Lib. I. Cap. XXIX.

m

phyteufim pet teftcs probetnr, oftenfo priiis inftru-mento empbytcutico , quod Ce vidifle iudicatumteftatur : quin etiam bc-ne addit »um. jj. prse»di-tfbim ordinationem habere locum inter folos con-rrahentes : tton habere vtro refpectu tercij, quinon fuit in culpa quominus fcriptura confice-rctur.9> Pone.vt exemplo resc,larior euadar,Titiura de-

bete Sempronio mille aureosjpone item alios milleaureus Sciö debuifle;pone rurfus , Tirium non ha-bere in bonisfuis de prsfenti plufquam mille au-reos , & iam foluille Seio fuos mille aureos » nonrecepta tarnen fcriptuta publica fui debiti ,aut Co-lutionisfadbe. Tum demum pone Sempronium,& Seium conuenire Titium in iudicio pro debita«oblata ä quouis eorum fcriptura publica, qua con-ftet fibi deberi a quolibet eorum mille aureos; inhoc cafu iuxta Ordinationem Regiam non poteftTitius excipere contra Seium de folutione ä fe fa&a,ofFerendo teftcs ; poteft tarnen Sempronium de eaexcipere contra illum teftcs ofFerendo,& quia val-de fua intereft, ita excipere, & quia cum non de-bent fibi imputari non fiürte fadtam fcripturamfolutionis , confentanum eft, vt rem probet perteftcs ,ne alioquin bona Titij inter ipfum, & Se-ium diuidantur, atque idcircq non recipiat inte?gram folutionem.I O, Quinta quasftio eft, an confenfus vxoris in con-

tractu inito de rebus immobilibus inter fratres,aut fimiles confanguineos in Ordinatione Lufita-na exceptos , publica fcriptura probari dcbeat ?Rcfpondeo ex eadem ordinatione manifefte colli-gi, necelfarium efle in hoc cafu vxoris confcnfumpublica fcriptura cxprefliim. Fundamentum eft,quia dum hie ordinatio fratres excipit, non com-prehendit vxorera fratris, praefertim quia lib. 4. or rdinat.üt. tfi.inprincipio , ad aljcnationem rcrumimmobilium requiritur confenfus vxoris in publi-ca fcriptuta; quare probari non poterit, iuxta ha-c*tenus di&a , nifi per aliam publicam feripturram, Sc confequenter exeluditur probatio per te-ftcs, iuxta titulum ij. libri 3. ordinationis Lufita-ni«, in prineipio, ita docet Cabedo 1. part.decif.\ l,

II« Sexta eft, an prxfata ordinatio dieltlibri tertij,

tit. üf. feruanda fit contra perfonas Ecelefiafticaslitigantes in foro faeculari ? Ncgandum efle aiunr,Ancharranus in regula,ea qua, de regul.iur. in 6.col.penult. Paulus inl.omnespopMlijol.vltima, ff.de iufl.& iure. Felinus in cap. 1. de probation. cot. j. verf.quint'o intellige,num.\^. Decius ibidem, Aretinusin cap. clericü,num. 17. de foro compet. quam fen-tentiam communem efle fuse teftatur Bcrous q,familiari 50. per totam. Ratio efle poteft, quia le-ges faeculares fiepe clericos non comprehendunt,etiam cum generalitcr loquuntur.inde enim oriturid quod rede obferuat Vallafcus de emphjiteuf.q.j.num. Gl. non obftantc feilieet, ordinatione Regialib.Af.Ut.j 1. pofle clericos in hoc Regno Lufitaniasexcipere de peeunia non nurnerata , & vlcra fexa-

?;inta dies, cum tarnen laicis hoc non fit permif-um; nam, vt Paulus laicus, qui fub fpecie , Sc co-lore reeipiendi mutuos quingentos auteos , publi-co fcriptura: inftrumento faflus eft fe illos mutuositfcepifte , fe liberet ab obligationc foluendi illospro foro externo, debet in iudicio, aut extra illud,qui coram creditore , fi illc praefens eft , aut fi noneft , faltem coram iudice intra fexaginta dies pro-teftari fe eos quingentos aureos, aut panem illo-rum non reeepifle , quia facta proteftatione itamanet apud ipfum perpetuata exceptio de non nu-Fagundez. de Iußitia,crc.

meräta peeunia, vt non obftantc etiam quacumquerenuntiatione , de beneficio huius legis , creditordeineeps ex vi confeffionis fuas ad lblucnmim cogincqueat. Imö ipfe cogendus fit ei tradere fcriptu-ram confeffionis ä fe fadtae» nifi forte probarc velitdebitam reeepifle peenniam, quam faflus eft, autnifi etiam Tabcllio in fcriptura fidem faciat, quoddebicor coram fe , ac teftibus prajdictam fummamreeepit. ita patet ex Ordinationibus Lufitanisüb.^.tit.Gi.

Hkc tarnen non obftant,quo minus attenta con.-fuetudine huius Regni in cafu prasfata: Ordinatio-nis Regia:, de qua eft quxftio, idem dicendum fitde clcricis , ac de laicis : teftatur enim Vallafcusfupra fe nunquam vidifle clericum admiflum fuiflein iudicio faeculari contra laicum , prsterquam of-ferendo fcripturam publicam, co euentu , quo perRegiam ordinationem ipfa requiritut, nee fe cre-dere contrariam opinionem feruari in praxi quodcirca leges fimiles aliorum Regnorum tenet etiamImola in cap. quod cltrkis num.i. Rochus cap. vlti'mo, de confuetudine^imitat.i. & alij.J

Septima quaeftio eft , vtrum conduäio domus,vel cuiuflibct altetius rei immobilis per tres annos,v. g. fa&a, cuius pretium non excedit pro fingulisannis fummam fexaginta millium regalium aeris,& tarnen pro omnibus tribns annis illam excedit,probari in hoc Regno Luficano per teftcs queat >Molin3 tom. 1. de tufi. dtjp.xGo. credit polfe. Con-traria tarnen opinio videcur certa ex ordinationi-bus Regiis lib. j. tit. $9. num. 13. ibi , per vrmrntantum ttnnumpro pretio, quod non excedat fexaginta.tmllium regalimn tris.

O&aua eft, vtrüm priuatum chirographnm cle-rici, praefertim facerdotis, valeat tarncuiam publicafcriptura in hoc Regno. Ratio dubitandi eft, quia,ordinatio Regia diu.num. 1 j. concedit hoc priuile-gium chirographis equitum , qui funt confirmati,quos Caualeires fidalgqs Lufitani vocant. Priuile-gium verö equitum ad clericos extendendum vidc-tpr, ex regula leg. miles, inprinapio , ff. de reiudi-,eat. nam ficut eques fiecularis eft miles militiae rcr-reftris : ira clericus eft miles mijitia; cadeftjs. Di-cejidum tarnen eft, non yalere, quia ordinatio nu-merat , ac exprimit certas perfonas non folum lai-cas, fed etiam Ecelefiafticas ,quarum chirographis,vt per illos fe obligent, tanta fides danda fit,quan-ta fcripturar publicx,vt Archiepifcopos ? Epifcopos,Abbates Diui Benedi&i, equitesconflrmatos, quosCaualeirosfidalgos vocant Lufitani,inter quasper rfonas clericos non numerat. Cum ergo exceptiofirmet regulam , non debet difpofitio ordinationisad clericos extendi , argumento leg. citmprator , jf,de iudieijs. 8c ita tradit Cabedo 1. part.decif.iit>.aflerens ita fuifie iudicatum ; & quamuis priuile-gium conceflum'militibus , ordinaric concedatufclcricis, ex prasfata regula legis miles, ff. de re iudi-cata ; tarnen fimplices milites non funt equites au-rati, vel pet Regem confirmati, hoc eft , non funtequites in Regus libris , in quibus forus nobilita-tis concinetur , conferipti 5 il verp aliqui fuerintmilites fimul, & equites confirmati , eo priuilegiogaudebunt tamquam equites , non tamquam mili-res , eft enim forus illc equitis confirmati dignitasficcularis , vt bene animaduertit Cabedo citatus,aum.j .ac proinde non txtendetur ad clericos.quodenim cenis perfonis concedituc, aliis videtureflenegatum, vt ttadunt Bartolus, & Dolores in 1.1 ff.de regulü iuris , nee prinilegium coneeifum Abba-tibus Benedidinis , fimplices Abbates cqmpre-hendit; fienim voluilVct eos compichcnderc, non

IX.

13

'4-

M

dieeeet