Lib. 11. Cap. 11.

MS

i.

mus, cum, Je quo agrrtir, gratis redimendum efle,•ncque co titiilo polte licite emi in feruum , quam-uis poflit ei fmporti onus feruiendi redemptori , &prxftandi operas.qux qualitatem fuar perfonae nondedeceant pet aliqtiod remporis fpatium longius,vcl breums pro quanritace pretij dati, quia qui p«rfüruras opera's poteft fatisfaecre, noncenfeturom-niuo pauper in ipc.

/-» TT

C a r v t II.

Iudiciurn de mercatiua feruorum,maximeyfithiopum , quam Lufi-tani communker in commereiisexcicenr.

i Olim fiUt« , Diogenes, & alij viri inßgnts ca-ptiuifuerum, er ideo dignum erat, vt taliumferuorum captiuttati toturn imfaueret ; bodiemw non funt captiui, nifi Mann, & Türe* , &ts£thiopcJ, & Nigritx.

t Male Audimt mercatores Lufitani apud exterainationes , to quod mercaturam maneipiorumAithiopum txerceant.

j Hoc commercium , & mercatura potifi ejfe licita,Cr ob qttas rattones, & num.j,. c.

6 Numerantur cauft., & rationes ob quos tale com-

mercium videatur illicitum.

7 An mercatores Lufttaxi reuerANigritas iocal'%-

biuftilant, vt eosredigant in ferttttmem.

8 ptndtcautur mercatores ab hac caltnnnia , & ca-

uillatio/ie.

y Lufitani tn tAßthiopia , & Promontorio Arfena-no , hoc efi, Cabo verde, cum multis Regulisiuftum bellum habent, & ex hoc titulo iuße mfermtutem rediguatur.Rtges in Angola, & Co/tgio, mirindat ,fe*cau-las captiuorum habent, ex quibits extrabunt,cjnos volttnt, ad vendttionem, & an hoc eis lici-l um fit,

ID A» Commercium hoc fit licitum in fluminibus, &inftilis Capitis viridis , &ob quos caufas de illojpecialtter dubitetur.

1 1 Rifaluitur commercium hoc, abfilme loquende^jfelicitum.

ii Qujttenui teneantur mercatores inquirerean man'cipia iuße capta fint.

l j Quid fi quüfibt iuße perfuadeat , in tanta mttl-titudine paueißimts iniufleferuos ßeri, anpojfittuncex ea multitudine aliquem emert\, modonefeiat in particulari, ejualü fuerit iniufie infermtutem redatliu, & nur». 1 4.

I f An quando de iufiUut belli inter Regulas AZthio-

pum dubitatur , & faila diligentia de nullius

partis iußitia conflat, ipfi csEtbiopes t/tne capti

iuße fiant ferui, & iuße emi pojjint k mercato-

ribus Lufitanis.

Otari velim primo , olim iure anti-quo plerofque feruorum viros bonos, &^ prudentes eite , 8c folüm deminis fuis inetTmfcriorcs, quod bello vifti, illorum ferui effi-ciebannu-; quam ob rcra.digniplancerant.quibu«totum ins faueret, illorumque libertati indulgcrer.Seruus cnim fuic olim diuinus Plato, Diogenes,i/Efopus-, &alij przftantiflimi viri, vrreferr Si-manc. de cathol. inß. tit.6\. num. I. quam ob remmjrum non erat ü c|s imperatoria: leges fauercuc,fagundcx.de Jutfitia, &e.

vndc Eccleh'aiticus, ferutu fonfattts fit tibi diletcutquafi antma ttta , non defraudes illum , neque inopemderelinquas illum. Hodie iam non funt ferui, nifivcl Mahumetani, vel v£thiopcs ; illi extreme per-fidum hominum genus: ifti ftolidiflimum,vndc il-lorum polfeflio neceflaria magis , quam iueundapolleilio eft, & apud Lufitanos abiit iam in parce-miam proprer perfidiam Maurorum, Neque ex-vi-»0 , neque ex Mauro facias thefaurum , quia vinumcito poteft aceiccrc , Mauri»ob illarum perfidiam,quam citiflime fblcnt cfFugere. Hinc celebris illaparcemia , Fides Pitnica , qua pcrfidoi, & infidosdenotamus.

Et verö circa commercium Nigritarum, Sc mer- *•catljra illorum,malc audiunt noftri mercatores Lu-fitani apud exteras nationes,qui huiufmodi merca-tura: exercendx gratia ad y^thiopas Nigritas na»pigant,indequc ad hoc noftrum regnum Lufitaniasquotannis tot illorum greges in maneipia afpor-tant. Et vero haec negotiatio non habet optimamfpeciemmon eft tarnen temere damnanda,cüm pof-iit licite, Sc iuftc exerceri, fi conuenientes circum-fpeiäiones adhibeantur.

Pode igitur hoc commercium cfTe feeundum fc * tlicitum,non eft dubitandum, nimirum Ci miferi ilühomines aliquo ex quatuor illis titulis , de quibuscap. 1. a nurn.t,. egimus, ferui fianr, iure belli, na-ttititate , iufia condemnatione , ob delidhim di-gnum pa:na morti' - , Sc feruitutis , ernptione iu-fia. Er quidem de raeäo liquidö inter nos con-ftat, plurimosjliurum in legitimam venire ferui-nuem.

Tum , quia illa; prouincia;,vndc illi adueniunt,perpetuis bdlis flagrant ob gentis ferjtatem , &plurimorum Regulorum multitudinem. Regulicnim rllos, quos in bello viuos capiunt, commuta-ta illorum morte , quam eis in bello iufto infligerepbterant, inperpetuam feruitutem, illos, illorum-que vxorcs in pagulosjdiuiferunt.aflignatis terru-lis, ex quibus pro miiera illorum conditione viue-renr, ex quibus pagulis tamquam ex armentorumcauÜSj'cos, quos morc pecndum vendere volunt,dedueunt; qui mos eft vfitatiflimus, & veterrimusapud barbaras illas gentes , vt communiter atte-ftanrijr Patres noftrat Socictatis,qui caufa conucr-fionis inter illos verfantur,& mercatores Lufitani,qui apud illos in regno Augolx commerciumcxcrccnt. Inquirere autem , aii ä prineipio belloiufto capti fuerint, Sc in pagos illos more peeudum* dinifi, plane eft moraliter impoflibile 5 cum is vfusinter illos homines fit veterrimus. Sc omni um ho-minum memoriam cxccdcns.

Tum quia, vt funt populi illi ferultuti nati, fer- ^,tat apud illos in morc pofitum ef& , vt Principes,ac iudices eorum probato fiio more delicto, vel tc-ftibus,vcl experientüs, vel confrflione delinqucn-tium cos, quos inueniuntcriminofos,damnent adpeenam perpetiix feruitutis, fi digni peena mortisiuxta illorum leges, Sc mores eranr.

Tum quia ex more triam illorum in qualibet ne- 'ccflltare confthuti illorum patres, filips füos, filiaf-que vendunr , vt aliqui ad nos delati fatentur fe aparentibus eorum in nundinis fuifle vtnditos , quimos n«fcio an itapercrebucrit apud vllam aliam, ■etiam baibariorcm nationem, S.ed ficut in bisiEthiopibus natura infigniter coniunxit vires cor-poris, cum ftoliditate,& tavditate mentis.qua: funtpropriarconditioncs feruiles, iuxta Ariftotclcm k.feliticerumcap. y i ra nihil mirum, fi eis imprefle-rit tanram facilitatem , vt fe fuofque vendant Inmagna copfa, & ^alü>et inopia ; hoc enim genhs

Js{ tiominiun