\
Libll. Cap. VI II.
167
•itolis iniurrctum Siarci io. Euntes in vriitterfummundßtm yadicaie Evangelium omni creatur* , do-• tvtes cos , & btipiiZiintes in nomine Patris , & Eilij,& Spw.tmfaneti. in cuius confirmarionem ftatiinpoft Afcenfioncm Chrifti Domini, & Spiritus fan-cti aduentum diuiferunt nbi Apoftoli fortirögenti-licatis- prouincias, vt eas edocerent, 8c ftatim ad il-las protecti Euangelkun Chrifti vbfque gentiummcredibili fruetu prardicarunt. Et verocum fideiChtifti pr.rdicatio in tarn remotis , Sc patentibusregnis, aeprouineiis immenfäs penc expenfas,in-gentemque cnultitudinem prxdicatorum poftula-ret, quibus ,non fufheiebant Summi Pontifices,nee ipli per fe poteranc hnic prxdicationi ineum-betc , eam cu'rara , Sc Obligationen* PrincipibusCathoiicis detnandatunt , illis vfum maris , Sc na-uigutionis commercium incer infidclesconceden-do , vnde fibi recompeniärepoifent, pra:cipuequeRegibus Luhtanias , Sc Caftellae, inter quos, cumhac obligationemittendiprobatas vitae prardicato-res,qui eas prouincias conuenerent, commercium,Sc nauigationem cotius India:, & orbis Orientalis,Sc Occidentalis diuifit, inuitatis ad id Regibusaliis, ac Principibus Catholicis, quam illi ptouin-ciam fuleipere noluerunt, vel quia arduam , & la-boriofam iudicaruut, vel quia videbantfe neceda-rio fackuros magnas expenfas , vel quja de feliciexitu dubitariuit ; concelTertint, inquam, hoc com-mercium, vfiimque maris, Sc nauigarionis cum iu-re debcüandi oas prouincias,qua: per iniui iam pra>dicatorum.revumq; facrarum, Sc ipfius Chtifti fidefufeipere «oluiftent, quod nos concjwfta* vocamus.
13. Ncc eft diibirandum de potc'ftate Summorum
Pontificum ad hoc faciendum , quia Summi Ponti-fices habent fuptemam poteftatem concedendi,prohibendique commercium cum infidelibus, cap.olitn , CAp. tut qtiorundam , cap. ad liberanditm , deludais , docet Panormitanus, & Cardinalis in cap.poji miferabilem, cjui filij fint l<git:& in cap. gaitde-tniu, de.diuort. (fr cap. licet ex fufeepto, de foro com-petenti. Imrao etiam debellandi infidcles, cum fi-dem per iniuriam Chrifti , Sc prxdicatorum fufei-pere nolunt, vt tradunt Innocentius, & HoftienfisiH cap .quodfuper ijs, de voto, Sc ibi Cardinalis, StPanormitanus , Sc facit Extrauagans multa.de In-dus , & Extrauagans 1. eiufdem lit/ili. traditaquek D. Antonin. infitmms ^.part.tit.i^. cap. 104. ScCabcdo 2. part. decif.^y.num.i.
1 1, . Cum verö Orientis apertio,Lufitanc Conquifta,apromontorio Boiatorio, Lulitane Bojador , vfqueadvltimos Orientis fines a Summis PontificibusRegibus Lufitania: concefFa fit, commerciumquemaris, vfus, & nauigatio, vt ptobatum manet.
Sequitur ex hac vera opinione pofTe illos hancnauigationem, & maris vfum caufa commercij aliisprohibere , vi Sc armis, leges facere , & condere,quibus illam pröhibeant, vel concedant exteris na-tionibus , vel gratis , vel fubaliqua recognitionetributi, Sc feruitutis; poflunt enim de ea re difponc-re, tamquam de fuo , maximc* poftquam iftud com-mercium oecuparunt, Sc polleffionem illius accc4perunt, quia illis iam ins quxfitum fuit, & nemopriuari poteft fuo iure , fibi legitime qüxfito , fineillius voluntate, nifi per iniuriam , Sc iniquitatem./. im neßrttm, f. de regttlis iuris, ibi , quod mflrumeftfinefaUo noftro, a nobis auferri nonpoteft. hoc eft,fine voluntate noftra. itadoeet Bartol. intraflatudeinfula, §. nullim. Reinofus obferuation. 6. mtm.%.& i3. Cabedo 2. pärt. deeif. 47. mm. }.&4- cap.tranfiato, deconftit. Alexand. ad Battolum inl.ficonuencrit, §. fimd* ,ff. depignorat. aü. Paulus in
l. i.§ ImiKt ßudij, ff.deiuft. & iure , Mafcard. Intrat} dtlnddü 1. part. cap. > 4. m lib. feu volum. 14.traftat .iuris ; c a.ch ad hanc rem Ordinatio LufitäMaÜb. r. tit. 12. imo «bi primuin hoc du niniumabEmanuele Sereniffimo Reg«» Portugalire acquiff-tum fuit legieimo titnlo , ita manfit in eius cororlaradicatum, vt ad illum, & ad omnes legitimos fuc-ceflbres in eadeni corona deineeps fpecler, Sc cumregno rransferntur , ita Soarcs allegat'. 27. nmn. 14.ad finem. Cabedo l.part. decif. io8.»kto.8. Reino-fus citatus^iff. num.%. hxc eft cnim natura domi-nij, vt femel in vho radicatum, Sc ab vno legitimequarfitum,perpctuurnrcfpe&u illius'fit,ab illopriua-ri non poflit, nifi eo volentc.
Sequitur feeundo prxfcripfifie Reges Lufitankclegitimo titulo conceflionis hoc commercium , Scnauigationem vlträcentenaria praeferiptione ; namlicet maris proprietas nullo vnquam tempore prat-feribi poflit, /. dtligenter, in fine , C.de aquaducln,■ quia efl: de iure gentium , 8c rennen non poteft,neque capi, aut habitari,cx quo enim h«c propiie-<tas communis eft omnibus hominibus naris , Scnafeituris , videtur non pofle prxfcribi: nam con-tra infames, Sc nondum genitos impoffibilis eftpra?fcriptio, moralitcr loquendo, quia non valentiagere, non currir prxfcriptio, vt docet Csepola tra-itatu dcferiiitute ruß. pr&d. habetur totn.-G. part. 1.rr.-iäatuum iuris fei. i^-j. col.$. n.6. Sc patetex l.t.tnfi.'/e, C.dean'ral.exrept. tameu eius vfus, vtilitafquecommercij Sc niuigationis prseferibi poteft cumvero titulo , autfaltem colorato. Enimvero finetitulo non prxfcribitur, iuxta aliquos, nee per mil-de annos , quia potius corruptela effet, quam prx-feriptio, vt tn Authstit. vt tmHi titdictm, $. 1. & ibiglojfa collat. 9. Sc quanto quts m 11'ori tempore lon-giorique poircdiflet, tanto maiori culpa teneretur.pap.finali,de confuemd. Ca;pola a!lcgr;tus intraila-tu iuris,loco modo citata cel.+ mtm.y. fed ftätim hancillius opinionem infrä examinabimns.
Secunda opinio docet maris vlum,commerciumSc nauigationem liberam omnino eile , Sc ä nulloPrincipe pofte dari, concedi, atit vfurpari, hancego potius ap'pellaremopinationem.quam opinio-nem,eam credo prodiific ex fentina Hollandorum,auraliorum ha;reticorum expartibus Aquilonis,vtverum illud fit facrat pagina:, Ab Acpnlonepande-tur omnemalum, Ieremia: i.num. 14. vnde nuperexiit ineptus Über, cuius titulus eft, Marc•liberum,cuius ego authorem rogarem, li mare quoad vfum,Sc nauigationem caufa commercij liberum eft, cvprseferibi non poteft, quo iure , quo titulo , aut ra-tioneVeneti in mari Adriatico, Gcnönenfes in fuoLiguftico, hunc vfum praeferipferunt ,aut prfeferi-pfiiTc prxtendunt ? & fi mihi refpondeat, illos nul-lum ius, nullamque piceferiptionem in mari habe-re, quia mare liberum eft , Sc illius vfus commer-cium, Sc nauigatio libera j dicam ego auiftori illius.Ranuncule Hollande, inter feetidas paludes natc,homp yniSe buryro,vnde tibi tarn butyracea afful-fit mens i vnde ranra fuperbia, vt antiquiflimospoffefiores velis fua paeifica pofteflione inique pri-uare. Deinde addam, vt ad tarn fuperbam, Sc arro-ganrem refpofionem refpondeaht llluftriffimi Ve^neti , &Genuenfis : fi dixerint illos prarfetipfifiein parte exigua maris, & non in tarn ampla latitu-dine , quam ampla protenditut Olyfipponc vfquead vlcimas Orientis partes. Refpondebo iterumillis , eiufdem rationis efle 'prsferiptionem inparte, Sc in roto , & qui non poteft prarferi-bere in toto^non poteft in parte. Si mihi refpon-deanr illos prsfenpfiffe ex t«uli$, & conceffionr.
Impera
iz.
n
i|.