenere Barbofa in remiffiomb. adordin. Regiam Lußtanit, Hb. 4.Ü1.66 num.i.xbi ci-tat Tiraquel.*« l.ßvntjuam, verb. donatione lar&itw,num.n.& i4f, Guiliclmum in cap. Raynutiw,verb.& vxorem, decif.]. mm.i6i.Gmicvtc$ de iuramtnt.

A a z confir