236 De tranilat.dominij per promiffionem.

ftratione rcrum fuarum, harc enim otnnia manifc-ftam prazbent occafionem peccandi: ita habetur inl.fivnus §.illud& § pattajf depattü,&l.i7fi.eod.doeet Leflius tomo l.ltb.i.cap.iüdub.+.n.i}, Azormodo allegatus, &c alijt1 o. Solcnt multi Dynaftac, & potentes viri multum

de fidelitatc fuorum oeconomorum , quorum lon-gam expetientiam habent,confuientes,eis fchedu-las concedcrc , vt port pratdi&orum Dynaftarum,vel ipforum oeconomorum mortem , nee ipfi, neehsredes illorum teneantur reddere ratiociniumbonorum , quae adminiftrarunt. Rcgabis ergo, anhuiufmodi fehedulae, ck pactum in illis conten-tum valeat, iure ciuili,& canonico infpcifto } Rc-fpondeo mihi vidc.ri non valere,propter rationemredditam ,quia przbent occafionem peccandi , vtpatet,& teneri illosconfequenter rationem redde-Te , fi ab eis petatur , hoc deducitur ex rationibus,& iuribus allegatis , & conducit ad hanc rem pro-bandam cap.legem 1 .difiintt- 1 $. in quo non admit-tuntur ad Religionen) illi, qui publicis (unt rario-ciniis obligati; publica autem ratiocinia funt illa,ex quibus obligantur officialcs ratione aliqua adRempublicam pertinente, vt thefaurarij.vel depo-fitarij publici. l.officUUs , C. de Eptfcop.&clertcts.Item ea , qua adfhinguntur nonnulli pa&o, iura-mento, ftipendioquead officium publicum > velutiAduocati,procuiatores , magiftratus.iudkefquejVtdocet Sayius in tbefauro, cum multu lib.G. cap 14.»um 7. Soar.de cenfurü,diß>. f 1 Jett. 3. num. 1 j To-Ictus infumma, Itb.i.cap.^ 4 §./»»f alij. Mayolus deirregnUritate,ltbi.cap.f.& n. nam quamuis hu-iufmodi Do&ores loquanrur de officialibus publi-cis Reipublicar,& non de officialibus Dynaftarum,aut Pradatorum , veluti de Thefaurariis illorum,Sc oeconomis ; tarnen cum proportione hoc etiamde lllisinrelligendum eft , quia non eft negandumeam fiduciam illis non exiguam pra?bere occafio-nem peccandi , vt de fe pate t t; quatenus verö hu-iufmodi officiales publici non poflint ingredi Re-ligionem ante ratiocinia, & an profeflio illorum fitvalida,videDRoder'icum afCunha tn X -part decre-tiydtßinil.si- a num.7. Plane profeflio illorum va-luit otim de iure communi antiquo, & valet etiamhodie poftmoderationem Bulla: Xifti V. quam ad-hibuit Clemens VIII. Summus Pontifex , an-no 1601. Nam iuxta decietum Xifti V fplum illo-rum profeflio irrita erat, qui ad ratipeinia erantobligati vltra vires facultatum fuarum , npn intraillas,fiue a^salienum deberetur pubhco,fiue priua-tis homJ n 'bns. Sed rigotem huius motus Xifti V.reduxit Clemens VIII. quoad valorem profeflio-nis ad terminos iuris communis ; qua de re videCunhamallegatum , & Sancium tomo i. Decalogi,lib.4cap.19.II. Irritae func quoque iure ciuili pofitiuo omnes

. promifliones ,&conuentiones »qua: auferunr li-bertatetu teftandi, aut difponendi libere de rebuspropriis,vt ii promittasalicui,quod illum ha:redeminftitues ,qood non reuocabis teftamentum tuum,quöd dabis ei 100. v. g. fi illum hsredem non fa-cias. Hacc enim omnia comprehenduntur in Ipa-&*,C.d\e paäü,e\ux ita ait, Patla,qua contra leges,infiitutiohefque, vel contra bonos mores fiunt,nullamVtmhabere , tndubuati inru efl. Item colligitur exl.jhpulatiohac modo, ffde verborum obltgationib. di-euntur autem ca fieri contra leges , in quibus polli-cetüraliquid.quodleges prohibent, vt furtum,ho-fnieidiurn , iuramentum falfum , &c. Contra bonosmore J\ea ,qaibus datür anfa inique agendi, vel quapradi&os bonos mores ciuilcs etiam impediunt,

qnos decet e(Te in Rcpublica bene morata , atqueinftituta, itadoeet Syluefter verb paünm,mtm.% &1 1. Molin.ro?». 1 de inSiit. dijput.i^ 1. & tomo 1 di-ß>ut. 171.Leflius tom.i,detnßtt.lib.i.diß>.i8.dub./{.num.14.

Quod ad poftremam partem tituli huius capitis i%,attintt,inqu!tcs ,an quando promifliones luntin-ualidoe iure pofitiuo.vel canonico , validac fiant ra-tione iuramenti , fi iilud illis accedat, quo confirnuntur ? Et vt ad hoc dubium de fc fatis graue,difficileque refpondeam ,notabis^riw»o,omnes le-ges ciuilcs , vel canonicas per fe piimo intendercbonum commune viaintentionis. Via tarnen exe-cutionis quzdam primario intendunt bonum pu-blicum, feeundariö bonum priuatum cuiufque ci-uis j qnatdam vero primario , & per fe intenduncbonum priuatum cuiufque ciuium ; feeundariö ve-rö bonum commune.

Exempla illarum , qua: primö & per fe via exe- ' 5-cutionis intendunt bonum commune, funt omnesleges qua: prohibent, ne peeunis, cqui,arma,fru-mentum , & alia fimilia e regno extiahanrur; &omnes leges irritantes proiüifliones, inftituendihauedem cerramaliquamperfonam, nonreuocan-di teftamentum , foluendique in peenam certamfummam , fi reuocetur. Item omnes leges ciuilcs,vel canonici irritantes promiflionem pa;nx Ipon-falibus appefita», fi ab illis recedatur, qua: irritatioeft in CAp.Gemma mulier, de jpotifahbtu. hacc enimomnia , cV alia fimilia non prohibentur immediatcviaexecutionisjob fauorem cuiufque hominis par-ticularis.fed ob fauprem Reipublica: , & boni pu-blici,cui intereft.vt abundet equis, armis, frumen-to,& ne illius eines arma de nocte afftrant, vt paxpublica feruct v iir,& arma habcat quibus defenda-tur^& vt omnia teftamenra ciuium libeic fiant ,li-bereque difponant de rebus fuis, & fimilitcr , vc >'•omnia matrimonia liberecontrahantur.

Exempla illarum legum, quae primario refpi- 14,ciunt bonum particulare cuiufque ciuium , feeun-dariö bonum commune , funt omnes leges , quseprohibent pa£ta,& promifliones,qux filia: cum pa-rentibus efnciunt,vt certa dore contenta: fuis legi-timis cedant, fi promiflam dotem excedanr. Itemleges prohjbentes , & irritantes promifliones folu-tionis vfurarum,vt habetur in cap.debitqres,de iure-iurando. Item ilhe.qua: irritant alienationemfundidotalis, etiam de confenfu vxoris facl:am, fine iudi-cis authoritate ; fimilitcr leges annullantes aliena-tionem bonorum minorum fine fölemnitatibus re-quifitis. Simihtcr illa?,qua: prohibent fideiuffionesmulieris fine iuris folemnitate; dpnationem interpatrem 5 & filium; inter maritum,-& vxorem, con-ftante mattimonio, Donationem excedentem fum-mam requirentem infinuationemRegis. Donatio-nem omnium bonorum,pia:fentium,& futurorum.Non enim magis Reipublica: intereft, vt commo-dum harum rcrum magis ad hunc, quam ad illumfuum ciuem perueniat : vide hac de re Sanciumhb. 1 .dematrim dijp 3 z.fere per totam.

In dubio verö, an hacc, vel illa lex ciuilis,vel ca- j e\nonica refpiciat primario bonum publicum , anpriuatum , cenfendum eft , commodum priuatumrefpiecre , vt docet Alciatus m cap.fi contingat, deiureiurando ,num.z<). referens pro ea alios.' Hispofitis,

Sic ftatuo primö. Omnes contracl:us,promiffio- i6\nes , & conuentiones , quos ins ciuile, vel canoni-cum ipfo fa&Q irritat,& prohibet, primario Sc im-mediate ob bonum commune , non validantur ra-tione iuramemi,fi illis apponatur, id eft, non vali-• dantur,