Lib. 11. Cap. XIV.

191

terPrincipem, & inuentorem, & dimidium perti-nere ad Priucipem , dimidium ad inuentorem, ficafu inueniatur; fi de induftria ibi quxratur,totumpertinere ad Principemjficut didhim manet de the-fauro inuento in loco, aut fundo Petri, aut particu-laris hominis ; ita auclores cicaci. Nee obftat §.thefauros, Inftitut. de rerum dtuif. vbi fic dicitur, fi\tjHts infifeali loco, vel publico, vel civitatis, thefau-rum inuenerit, dimidium ejfefifei, vel ciuitatü. Narr»per locum publicum nonintelligit forum.plateam,Viani publicam , vel fimilem , qui proprie nulliuseft ; fed de loco , quem Refpublica iure fpecialisdominij poilidet.vt fylua,pafcunm,domus,hortus,alioqui dimidium non dtbetet dari ciuitati, vt ibi-dem dicitur, fed potius Principi. vide, qua: dicemusnum. ij. loquendo de iure Luiirano.1 *• Illud tarnen poftremö non omitrendum , filiumfub poteftate patria exiftentem, fi inueniatTefau-rum , acquirere illum patri , & feruum domino,quantum feilieet innentori iure concedicur. l.fi isqm , ff. de accjHirend« rer. dtminio , & ü fetuus fitcommunis plurimorum dominorum,diuidetur idlucrum inter illos; fi tarnen in feruum vnus habeatproprietatem, alter vfumfruetum , infpiciendumeft , nur» iufiu vfufrucTiuarij quxficrit, an fortuitöimienerit: in primo cafu, foli vfufrudhiario; in fe-eundo, foli proprietnrio acquirct,vt exeodem tex-turcfoluitur.Quod fidc confuetudine aliquid feruorclinquatur in aliqua prouincia, integre erit obfer-uanda,quia confuetudopraeualct conrra ins pofiti-uum. Et certe aequitas ita fuadebat fieri.

Z 3. Ea vero, quae ha&enus in toto hoc capire dixi-mus de thefaurorum inuentione, procedunt de iu-re communi, & ideo fi in aliqua prouincia, aut re-gnofunt aliquae leges, aut confuetudincs payticu-larcs iudx, qua: circa hanc materiam aliquid alitcrdifponant, funt,vt diximus , obfetuandae. Quodautem quidam alferunt de confuetudine vbiquegentium thefantum inuentum efTe Princi|*is, interquos eft Paludanus t« 4 diß. it. <trt.f. qin$ft. 1. 8cCouatruuias adreg. peccatum part. 3. §. 2. num. 4.nonfubfiftrr, plane eam confuetudinejm in con-feientia non obligare, docet Syluefter iperb.inuentattum.15. &C Sotus/>£.f. deiujl. quaft. \.art.\. ad 2.Sc Leffius tom. 1. deiufi. lib.i .cap. y .duh. 1 i.num.66.Non dubito tarnen fiepe adeffe poiTc: iuftam cau-fam, vt bona pars Principi aiEgnetur,maximc fi ta-le fubfidium iudicaretur ncceilarium ad regni one-ra fuftinenda: vt autem totus thefanrus inucneusPrincipi aflignetur, durum admodurp videtur, piae-{ertim , quia huiufmodi confuetudines violcntiaminiftrorum Regum faepe introdueuntur, & fu-ftentantur : fententia tarnen Couarruuia: & Palu-dani probabilis eft ; quia licet thefaurus iure gen-tium fit primö oecupantis , iure tarnen, aut con-fuetudiue particulari, poteft, vt dixi, quo ad ali-quam faltem partem Principi appropriari , ficutappropriatur domino agri,poftulante idneceflitateadoneraReipublicaefuftinenda,in folidnm tarnen,timeo ne talislex.aut confaetudo ob difficultatemimpletionis, Sc ob diflonantiam ab aequitate natu-rali fit iufta.

*4« Iure autem huius regni Lufitaniae videtur poiTetotus thefaurus inuentus Regi arrogari, quia lib.i.erdin. tit. 1 * .in vtttrib. in nouü hb. 2. tit.x6. §. 1 7 .habetur omnia bona vacanria, quorum non inuc-nitur certus dominus, ad Regem pertinere, at the-fauri inter bona vacantia cenfendi func, cum cer-tum dominum non habeant, nee inueniri poiTit.Hoc tarnen argumentum fallit , quia nomine bo-norum vacantium in iate folum inrelh'guntut s ea„

qua? vacant per mortem domiui, qui moritur abimeftato,fine haerede. l.\.& 4. C.debonüvacanti*but, hb. 10.I. t. § vltttno, ff. de iure fi fei. at<ji;e adeothefauri in eo genere non cenfciuur , quinpotiüsde thefauris inuentis diftindus titulns inuenitur,eoden hb. 10. C. & cap. reguUhbi. deftudu. Ma-nifefte ctiam nomine bonorum vacantium fuppo-nitur thefaurus inuentus non includi , immo &noftias ordinationes huic diffcientia: conlonanc.nam lib.i.. tit. 17. §. to.in vete>ibtu , & penultimo trecenfendo ea, qua: ad bona vacantia pertinent,vbi ad bona vacantia perueniunt,folüm exprimuntfub hac appellatione bona eorum, qui difeeduntab imeftato fine harredibus ; & vero fi thefaurosvellcm comprehendere eo loco , id declaraient.fed obftarc videtur, quia/t^.i. ftr.17. §. 3. in vete-ribus clarefupponitur praeter bona decedentium abimeftato dari alioqui alia bona vacantia. Rcfpon-detur tarnen , latiüs quidem bonorum vacantiumnomen ibi aeeipi , nee oporttre , vt continuö adthefauros inuentos intelligatur fieti ampliatio,poiTunt enim ordinatione aliter faluari,& ad fum-mum pollent intclligi velle comprehendere the-fauros quando de iure communi Principi, vel info-lidum , vel ex parte applicarentur. Prarterquamquod nee illic alia bona vacantia difertc ad Regernpertinere dicuntur,quam relida ab illis,qui ab in-teftato fine haeredibus , 5c teftamento difcedtmt:fic enim habettestus. Affi de bens , que aucsper-tincaon dealgun, ejtte rnurreo abinteftado , ou cnirosquait quer vagos, VcrtoLatine .• na debor.ü , qugad nonpertineatit ahcuim , <jm ab ivtefiuto woriutueft, aut ds-nlijs quibufcumquevacanttbitf^ ejux ad riefpertineam. vbi illa difmnftiua , aut, vun habet di-«äionis veluti, amßcut : Lufitanc como , quia cumfenfum poftulat particulaantecedens ua , Lufitaneafß j & eft hie fenfus verus, ita de bo/.-is ad nos per-tinentibus ex aliquo defutillo ab imeftato , Jicut dealijs,qutbufcumquevagis , vbi fi qua? alia appellen-tur vaga,nondicitRexad fe pertinere , ficut illa.Cum igitur nomine bonorum vacantium , nee exvfurpatione iuris communis , nee Lufitani com-prehendantur thefauri ; fcqnitur illam Ordinatio-nem non eifc de thefauris intclligendam , & cumnon fit in hoeregno alia lex , quantum aflequi po-tui, qua: huic cafui prouideat, concluditur ftandurneire in Lufitania circa thefaurorum inuentionemdifpofitione iuris communis, qnamexplicauimus,nifi efiet confiaetudo in oppoiitum ; qua; tarnennon videtur efle, & fi eilet, adhuc examinari poileteius iuftitia& vis.

Licet tarnen de iure Lufitano thefauri inuenti in j_ j.locis publicis non pertineam ad Regem tan-quam bona vacantia , tarnen in noftris ordinario- vnibus nows hb.t.titul. 16. num. 8. exprefse dici-tur plateas , & vias publicas, & ftuuios nauiga-biles, atque adeo loca publica quoad proprierarernpertinere ad Regem, & patrimonium regale , licetquoad vfum tantüm omnibus fint communes. Exquo loco fequitur thefautum cafu inuentum in iislocis , dinidendum e(Te «qoaliter inter P.egem,feu dominum loci, & inter primo inuentorcm, at-que adeo inuentio thefaurorum in iis locis debetfequi omnes regulas , quas fuprä tradidimus de eo,qui thefaurum inuenit in loco alieno ; & vero cumdifpofirio huius ordinationis multum deuiet, acdifionet a iure communi, & gentium , in foro con-feientis non auderem obligare inuentorcm ad red-dendam fifco regio dimidiam partem thefauri in-uenti ante lententiam , &c compulfionem iudicis;licet cnio\h*c lex fit dc&nitiua proprietatis rerum,

tarnen