i66 De acquiht dominij in alias res, &c.

6.

Dubium tarnen eft , quomodo txtraneus dtlin-qucns vcl in loco , Sc terra aliena , vcl in mare illia.üaccnte fit puniendus , an feeundüm peenam fta-tutamper leges loci del:cri,anper leges , & poenasimis communis , an ffecovdum leges regni, £< pa-trix ipfius delinquentib • Et vevö,fi in loco patriae,& regni deliqucntis , & in loco delidti , ferueturjus commune , planum eft feeundüm illud deberejudicari: (i feruetur ins diucrfum , melior opinio<U>cctpuni?ndumeiIc? (ccundüm peenasdecretas inlegibus, & ftatutis loci , in quo dcliquir ,vcüm ra-tione delicti foitiarur forum, ita Iulius Clarus inpraüica cnminaü ^«<e/r.8r. num.i. & } Couarru-u;as m repet cap.alma mater,fol 40}. col.i. nurn.6.nam opinio qux docet puniendum eile 11011 folumfeeundüm ius commune., vcl patrix delinquentis,fedetiam feeundüm ius loci in quo deliquit, eftadmodum rigorofa. Bart, in Ixunthspopuloj.n.t 1.C.de furmnaTrimt .fic diftinguit:Aut tale delictum,ait,punitur in vtroque regno , aur terricorio peenain iure communi ftatuca,autdiuerfa peena in vtro-que regno decreta. Si primo modo.in vtroque ea-dem peena puniendus eft. Si fecundo,pcena ciuita-tis , & loci deliäi puniri debec ; fed hxc do<ärinaBartoli eoineidit cum prxia&a doßrina Iulij Clari,& Iulius Clarus hanc Bartoli fententiam commu-nifllmam appellat: poteft tarnen puniri peena ci-uitatis, & loci, in quo domiciliuru habet. Si Rex,aut dominus loci, in quo deliquit, illucformatameulpara mittat.vt feeundüm leges , Sc ftatuta illiuspuniatur ttn eodem regno, fi diuerfaefunt leges ci-uitatum.folent mitterc iudices loci, in quo crimeucommiflum fuit , precatorium ad alios iudices , vtdelinquentcm ad fe rf mittant, quod feruaiur ctiaminter iudiert Ecclefiaftjcos, vt docet IlluftriflimusBracharcnfis citatus.

Qu* tarnen di&a funt de iurifdi&ione maristerra ad-iacenti vfque ad centum müliaria, intclli-genda funt, modo infulx in medio maris non fintrepertx. Nam fi repertx fint, & Regis repertorisexpenfis cdtz >Sc popularx, veluti fuerunt infula:Aftoris, & Materix aRegibus Lufitanjx.tunc qui-dem licet huiufmodi infulae longius a regno di-ftcnt.ad Reges Lufitaniz perrinent: imp & totummare illis in circuitum,& gyrum adiacens.perprx-diifjfcum fpatium milliariiim ad iurifdicTtiojicra, iux-ta traditam docliinam , praedictorum Rcgura per-tinebit.

Veniamus tandem ad rem,& inquiramus > ati do-minium, Sc proprietas maris , quod in prima diui-fione renjrn extra diuifionem indiuiUun manfir ?abfolute loquendo, fit alicuiqs Principis ? & cuiuf-nam fit J Et in hac quxftionc omnes Doloresconueniunt, maris dominium nullius efli,quiaficut proprer fuam feritatem eft incapax habitatio-ois refpectu hominurn.ita eft incapax dpmjnij, &retentionisjicu populationis.ita Cabedo 1 pan.de-eif.4,6.num 4. Cxpo\a.deferuit.ruflic.pr£dior.ha.hc-ViKtomo 6. trattatttum iuris z.part cap.16.de mari,' num.% fol.1^7.col.i. & ita hxc maris proprictas,&«lominium ä pemine vllo remporis fpatio, confuc-tudine, aut vfucapione acqqiri, am praeferibi po-teft. i.dfligenterjn fine,C de aautduti. lib.11. gJofTa*n l fin. devfucap. Angclus inlfanefi mark ,jf.deiniurijs.. *

Circa ytilitatern ver6 pi(cationis maris, vsum-que nauigandi caufa commercij, & circa iurifdi-c^ionem illius,quoad hacc, an prxfcribi poflint, &vfucapione acquiri, eft duplex opinio. Prima do-cet,mare ob fuam ferinam naturam in prima rerumcfiuifione iBdinifum rcmanfiflc , ficrique proinde

pritno capienris. Sicut enim aties, qua; ob fuam fe-rinam naturam indiuifit manfeiunt, fiunt primocapientis.quia nullius funt,vt dicitur §.fna,/rftit.de rerit»i diuifhaik mare. Quod prineipiumfi ve-rum eft in mari.iicut eft in auibus,& fcris.bene fo-ret cum Lufitanis ; fierent enim legitimi dominiquoad vtilitatem nauigationismaris Indici , Brafi-lici,&wtn'ufque Guinea»,& quoad vfum.&iiuifdi-(äionem huius maris ; quia ipfi fuerunt primi ca-pientes, & n.iuigatores illius, quod nemo negabit,ü fanus fuerit. Sicut non negauit ille, qui illam in-fanam appcllauit,hoc cft.arduam.difricilem ,& la-boriofam,atque audacem. Nam audaces fortuna tu-uat ; & li in alio lenfu eam infanam appellauir, in-faniuit; neque enim prudens homo, & iudicio fa-nus , infanam nauigationem iuftc potuit appel-lare illam , qux tot vtilitarcs reeno Lufitania: pe-perit, & qua: prateipue Dei caufa , 8c conuerfionisgentium ä Serenifiimis Regibus Lufitaniae fufee-ptaeft , vt teftantur tot myriades illuftriflimorumMartyrum , qui pro Chrifti fide fanguinem fuumprofuderunt in Oriente, & totrcgnaintcgra,quarhdem fufeeperunt.

Sed nec ius primo capientium , nee primd in-uentorum in hac nauigatione locum habere poteft.Et quia inuentio fupponit amiiliouem , in rebusenim tantüm amifTis, ac perditis locum habet in-uentio ; hzeautem nauigatioa nemine fuit amif-fa, vt primi inuentoris efle poflit; nec res inuentaefiunt proprix inuentorum , fed teddendx funtdo-minis fi comparuerinr; fi non compamerint, proillarum animis in pia opera expendendx funt. Iusautem primo capientium folum habet? poteft lo-cum in fcris,& in auibus , quae poft primam diui-fionem indiuifac remanfcrunt.quia a prim6 capien-tibus capi,& retineri pofiunt.non ycio in tarn vaftanauigatione,& furiofo mari, quod capi,& retinerinon poteft,licet pofllt nauigari.

Accedamus ergo ad verum , & iuftum titulum,atque adeo irrefragabilein , quo Reges Lufitanimare Occanum , quoad vfum .iurifd^dionem , &vtilitatem nauigationis commercij Indiae.Brafiliae,& vtnufque Guincs iufte poflident, qui eft titulusconceflionis Principis potentis hunc vfum , & na-uigationem ex caufa grauilfima alicui Principi con-cedere »poteftate fibi ad id faciendum aDeo data,fuppofita legitima , & caijonica eledione homi-Hum , imroediate immediatione fuppofiti, vt alibidiximus,qualis eft Summus Pontifex. Nam Sum-mi Pontifices , vt teftatur Cabedo i.part. decif.^j.num.i.& j.Regibus Lufitanix coneeiferunt vfum,Sc nauigationem cum iure commercij , & expu-gnandi , debcllandique illas ptouincias , nifi ve-Ijnt ad fidem conuerti j pridicatorefque inique,Sc iniuriose tra&auerint, quod Lufitane vocamusconcedere conquiftam Indix,& Brafilix , cum ob-ligatione mittendi illuc ptxdicatores Euangelicosprobatx vitx , quiillos populos ab infidelitatis te-nebtis in Jumen veritatis Chriftianx fidei alTere-rentA vendicarent jtcftatürque Cabedo fe vidi!]«in arebiuo publico huius regni originarias Bullashuius conceflionis, 8c qua; in archiuo publico rc-gni funt.integram fidem merentur , vt docet Bart.in l. \.n%v>. 11.ff.fi certum petatur. Parifius confil.i.mm.iO.lii>. i.Socinus iunior conf.j6.num.6^.ltb.^.Sc putpras arferre Rebellum adfinem primi tomi dt«bltgat.iußitia.

Quod fieri potuit iuftiflime a Summo Pontif.quia Summus Pontifex , cum fi: paftor vniuerfiOrbis , tenetur ex officio procurare conuerfionemillius, iuxta illud Chrifti prxceptuai Petro & Apo-

ftolis