Lib.I. Cap.XXVlM; irig

Regem, aut per aliquem ducem de mandato illiusinftrudfci; Incxtetis tarnen contraclibus initis ex-tra Ra gl t a ri v fi: prxdidla illius dominia, feruandumeile hat in re ins commune, ftilum, & confuetudi-nes. ciiiiiique loci,in quo talia infttumcnra,Sccon-.traclus facti fuerinr.g Et num.i. difponit hxc lex Lufitana, vt contra-

ctu s tarn edici in nanigiis , qux ex hoc Regno aliofoluunt,qnando per contrahentes füWnt in man',vel flnminibus nauigationis Lufitanix , & illius.conquifirionis Lufitanxconquifitasediti, quam inl«cis prxdiclx conquifirionis, & commereij, inquibus nullus eil tabellio , aut feriba nauigiorum,valeantque illius feripturx ad faciendam fidam, acU eifent cabellionis publici, modo per partes con-■ rahcnres,& teftes fignentur, ficut pereofdem fub-feribendi erant,li ellenc ä tabellione publico faeli:modo tarnen in regrefiu ad locum , ,ä quo ex hocregno nauigium foluit; vel in acceilu ad locum, inquem nauigunir,eiufdcm nauigij feriba feripturam äfe in natrigio cönfedla tradat alicui extabellionibus,aar ievibis publicis illius loci, & ille eam approb.ee,vel eunficiat iifdem teilibus fignatis,ac fublcriptis. j

7. Pixrcrca nzm.\. ftatuir, quamuis comraclus re-rum mobilium , qux non excedunt fummam fex.t-.ginta millium regalium actis , atque etiam i 11 o-iiuri diftra&us remiffiones, ac folutiones regulari-ter per reilcs probati poilint, nihilomir.us taliumdiilracluum, remiffionum , aut lolutionum proba-tionem tunc non eile per teftes admittendain , Tedper publicam rantummodo feripturam , cum con-tractu« iis refpondentes probanrur fuiileiniti , perpublicam feripturam. Cxterüm tarnen, quocafucofdern contrarius per teftes , vel confeffionemcontrahentium probari polte addit.

8. Vt vero plcnum erTedtum habeaut hxc omnia,»um. 4. iudieibus ftridle prxcipit , ne quemqiiamaudiant in iudicio , aut cicatione ad Judicium ad-uoeent fuper quolibet contractu in caübus, in qui-bus iuxta hanc ordinationem probatio per feriptu-ram publicam requirirur , nifi oftenfa fibi priusfindet ,abadlore feriptura publica , qua id , quodintendif, probare valeat, idque ctiamfi partes alle-dem fe habere chjrographum publicum fubfcii-ptum a parte contraria, cum quinque,aut pluribusteftibus. Verum ftatim , num. <j. adiungit fi acloritidicidicatjfevelle litem rclinquerc iuramentorei,prseipiat index rcum legitime citari, & fi ille dela-m fibi iurarnento, rem negaucrit , abfoluatur fta-tjni a Ute l a&or vero in expenfis damnetur, fi for-te aliqux fadlx funt: e contrario vero fi rous recu*fauerit iiiramentum ; actor vero iurauerit reum fibiobligatum eife, iudex reum pcrTentcntiam damnerin eo , quod fibi eile debitum actor iurauit, modorcus fic citatus fit ptincipalis pars , quac quia talis.,notitiam habere deberde veritate rci ä fein' iudi-cio per alium petita:. Nam fi quis altctiushxresfüit, &ab^o petir.urres,qux cum apud teftatotemdepofira fueri.r, excedit prxfcriptam fummam re-galium xris \ fatis erit tunc temporis j quod bxresÜlc , & reus iuret fe illam nec habere., neede eaquidqnam feire, vt prxftito ita iuramento aiudiceabfoluatur, quin adoris iuramento lis deeidendarelinquatur. ita difpofnit o^'maüofupraddtolib.j,.ttt.^.nuT». 6. & 7. & poftremse huinsdieifionis.Utionem reddens ait , queniam cum hkr.es nmi con-traxerit <*w»i aäore , m>n'pr&fumitttt-habere noti-timn de Veritate litis , yrotndeque , ettaivfi ille?ioliet nifiprxfato modo iuran, noneft tarnen in hoc ca-ßi,ficttt in altera iurarnentum attori deferendum ,vtper diffatm illim lü tota deeidatur.

Addit tarnen flatim lex Lufitana nUm. 8. gKflt q,quod eaqux diclaiunt de iuramento in-paTt.icuJa-ri cafu locum etiam habcant in exceptiombu^ , r &.replicis , tum ex parte acloris , tum ex parte rci,modo appofita exceptio non fuerit de prxfcriptio-ne ; hanc enim per teftes probari polle ait. Tan-dem -num. 1. concludit in omni, cafu in quo reusnon potell folutionem probare, nifi per feripturampublicam.pofle oftenderc chirographüm priuatumaclori, quo folutio facla contineatur, & fi aclocnon fit ex bis perfonis, quarum feriptis tanta fides,habetur, quanta feribis publicis,pofle in eo cafu iu-dicem, ac deberc ex officio fuo interrogare acloremfub iuramento, an chirograp.hus ille fit fuus, & iiille refpondeat fqum eile, mox reum eife abfolueu-rdum ; fi refpondeat non eile , mox reum eile con-demnandum : ita tarnen , vt fi reus ifte de periurioveüt aceufare adlorcm , probare intendens chiro-graphüm eile fuum , admittendus.fit ad aceufatiornein,non quidem ad efTcclum fe exoncrandi a con-demnatioue fibi iniundla , fed vt ador conuentuspro'bato periurjo de illo puniatur.

Adhxe autem omnia , quatuor animaduertenda' j 0 _funt, yrimo, qux dicla funt de deferendo iuramentoreis quando ad contracl:us,vel d^ftracius probatiinem requiritur feriptura publica , qua adlor cartr,habere etiam locum, quando ea feriptura ad pro!rioiiem non requiritur,^ aclor caret fufficienri cc-ilium probatione, aut.fi non caret.non tarnen vul:ea probatione vti: colligitur ex ordinatione fupranum,5. Ellque deeifip conformis iuricommuni, vtpatet ex /. manifeß&? ff. de iureiur. I. bona fidei*(,de lata , & l. generaliter, C. eodem, & affirmat M.i-ranta de ordm, iudic.part.6.cap. ds iuramento ?i, 11Secttndo, prohiberiomnes clcricos benefieiatos, <?vin facris Ordinibus conftitutos iuxta conftiturio-nes Epifcopatuum huius Regni , vel teftificari,vel quauis.alia ratione iurare coram iudiqe fxcu-lari fine licentia fui Prxlati, aut Yicarij..: ira co« Tftitutiones Bracharcnfes fub Henrico Cardinalitit. 10. conjl. 11. ita etiam conftitutiones Ölyfipo-nenfesfub Alfonfo Cardinali tu. n.cap. 12. ituquoque conftitutiones Eberenfcs, .titul. nem 10,cap. 12. ita demum conftitutiones Couimbricen Tfes tit. 14, confl.11. §. * outrofi. Cxterüm quandoClerici petunt aliquid ciuiliter coram iudice fx-culari, idque iuramento illoruvn rclinquitur,,pof-funt ipfi abfque alia licentia coram illo iurare', vtpatet ex iifdem couftitutionibus dith cap. 12. 7ctit , quando res mobiles non excedunt fummargfexaginta mitlium regalium xris, eo tempore quocelebratur contracius, ctiamfi poft celebrationciR f.conttadhium cum valorem ante fohnionem exce-dailt , admittendam efle probatioiiem per tefles faut feripturam priuaram , quia , vt tradit Molin^,tom. 2. de iuß. trali. z.-dtjp. 2Öo...habenda eil ratiovaloris tempore celebrationis ipfius contradlus,circa quem folum lex difponit, non veroincre--menti, aut decremenri, quod poftea per aeeidenseuenit : fed qux diximus de neceilirate feriptura;publicx, ad probandos co»tra£lus„ aut-diftraöus,folutiones , aut remiffiones excedentes prxfjtamfummam, iuxta idem ins huius Regni rnuUas , acvarias exceptiones patiuntur. Excipiuntur enimvarij cafus in eadcm. Ordinatione LufitanaItb 5. f*/«/.49. §.11. qui licet excedänt ptxfatapnfummam taxatani, probari pofluqt iji iudicio perleftes.licet fuper re immobili fiant, qux probatioadmktitur aiurecomrauni.

Primus eft , ne .locum habeant in contraclibuSi $f.& diftraftibiis, fo^,tioini,bus,,Ä:remi0io»iibus cu-

" iufcumqü»