i6o De acquifit. dominij in alias res, &c.

**■

■

?*■

gis lirtera , nequc eins ratio accommodari poteft,quia agimus de fcruis hxreticorum,qui vbi primumtribunali fand* Inquifitionis noti funt, compre-henduntur occupatis, authoritate publica, iüorumnis , vt lata poftca fententia ciiminis declaratoriafifco Pcincipis ccdant , in quo fa&o non ob-fcure deficit iuris illius difpofitio , & funda-mentuin conttarix opinionis, quodcxillo defu-mebatur.

Reftat textus capitis vltimi, de hareticü , quietiam n^quaquam videtut pro ea fententia efficax,quiaintcr eos,qui in eo liberantur ä debito ac vin-culo fidelitatis» & obfcquij , quo antea obftricticrant hxrcticOi non videturclarecontineri feruos;nam Syluefter verb. htrefis i. num. 14. §. vndeeima,illös non eximit,fed, vt eius vetbis vtar,vafallos,fa-mulos,libertos, & huiufmodi; fed quamuis conti-iftantur,non proinde redduntur liberi: nam debi-töres hxtetici per fententiam ibi abfoluuntur abobligatione foluendi ipfi hxretico , vt notat ibigloüa ; non tarnen ab obligatione foluendi fifco, vteft omnium Do&orum fententia. Similiter vafalliita ibi eximuntur a poteftate Principis hxrctici.vcnon mancant exempti ab omni alio dpmino; quarelicet ferui abfoluantür ä debito feruiendi hxreti-co , non fequttur eximi etiam ä poteftate fifei, quifuccedit in omnibus turibus, & actionibus hxreti-ci. Vnde bene Joannes de Anania ad dictum captjt$xpreffit,non impediri ibi.qudd mancipii hxreticiab ipfo fifco capiantur,id quod validc confirmatur,quia ius, quo bona hxreticotum indiftinetc prxci-piuntur publicari, iam antea erat conditum; habe-tur enira ineap.vergent«t,dt hureticis in 6. cuius au-ftor fuit Innoccntius III. Cum tarnen conditorcapitis illius vltimi todem titulo , fueric Gregoriusnonus.qui feeundus poft Innoccntium fedit. Vndelicet hoc pofteriori canone abfolui cenfeantur fer-ui adominis hxreticis > non ftatim fequiturreddifui iuris , fi quidem iam ex vi ptxccdentis ftatuticum exteris hxreticorum bemis erant fifco addi&a,atque applicata.

Poft hoc examen fundamentorfi primae & feeun-dx fcntcux.coepit hxc feeunda fententia apud Lu-fitanos liberius currerejqiix iam antea communiterin tribunali fandfci Officij tenebatur: fi quidem ha-bet pro fe textum planum, quo omnia bona hxre-ticorum indiftindc publicantur , neque exceptioferuorum fufficientcr probatut in prima opinione,cum oftenfum fit, textus ad id induetos variis mo-dis fallere , & deficere, vnde poteft fifeus ftando inhac feeunda opinione Regis Lufitanix caperemaneipia hxreticotum, quin liceat Ulis proclama-read libertärem »idque liberius confirmant aueto-res Lufitani > quia licet daremus de iure communimancre illa libera, cum tarnen poftereftum in Lu-fitam'a fanetx Inquifitionis tribunal, non conftettale ius commune finde feruatum,credi potpft illudnunquam apud Lufitanos fuifle reeeptum , atqueadeö iam modo efle per contrariam confuetudi-nem abrogatmn, & quamuis direetc aduersus li-bertatem nuljo tempore poflit praeferibi, vr habe-tur in l. vltim*,Qde longi temporUprtfeript . tarnencontra ius pofitiuum , ftatucns ferqo libertatem,prxfcriptio poteft proccdere,qura ralis prxfcriptiononpryiudicat dire&e libertati, quafi per eam ho-moliber capiatur in feruum , fed mediare to}lendobeneficium iuris pofitiui,quo feruus redditur Über,nc folum conftantcr operatur ne feruus feruilemconditionem amittat. Ex quo patet omnibus viisiuftam probaripraxim Lufitanix hac in parte, neeefle quöd maneipia connfeata cenqueramur, aut

ad libeetatem tanquam fibi debitam prociameivr.-Itafe habent huiufmodi opiniones.

Sedadhuc mihi fortiora videnrur fundamentaprimae, quam fequor, & plane defidero maiorempietatem in noihis audoribus Lufiranis erga li-bertatem miferorum feruorum , maxime cum hxclibertascedat infidei Catholicx fauorem , in quofelicioi - es,& magis pios puto Dodores Caftcüanos,qui fauorem magis fidei, & libertatis refpiciunr,quam augmentum Regij fifei fuorum Principura.Prxterea deberent animaduertcre primb ipll Do-lores Lufitani, nec leges, nee facros canoncs proprima fententia addu&os, locntos führe cumali-qua rcftri&ionc , aut modcrationedeillorum tan-tiim hxreticorum maneipiis , qui publice cumfuisbouis in fua hxrefi viuebant inter Chriftianos,qualcs hodie in Germania, & Gallia multi permit-tuntur ; fed locutos fuifle abfolutc & -vniuerfimde Cluiftianis maneipiis hxreticorum : & vbi lexnon diftinguit, neeexcipit , nec nos diftinguerc,aut exciperc debemus, maxime qua^do leges lo-quuntur generaliter & abfolute , vt notat Reino-fus obferuat.ii.numi.8c patet ex/, de pretity, ff.depubltcan.&C ex Li. §.&generaliter ,ff. de ttgat.pra-fiand.Secundo,6ebcicz etiam animaduertere, ratio-nes primx opinionis , quas ego puto fortiofes fa-cere fairem rem dubiam, & probabilem pro vtra-que parte, & in dubiis opinionibus,& pro vtraqueparte probabilibus ftandum eft verbis legis, & infauorem libertatis, & fidei inclinandum.

Adde intcr textuspro prima opinione allcgatos,multum vrgere pro aflerenda libcrtatcferuorü Ca-tho\icoiumtexi.legis,Deorwbis.§i.hisitfi.C.dcEpift:.& clericu , cum in eo diftinetc habcarur, vt feruihxreticorum liberi fint; maxime ij , qui ad fidemCatholicam tranfire vellent, & in l. Mar.ichtos, C.de hareticü , conceditur etiam cadem libertas iif-dem feruis.qui ad fidem Catholicam tranfire volc-banr.nihil impediente fifco , quominus libertatemconfequantur , Sc auftores 1-uficani neque his li-bertatem concedunt, quafi velint magis ditare fuosPrincipes, diuitias illis per fifcumaugendo.quamin fauorem fidei orthodoxx liberratem miferis fer-uis concedere, quando illam volunt profitcri, acfufeipere. Cum ramen fifeum non ad locupleratio-nem Principum , fed ad punitionem criminum iu-trodudus fit, & magispunitur crimen ipforum do-minorum hxreticorum,etiam h ferui illorum con-uertantur, fi libertas feruis illorum concedatur,quam Ci non concedatur ,cum vidcant fuos feruosliberoj,diuices,&Chriftianos,fequc miferiis vnde-quaque oppreflos confpiciant. Prxterea lex Mani*chaes, lata fuitäTheodofioImperarore , & poft il-lam Iuftiniamis Imperator , qui pofterior illo fuitin Imperio , aliam tulit leg?m,qux ineipit, Deo no-bü, qua legem latam ä Theodofio confirmauit: il-lam enitn,Sclegem vnicam,C ne Chrißianorumman-cipiajn eareferens, ait repetita leg.iubemm,vt nul-Im ludiHt , velpaganm , vel hareiicus feruos Chrt-fiianos habeat , quodft inuenti in tali reatu fuerint,[anetmut feruos ommbm modis liberos ejfe , feeundumantiejuioremnofirarum legum tenoremjd eft , quod fiferui aliqui inuenti fuerint in rearu feruirutis, f an -eimus , vt ftatim libertatem confequantur. quibusverbis confirmar prxdi&am legem Manicntos , &abfolutc decerny: feruos quoruneumque hxretico-rum liberos mancre.

Deinde miror Do&ores Lufitanos Accurfiumineufare ignorantix Grammaticx, eo quid velithoc verbum ^/«A:<,fignificare rcatum feruitutis.velpotius ipfam fctuitute,cüm ille illa vetba legis,fx/r<«

mxafn

U-

'4-

*5<