Lib.iV. Cap.IJI

^57

14.

*5-

16.

17-

deiner, &i qmä , vt cerrum fir, non foluilfe eo die,necelll' oft , vt integer ille dies clabatur. Ira habe-tur Injiitut. de verhör, obligat. § omni* fiipulaiio, adfintw, Si autem dicatur, In die S. Ioannis tibi Col-lum, tone qnidem poteft cogi co die foluere , quiaea verborum forma fignificat eo die eile folucn-dum, antequam cflfluat. ita Molin.rom.z. deiuft.di-ßut. 284. §. ß autem, adfinem , Sc habetur /. li-ber hemo 2. §. decem ho du , ff. de verhör, obligat. Scverö licet dies aeeipiatur pro naturali , id eft , profpatio 24. circiter horarum , & pro artificiali, ideft , pro fpacio , quo Sol ab Orienre in Occiden-tem in noltro hemifphoerio mouetur , communistarnen in negotiis agendis , & faciendis , & iniudieiis pro artificiali aeeipitur. Interpellat au-tem dies alicui aflignatä ad aliquid faciendumpr'o homine , vnde tenetur debitor finc alteramonitionc codem die foluere. /. magna , C. de iu-re emphyt.

Statuo quinrö. Quando aliquis promittit fedaturum aliquid alteri hoc anno , fingulis annis,menfibus, hebdomadis , vcl tali anno, id foluen-dum eft in fine anni , menfis, hebdomada:, &c./. qui hoc anno, ff. de verhör, obliganon. Molin.tomo 1. de iuflit. disfut. 184. §. quando quis , inß-ne difputationii , /. 1 r. tit. 1 1. part. f. GregoriusLopez ihi verb. da*e cada anno, glbfla in §. qui hocanno. Infiit. de inutil. ftipulat. Ratio eft , quiaillud tempus cenfetur appofitum in fauorem de-bitoris, Sc ideo in fine temporis affignatum de-bitum debetur : ineipit autem tempus a die pro-miflionis , vt patet ex /. qui hoc anno, de verhör,ohhgat. In venditionibus autem ineipit annus adie feriptura:.

Si tarnen promiflio , vel donatio fiat ita , Om-nibus annis vita: mcae dabo tibi hoc, vel, Omnibusmenfibus cuiufcunque anni elecmofynam 100. au-reorum tibi dabo, vel tantam penfionem, intelli-gitur in prineipio cuiufcunque anni, vel menfis.Ratio eft, quia quando facienda: funt plures pras-ftationes, cenfetur tempus appofitum caufa mul-tiplicanda: obligationis jn fauorem creditoris, &fic praeftari deber in prineipio anni, vel remporisappofiti. Ita Gregor. Lopez loco allegato, Sc Molinatom.i. deiußit.dijp. 184 §. quando quü primo, patetex iuribus modo ciratis. .

Quid autem, fi non dixifti ita: Promitto me ti-bi daturum 10. omnibus diebus vitae meae ; feddixifti, Promitto me tibi daturum decem , dumvixero. Plane Bartolus ad l. eurn qui itaftipulatur,vtrf. qu&ro , ff. edem tit. cuius do&rina commu-niter approbarur, diftinguit de promiffione factapauperi, vel diuiti. Et quidem fi promiflio fa&afit pauperi, affirmat, teneri dare decem omnibus,& fingulis annis, in prineipio cuiufqne anni, obTationcm modo faftam. Si autem facta fit diuiti,teneri tantüm femel dare illa decem per totumtempus vitae fuaz > nifi aliud aliundc conftet de in-tentione ; id tarnen ex cireunftantiis , & qualita-te promiflionis , Sc ex animo promitrentis ve-nandnm erit. Si autem ex cireunftantiis nihil ha-ben poteft , tunc vera erit opinio Bartoli, quamrefert, ac fequirur Gregorius Lopez l. 1 r. tit. it.part. y. §. en todos los anos. An autem cafu, quovna tantüm vice debeantur , pofllnt peti fimul,vel minutatim , dubitim eft. Bartolus citatus te-«« , quöd minutatim debeantur, & non fimul.Uem docet glofla in l. legatum , ff. de annuklegatis.

Statuo fextö. Si quis" promittat ," fe donatu-rum, aut facturum aliquid alteri, non aflignandoFagundez.de lußitia t &c.

diem , annum, vel tempus, in quo id facturus fir,& nifi id raciat , vcl donet, addat fe lüluruuimtantüm in peenam , tunc quidem talis promiflio,Sc donatio eft pura, & fimplex donatio , quianeque tempus, neque conditionem aliquam ha-bet , & ideo res promina prinio quoque tempo-re implenda eft ,' conftat ex /. eurn quiCaleudü,%. quoties, de verborum Obligation. & §. orn/itsflipulatio , I/ßitHt. eod. titulo, Sc ftatim peti po-teft. Illud verö , ßattm , aeeipiendum eft morali-*ter , hoc eft , cum aliquo temporis temperamen-to , quia non continuö accedere debet cum faecoad debitum reeipiendum. patet ex iuribus cira-tis. docet Molina tomo 1. de iußtt. diffut. 284. fo- .iiozn. f. quando flipulatio 1. Gregorius Lopezleg. 15. titul. 11. part. f. vbi docet, ipfam pee-nam non polTe peti in iudicio , nifi priüs conftet,prominentem potuifle foluere, Sc non foluilfe,quia peena fupponit culpam. In confeiencia au-tem non debetur talis peena cpmientionalis , an-tequam petatur, debetur tarnen antequam iudi-cetur, (cd deber peti priüs extraiudicialiter. Ra-tio eft, quia in hoc diftinguitur pana conuen-tionalis a peena legali, quod legalis petenda fitper publicam authoritatem in iudicio, quia aiuko-ritas publica eft legum publicarum executrix , ne-mo autem renetur eile executorem peena; infeipfum ? id enim duriflimum eflet ; conuemio-nalis autem peena debetur ex mutuo , & prinatoconfenfu , & ideo priuata authoritate ä cieditorepeti poteft , Sc non debetur antequam petatur. ItaNauarrustw/rtMrarf cap. 1}. r/um. 66. Azor torn. \.lib.^.cap.%. qiuß.-j. Molina tom.i. de tujc.dijp.^jj,/>«£. 403.

Catvt III.

De donatione remuneratoria, qua:

perfona? illam facere

poilinc.

Quid fit donatio antidoralu ,feu remuneratoria.Vere , & proprte liheralü donatio dici non poteft.

ibid.Non obligat ex iußitia , fed tantüm ex rellittt-

dine. ibid.Non indiget infinuatione. ibid.Quantumpoßint viri, & fotrnin* donare abfque

infinuatione, ibid.jin donatio remunerateriameritorumdicendafit,

etiamfi de mentu aliter non conßet, quam per

confeffionem donatorü..Quid.fi de meritis conßet,& in iudicioprobentur,

etiamfi de illü donator nullarn rner.tionem fa-

ciat , an tunc cenfenda fit donatio remunera-toria.An donator de iußitia teneatur ea merita com-

penfare, anfolum ex gratitudine.Quomodo dicantur meritaplm minfve tquinalae

donatione remuneratoria.Si donatio remuneratoria multum excedat merita y

dicetur liberales, quoad exceffum. ibid.Quatttw debeat ejfe ißeexceffus , vt donatio fit

gratuita,& Liberale, non remuneratoria.Donar io remuneratoria eft media in ter donationem

liberalem^ donationem obligantem ex iußitia^

feupotius imer compenjationemiuftuid. t [Anpoffitremceiri ob inoratitudmem. ibid.

y 5 SFt