218 De tranflat.dominij per prorniiTionern.

IJ

16 Virum omnis promjfio contra legem prohibentem

facla,ßt ipfo iure irrita,an irritanda.Sola illa cutHt impletio efl illicita mortaliter, velvenialiter eft irrita iure naturali ,&ciuili.

1 7 Au promiffio de re bona,fed maiorü boni impedi-

tiuafit valida.

1 8 Promijfto,vtßt valida,debet ejfe de rtgrata ei in

cmus gratiam fit,& num.iy.%o Quatenus non teneatur promijfor ad promijfio-

nem exmutatione ßatut rei promijft.z i Cuiufnam virtutü actus fit promißionü impletio.xi An promiffio ßt atlut intelUitus,an volumatU.Quare ßdespromißionum dicatur iußiti&funda-

mentum. ibid.x $ Fides qu& debitum legale rejficit , eß ipßjßma

iußitia.

Romissio fimplcx,eft datio fidei firma,&:fpomanea de rc licitajvel melius, & com-^ muniüs , eft dchberata, & fponranea fideiobligatio dandi.vel faciendi aliquid, data alteri dere ljeita, & bonaMpsique grata. : ita eam definiuntcömmuniterDo&ores.Vide omnino Sotum lib.j.de iufi.qud.fi. i .Art. i.

Dkiiacßmplex, vtexeludatur promiffio fi&a,& ptömiffio iuramentbfirmata , & illa, qua: fit ra-«one alieuius debiti antecedentjs : diciturctiam.fidei datio,8c non rei,vt diftinguatur a pollicicati^-ne,8c a donatione, nam donatio eft rei datio, nonfidei. Pollicitatio vero , eft oblatio offer<;ntis 5 pro-pric loquer,do, qua qui^offert aliquid &lreri,aut il-lum interrbgat,an illud yflit,conüat ex (.3 .jfi.de pol-licitationib.fis , & docet Tabiena verb. pollicitatio,ipitn.

Tantum ergo differt prpmiffio a donatione,quantum differt donatio rei , ä datione fidei; Sc4 pollicJtationc,quan«iirn differt oblatio ab ipfa da-tione vel fidei, vel rei: differt etiatn, pollicitatio ipromiffione,quia pollicitatio eft vnius tantum par-cis , nempe ex parte offerentis ; promiffio vero eftex parte offerentis , & aeeeptantis. Dcinde , quiapollicitatio propn'e fit abfentibus, per epiftolas,&nuntios,etiam ad id a iure non deputatos,licet nonexeludat pnpfentes; promiffio vero proprie & perfe fit praefentibus, & qiiando fit abfentibus , acce-ptaturper praefentes loco abfentium , nempe a Ta-bellionibus.&ahaliis ad id a iure deputatis,dequibus cap.agemus 9.8c fiefemper ihduit rationemprüfend», vt docet Iafon in rubr.jf.de vsrbor.oblig,Denique differt ftipulatio ä promiffione, & polli-citatione.quia ftipulatio non fit nee datur,nifi pro-cedat interrogatio , vt cum quis rogatalterum , anfecum velii; contrahere,aut an fibi velit ali,quid da^re,vel faccre>& illud ab eo accipere,vndc ftipulatioeft interrogatio, vel fitma verborum conceptio,&prolatio, qua vnus rogat & alter promittit: ita ha-betur Inßitxt de verborum obligat.initio > & l.f.§.fii-fula.tiq\ff.eodem tit. Hinc ille,qui petit,vel rogat,fi-pi aliquid promitti,dicitur itipulans,velftipuiaror;flle ver6,a quo petitur,& qui rogatur,an velit pre-jrn'uere,dicitur promuibr.

Tandem in hoc diftinguuntur promiffiones,pollicitationes, & ftipularipnes inter fc, quöd fti-pulatio , vt dixi, eft interrogatio, feu verborumprolatio, qua alter alterum intcrrogat,an fibi velitdare,yel ä fe acciperc;remallquam4 pollicitatio eftoblatio , qua alter ^terfrem aliquam.ofFcrt, vt ha-betur ex Li ff.de pa/iieiutiomb. Promiffio eä datio£deii qtia dationd fuppofita.ipfe promiflor rationefidei, quam dedit, manet adftriaus ad faciendumid «juod pioraißr»Yt ir^ipatcbit j fspe taraea au-

£tores pollicitationem pro promiffione,& promif-fionem pro pollicitatione vfurpant, vt viderc paf-inn inilliseft.

Dicitur firma,ii eft, vt verba non fint ambigua,nec promiilbr aliud in corde , aliud in orc habeat:nam vt promiffio fimplex fit ,8c firma , & in con-feientia obliget, non fatis eft, vtquis dicat, dabo yvelfaciam tibi hoc; quia per ea, 8c fimilia verba defuturo , nihil promittitur de przfenti : per illaenim tantum fignificat proferens , fe habere bo-num animum dandi, vel faciendi , nihil tarnen defacto facit, aut promittit, & ideo illa verba con-tinem fimplicem aflertionem , non tarnen promif-fionem,autobligationem a&ualcm. Si tarnen illaproferens fpeciali intentione per illa fe velit obli-gare , velitquc promittere , obligatus manebit:nam obligationes, quas qujfqtie fibi imponit, ma-gis pendent ex animo, & intentione propria, quamex verbis externis , cum verba ipfa totarn vim ha-beant ex intentione illa proferentis, &: ideo in pro-miffiorubus magis attendendum eft ad intentio-ncra , quam ad ipfa nuda , & externa verba, qHa*intentioexantecedentibus ,&circunftantiiscolli-getur :imoquamuis quis vtatur verbo proniitten-di , (i tarnen fi6tcpromittat,& animum habeat nonpromittendi , non obligabitnr in foro cpnfcien-tix ad promiffionem etiam connubialem ; vt enimpromiffio a vol^mate procedat, fic ab illa, illhifvcintentione ürniitatem obligationis habet. Obliga-bitur tarnen in foro extcrno,inillo enim prxiumi-turfimul cum vetbis adelteintentionem,& volun-tatem fe obligandi; humanar enim aures ex verbiscolligunt intentionem. Ita docet Rebeilus deqh-.Ug^t.iußit. x.part. Hb. 1S. <^*i.ß. 1. mm.f; ^Oidubainfwnmaqu&ß.\\Gi. Caictü'nus x.x.cjnt,ß.%%.art.7,.N.uiarrus infitmma, cap.iS. mtrn.6. Tabiena verb.fattum,quxß*\. num.i). Aragon z.i.qudfl.SS.art.i.foi.ycj. SaiKui-Jtb.i.deßonftlibtu, tomp i.di%ut.(.immx\.

Adaivatßoatanea, ad fignificandum promiffio-nem , vi, nietu , aut fraude obtentam, Sc extor-tam non obligare; idqne fiue vis, 'Sc fraus fiar ahilto , in cuiUS vtilitatem promiffio fadta fuit, fiueab alio , qui ea vi intenderet, vt alteti fieret, &etiamfi fit voluntaria mixte, quia cum promif-fio definita , fit voluntarius, cV gratuitus volun-tatis ac liberaliratis actus , oportet omnino fitfpomanea , & non illicitis modis extorta ; ncqueenim bene hoc cohkret, vt gratuita , & ineie vo-luntaria fiant coaetc , Sc per iniuriam ; nequeeriam ratio , Sc acquitas paritur , vt ex fraude , §c;nicjuitate fua reportet quis fibi, vel alteri com-moduni; reportaret antem illud is , qui metum,aut vim ineutit, & qui fraudem induxir, Ci ita in-duetus, vi, fraude,aut dolo teneretur implerepro-'• miflum. ita D.Thomas 1.. 2. qutß. 85). art.j.ad 3.Caietanus ibi. Sotus lib.%. de iuftit. qtufi. 1. art.j.ad\. Mercatus cap.16.Nauarxusinfnm?jtacap.i$.anum. 6. Molina tom.z. de iußit. diftut. z6j. Syl-uefter verb. reilitutio z. §.7. Lopez z pari, inßrutt,cap.io. §. denique , Rebeilus x.part. Ub.iZ.qtuß.i,num.j. Sancius ftatim allcgandus.

Exdiiftispatet, infe'rtquc optime Azot tomo 1.lib. u .cap.y. §. tertia regula , & fupponunt omnesallegati, illum , qui reeipit promiffum per vim,autmet'um extortum , reneri in confcicnu'a illud refti-tuere,quia iniuftc reeipit. quod ctiam procedatin foro confeientia: de metu Ieui 1 , & rcucrentiali,qualis eft, quem filia, velfilius interdum habet er-ja patrem, vxor erga maritum, famulus, aut vafal-userga doraiaurn, clericus ergaEpifcopum,libec-

tus