Lib. 1. Cap. XXVI.

»3

nonobftante petere cofnplemenrurri ü\x legitimacportioivs , /. patium dotale C. de collttt. I. fi Ruanda,C. de paßt*, nihiiominus fi hoc ipfura pacium fi-lius, aut filia iurent, ita ex tali iuramento firmatur,vt uon poflit iam filius, aut filia ob rcligionem iu-ramenti comrauenire pa&o, incremenrumque pe-tere vfque ad legitimam portionem,quae fcclufo talipa&o iurato fibi debcbaturjhabeturcxprcfse in cap.quamitu patlum,de patt.in 6. eftque huiusrei ratiocadem , quam infraafferemus_/*6. f.depromijfione,cip.6. num. 17. quem vidc, Sc cadem, quam modddedimus.

5 c Statuo quintö, contra&us , qui funt contra bo-

nos mores ciuiles , quofque primaria ciuilc iusprohibet ob bomim publicum, feeundario autemob bonutn priuarum , ctiam fi iure naturali nul-lam includant iniquitatem , nihiiominus tarnenappolito iuramento , minimc iure ciuili firmarirituloiuftitia?,firmari tarnen folotitulo Religionis,quando huiufmodi contractu« implcri polfunt abf-que vllaturpitudineex parte iurantis , & nullumins, (lue canonicum , fiue ciuile , prxdi&um iura-mentum legitime infirmat. Eft quo ad priorempartem communis ifta conclufio ex Doftoribusiiiprä citatis concl. pneedemi, fi Molinam excipiastom. 1. de ittfl. diß>. 150. Sc Leflium tom. 1. de mfl.lib.i. cap. 17. dub.j. num. f ö. Probatnrquc quo adhanc partem prirno, quia vllaeft lex fiue canonica,fiue ciuilis, qua: ftatuat huiufmodi contrndhis ipfoiure nullos, adhibito iuramento, fieri validosj er-go f\ attenta virtute iuftitis antea crant irriri , ap-pofito poftca iuramento manent , eadem virtuteattenta, etiam adhuc irriri. Probatur/<rr«tf<i«, cjniaetiamfi per iuramentum, noftro priuato iuri rcmin-tiare poflimus.non tarnen pofTumus renuntiare ia-ri publico. cap.fi dUigenti, deforo competent. I. impubliiurn, l. int er debitorem, l. iure gentium, § fi pa-tifear. f. de paElis , L neque patium, §. priuatorum,ff. de regul. iur. glofla in diu. cap.fi diltgenti,deforocompetenti ,verb. pallo priuatorum. Ergo contra le-ges ciuiles , qus primario bonum publicum refpi-ciunt, non valent priuatorum pacta , etiam iurataad cffe&um jnducendi obligationcm iuftitiae.

I 6. Iam verp quod fpeetat ad feeundam partem con-

clulionis, de qua magna eft dubitatio inter Dolo-res, Gutierres/«^»-*, & Sancius loco cit*to,c\im iis,quos ibidem referunt, clare fentiunt iuramentumappofitum contradrui irrjto primaria ob bonumpublicum neque ex viitnte iuftitiae , neque ex vir-tute Religionis obligare. Probant ex citato capite,fiddtgemi , deforocompetenti , vbi poftquam Papadecreuitirritum eile pactum iuratum, quo clericusforo fuorenuntiauit in fauorem laici, reddens hu-ius rei rationem, ita ait ; quia non eft beneficium hoc■perfonate quodpojfit remtntiari , fedpotitu t»ti colli -gio Ecclefiaftico tndnltum, cui priuatorum paclo de-rogari non poitß.cjuin etiam addit, ntc iuramentumlicite feruaripotuit, quodeontra canonica inftitutail-licitü patttonibtu informatur. Attenta cnim dodtri-na huius textus, manifefteinquit, ex ea colligituriuramentum appofitum contractui irrito primarioob bonum publicum non pofle licite obferuari, &fubinde non egerc efiam selaxatione, quia qqotiesiuramentum eft in pra;iudicium tertij, non valet,neque vlla relaxatione eget, vt dicitur in cap. fumcontingat, de xureiurando. ergo fimiliter eft dicen-dum quando tale hoc paftum fit contra leges, quacrefpiciunt commune, & publicum bonum.

17. Contraria tarnen opinio multis vifa eft proba-

bilior ,cam tenet Bartol. ml.fi quu,ff.de fideiutfo-, rib. Corneas in Authentic. facramenta puberwm,Fagundez de Iuftitia,&c.

»«»».48. Molina t<>m. 1. de iufi.dijp. 149.& iji.LelTius tom.i. deiuft- lib z. cap. 17 k num. j6. Pro-batur, quia religio iuramenti poftulat, vt totiesferuetur iuramentum , quoties illud feruari poteftabfque peccato ; fed leges,qux primario ob bonumpublicum irritant contraclus , quando aliud nonobftat, non ideirco eos ipfos contraclus in foioconfcicntiac illicitos reddunt; ergo quoties illis iu-ramentum accedit, & nulla aliunde in iroplctionecontraclus iniquitascernirur, vcl feruari tale iura-mentum neeeilärio debet, vcl debet obtineri legi-tima illius difpenlatio ; confirmatur, quiafi huiuf-modi contradtus iurati non obligarent, multo mi-nus obligare deberet promiflio iurata reddendivfuras pro mutuo , Sc promiflio fimilis reddendipretium pro redimenda vexarione iniufta > fed hxobligat, vt de prima promiflione conftat ex cap.debitores, de iureiurando , Scdefecunda ex cap. vt'rum,& cap fivero, eod. tit. Ergo a fortiori obligatquoque qua:cumque promiflio fponte prxftita , &iurata, qua: finc peccaco iurantis impleri poteft;obligat, inquam , ex virtute Religionis interim,dum iuramentum legitime non relaxatur.

Vtraque opinio eft probabilis , fequere quammnuis, ego in primam inclino,quia negari non pof-fuinus Icrnper aliquod praciudicium afFerri bonooonwnihi , fi ei primario leges fauere Intendant;fundamenta tarnen illius, num. 10. ftatim folue-mus, in gratiam illorum , quibus magis placuctitifta fecimda. Poftulabis tarnen certam aliquam re-gulam, vnde poflimus agnolcere , quando contra»dj:us primario ob bonum publicum per leges pro->hibcantur, & quando ob bonum priuatum» atqueadeo quando leges primö , & principaliter bonocommuni fauere Intendant, Sc quando bonp parji-culari cuiufque ciuium. Rcfpondeo ex Menchac^de fuccejfione creat. lib.5. §. 18. & Sancio lib. 1. d(matrim. diß>,$i.num. 1 i.cum Couarruuia,Maticn-fo & aliis, quos citat, omnes leges via quidem in-tentionis femper , & vbique tendere in publicum,& commune bonum : via autem executionis intcr-dum primo , & principaliter refpicere priuatumbonum, interdum publicum. Tunc via executionisrefpiciunt primario priuatum bonum , cum ita inexecutione diriguntur, vt ex illarum tranfgreflioneimmediare bonum commune non lsedatur, fed pri-uatum : tunc autem ex eadem executionis via pri-mario refpiciunt commune bonum , cum ita inexecutione fe habent, vt ex tranfgreflione illarumprimö,& immediatc non lacditur priuatum bonum,fed publicum ac commune.

Exempla Jegum refpicientium yia expeurionisprimario priuatum bonum cernere poiliimus in le-gibus annullantibus alienationem bonorum mino-ris, fme folemnitatibus requifitis, & in legibus ir-rirantibus alienationem fundi dotalis abfque iudi-cis authoritatCjfidciuflioncm mulieris fine iuris fo,-lemnitate ; donationem inter patrem, Sc filiuranondum emaneipatum , inter maritum iV vxoremconftante matrimonio ; donationem excedentemfummam, quxex prafferipso legis infinuari debet;donationem omnium bonorum , prsfentium , &fsturorum , non enim magis Rcipublicas intereft,vt commodum harum rerum petuenia,! ad hunc,quam ad illum, cum femper permaneat apud alirquem ciuem eiufdemRcipubHcz. Exempla legumprimario refpicientium via executionis publicum-bonum, viderc poteris , primo in lege prohibente,ne pecunii,equi, & arma, frumentum & alia fimi-lia c regno extrahantur : lseditur cnim immediatcRcfpublica , manens inarmata , & panper > vr fc

L t poffit

18.

'?•