226 De tranflat.dominij per promiffionem.

a Secunda opinio verior, Sc indubitata , docet,

quandiu promiffio homirti fadta, eft pure interior,nonobiigare , etiam in foro confcientiae. hanctc-netjD.Thomas i.t.quaft.%$.art.i.\bi,promitfio,in-quit , ejtu ab homwe fit homtni , nonpotcft fieri , nifiper verba , aut alta extertora figna : Deo autem fieripoteft per ftlarn internam cogttationem. Sc tn 4. di-ftintt ^.qn£jt.i.art.\. tjiuflittncnla z. vbi aic, nonpoflc qucnquam alteri obligari fola voluntarc, nifici foli , qui volunraris eft agnitor , qualis eft folusDeus. eam docet etiam Tannerus z. z. D. Thorna,dijput.'a.qn&ft.i.dftb f.»gm. 79. Bafilius Pontius dematrimlib.i.cap.6.num 9.Panormitanus tncap.lit-teraturam^de voto , num.i, Turrecrcmata ad cap. 1.ij.ejUdß 1 .§. 11 Abulentad cap.\.Le;titici t quÄfi.A..& ad cap.^o, Numerorurn , qutft.44. Rofella verb.Votum 1. §. 1. Tabiena verb.votum 1. § 4. & clariüsverb.difpenfatio. Molina tomo i.de iui~ltt.dtß>ut.i66.Leffius tomo l.lib.i.cap.iS. dubtt.^.num.i%.& jo.Rebellus ifart. /»^. 18- <p<e/?.i.§. exditlis colUges.Probatür/>r*/wo , quia homines non nifi per fignaexterna fe comrrinnicant , aut per verba , nequeenim funt Arrgeli , vt per figna interna , & perdi-redtionem intemionum fe communicarc poffinr;ergo natura hominum confonum eft, vt nemo fealteri poffit obligare , nifi per verba,& figna exter-na, qnibus cum illo comiminicat. Confirmatur,quia obligatio vnius ad alterum fieri non poteftabfque coneurfu vtriufque voluntatis : dum autempromiffio interna eft , voluntas pronmrentis pro-miflario ignota eft , ac proinde fola voluntas pro-mittentis coneurrit, & deeft coneurfus voluntatispromilTarijjVtobliget, cum obligatio non Hat, nifiex vtriufque voluntatis coneurfu. Secundo^üia. le-ges tarn communes,quam particulares , cuiufcum-que Reipublica:, nullam donationem, & ä fortioripromiffionem ratam habent,& irrcuocabilem, nifiillam, qua: extra animum ernperit, Sc legitime ae-eeptata fuerit, vt probat lex, und* ratiojf.de dona-tionib. ibi, nuda ratio non fach aliquem üebitorem,vt puta , quod donttre libero homtni volumut , licetreferamtu in raiiones nojiras mentales : tarnen nulladonatio mteUigitur. Ergo agnouerunt legiflatorespromiffionem pure interiorem non obligarepro-milforem, fed reuocari libere ab eo poflc. Ad hocargumentum funt, qui dicant, iure quidem pofiti-110 humano promiffionem internam inhabilemefle ad inducendam obligationem pro foro exter-iio , atqueadeo de fafto non obligare. Stando ta-rnen praeci'sc in iure naturali habere illam vim adobligandum pro eodem foro naturali confeientia:,jn quo fola veritas attenditur. ' Conuenientiüs ta-rnen diecrenf jus pofitiuum in eare explicare iusnaturale , illüdque fuifTe fecutum , dum enim pro-miffio interna intra mentis latebras promittentislatct.&illam promiflfarius non agnofeir, aeeeptät-qne, perinde eft, ac fi nunquam talis promiffio da-retur. nam non appärentis , Sc hon entis in rebusmorajibus , eadem eft confideratio. Tertih , quiaadtus interni non furit idonea figna ad alteri figni-ficandum ; ergo neque idonea inftrurnenta ad al-teri fe obligandum. nam aptitudo ad fe obligan-^um fundatur in fignificat^one; quare fi non funtidonei ad fignifkandum, nec ctiam erant idonei adfe obligandum. Quarto , quia talis promiffio nona f cc P tata: promiffio autem non aeeeptata, ne-qiie in foro foli, neque in foro poli obligat; pro-miffio enim eft de re grata promiflario , dum ve-ro non eft ab illo aeeeptata , nefeimus, an ei poffitefTc grata, quod enim gratum eft vni, ingratüm eftalteit QhM» , quia ponderari ad idem poteft il-

lud Proueibiorum 6. Si jpoponderis pro arnieo , tudefixifti apud extraneum ammam tuam , & iäa-queatm es verbü oris tut , See. Vbi exprefse fuppo-nirur , non pofie vnum hominem alteri fuain fi-dem obligare , nifi per verba, aut per dexrene por-redtionem , hoccft,per figna externa. Demumac-cedit etiam lenfus communis hominum , ctiam ti-moratorum , qui nequaquam per actus intemos feobligatos aliis reputant. Et fane ex oppofita doftri-na in grauiffimos fcrupulos,ßc pcrplexitates conii-cerentur.

Sequitur, vt argumenta fada pro prima opinio-ne foluamus.

Ad primum argumentum dicendum promiffio-nem extemam habere vim obligandiab a£kuintc-riori non pure fumpto.fed vtconiungitur cum ipfaexterna manifeftationc; imö,& cum aeeeptatione,vt infiä videbitur. Ad confirmationem dicendum,in foro confeientis ad folam nudam, Sc fimplicemveritatem attendi, non dari tarnen veram,imönec vllam promiifionem veram, vel falfam ,'dumprominens in verba , aur figna externa nonprodit.

Ad feeundum refpondeo promiffionem pure in-ternam adderead fimplex propofitum iniperfeetamquandam , feu inchoamm obligationem , fed ta-rnen reuocabilem ad libitum proinittentis, vt raa-gi$ inf.ä expiicabkqr. Ad id quod additur ,acce-dente iuramciuo licirx promiffioni interna: hörnt*ni facra:, relultare obligationem implendi promit-fum ; refpondeo id verum efTc , fed non ex vi pro-miffionis interni , fed ex vi iuramenti. Nam quodin argumento , Sc confirmatione iiipponitur, iura-mentum promillorium non habere, vim obhgandi,nifi ex promiifione interna , falfum eft ; doCtrinaenim ceita,& communis eft promiffionem latrorjincmienti metum Sc vim , htetam , & iuratam ob-ligate ante relaxationem iptnw iuramenti , Sc ta-rnen conftat eam obligationem non oriri ex vipromiffionis , cum pronuisio feclufa ä iuiamen-to,vi,&: metu , graui extorta,nulla fit omnino , fedex vi iuramenti fit vaÜda j ne,fcilicct,reddacur fal-fum, cum licite feruari pofsir. Similiter ergo innoftro cafu > li quis promifsionem intra fe alterifadram iuret, aut Deo voueat fe illam impleturum,manebit obligatus ratione folius voti , aut iura-menti, non ratione promifsionis , & ideo relaxatovoto.vel iuramento,irrequi(ito,imö Sc inuito pro-miftäricquantunicunque illius intereftet impletio,ceflabit tota obligatio ; fignum ergo erat non oririeam Obligationen! ex promifsione,led exiuramen-. to,vel voto.

Ad tertium dices,fi ille promittens,perfiftens inpromifsione prasconeepta , eam apei iat ptomiUä-rio,& ille illam aeeeptet, teneri ad illius implefio-nem,licet non tenouet ptoraittendi animum, quiaiam promifsio interna fottita eft complemcn-tum requifitum , vt obliget, indc tarnen non fc-qui ante illud complcmenturo obligationem ali-quam contrahi,fed liberum effe promittenti reup-carefuum internum decretum, quandiu non iiaeftconfummatum.

Ad quartum dices,promifsionem externam ab-fenti fadtam non obligare, antcquam promiflhriusillam acceptct,vel alius,qui de iure pofsit aeeeptarepro eo. Ad illum textum ibi addudtum dicen-dum eft plus requiri ad aequirendura fibi, vel alte-ri aliquod ius, quam ad amittendum iam acqui-situm.

Oppones,& efficacker, promiffionem internamnon habere vim ad dandam rem promiiram,habere

tarnen