98 De Contra6libus in genere,
6jj*i«fä, fi aliquid relinquamr feruo nbfolutc,& fi-jic vlla conditione, non tarnen inruitu domini,hoc cnim vidctur daci tacita conditionc , vt nonfit domini, fcd tantüm fetui. Sextb, quando feruovel ab ipfo domino , vel ab aliquo cxtranco ali-quid iudicis fententia reftiuütur procompenfatio-nc damni, vel iwiurix ipfi fetuo iniis rebus ,inquibus ipfi ferui poteftati dominorum non fubia-cent, v.c. pro rourilatione mcmbri.qua: enim icr-uis reftituunturpro iniuriis Ulis illatis , qua homi-nes funt, non pertinent ad dominos,ea enim com-penfatio ininriae fic , vt ex ea folatium accipiant,loco doloris, quem iniufte pafli funt,non vt domi-ni ditefcant , aut Iocupletentur , vnde contra ora-nem humanitatem eilet eis aufcrre. Septimo , fialiquid fibi fubtrahat fine domini dettimento,qitod kbete poterant confumcre , vel expendere,aut praeter opcra ä dominis praefcripta , quaedamalia faciant, ex quibus qusftum faciant. Ollaub,Ci bonfr fuis,vel pecuniis, quaruni funt domini,ali-quid lucrentur, acquiräntve,ficut fi filij lucrentnr,äcquirantve aliquid peculio caftrenfi, vel quafi ca-ftrenfi,lucrum enim fubit.atque induit eandem ra-tionem, quam fors , quando quis nomine fuocamexponit,ita in omnibus bis cafibus relatis docetLeflius tomo i.de iußit.liif.i. cap.^.dub.^. num.16.Molina tomo i.deiuftit.traüat.i.dijp 38. a verf.pri-niiu efl , qua: omnia cum iure non pugnant, jmmoiuxtaillud funt& cum illoconueniurit, vtpatetexl.i.%. ftruos.ff.de offic.Pratorü vrbis.
Qbiicies , in hunc modum ferui non videntiiromnino habere aliquod dominium aliquarum re-rum independens a dominis, primb , quia exprefscdieunt, feruos quidquid acquirunt quauis caufa,aut occafione , dominis acquirere , vt patet /«/?»-tut .per qua* perfontu nobis acquir. §. item nobis,& exLid vcfiimentwmff.de peculio. vbi aflerirur , feruumnee efle dominum veftimenti quotidiani, quia,quiab alio poflidetur , nihil poflidcre poteft. Secundb,quia fi feruus toms eft domini, multö magis ca,qua; illius funt , domini funt•> accefforium enimfequitur principa\c,c<)i]>.inter dilellos,de fide inßrum.versus finem,cap.poft appelUt.i.'q.6.§.fi <\uü ex pU~ribw.7ertitr,c[mz Innoc.TV.it cap.cum»lim i.depri-»ile^ijSyzk, feruum , Sc monachum in co efie pares,qnod neuter alieuius rei dominium habeat. quamfententiam approbazNau.de redditib.q.i.monito 10,ybi ait itaefTe in praxi, & vfu reeeptum.
Nihilominus dicendum eft, poflc feruos haberealiquarum rerum dominium imperfec}nm ,itavtipfi eas non teneantur dominis fuis tradere, quam-uis domini abfque vlla iniuftitia pofjlnc Ulis eospriuare,vnde
Ad primum refpondeo , Et C\ iura concefierintdominis poteftatem vfurpandi fibi res feruoruni,eofque illis fpoliandijnon tarnen ideo fecerunt fer-uos omnino incapaces,&: inhabiles dominij ,ficutfecerunt Religiofos, & ideo pofllmt abfque pran'u-dicio feruitij dominorum aliqua acquirere , &oc-cultare, quin teneantur ea dominis exhibere , im6credibileeft non potfe leges ita feruos reddere in-capaces omnis iuris dominij, vt funt profeffi Reli-
fiofi ; 8c quia non eft confentaneum humana» im-ecillitati ,vt tale onus imponatur homini inuito,fi enim imponitur Rcligiofis profeflis,eft,quia ipfivoluerunt, &quia ob nullum delidtum talis inca-pacitas omnis iuris dominij hadtenus eft inflida,nee erat caufa ob quam imponeretur ; efletenimnimis dura ha:c peena, & non exigua caufa peccan-di, Sc ideo feruos poiTunt feeundum ius fe ipfos exjfuo redimercjVt fuprä diximus. Ergo eis permittit
ius aliquod dominium faltem impetfeclum abfquepniudicio dominorum.
Ad feeundum refpondeo , accefiorium fequiprincipale , & feruos quidquid acquirunt dominisacquirere, regulariter loqucndo , &in rigoreiurisjiura tarnen ifta confuetudine efle iam mitigata,ita vt ea ,qux ferui citra prxiudicium domini ac-quirunt , fibi ita acquirant.vt pollint ea oeeukare,& retinere,& non teneantur ea dominis exhibcre>quamuis domini rigorofi , fi velint,eos poflint illisrebus priuarc.
Ad tertium dico mnlrum intercfTe intex feruos,& Religiofos quoad rationem dominij, etfi enimin eo conueniant, qu6d neutri habeant dominiumpcrfe(äum,quod voluit Innocentius YV.irt cap.cumolim i.deprtuilegijs ; tarnen Monachi,&Religiofinullum omnino habent in particulari neque per-fedum , neque imperfectum ; funt enim illius om-nino incapaces: at ferui funt fimpliciter, Sc abfo-lute capaces illius , & ideo fub eadem feruitute vi-uentes habent aliquod dominium imperfedhim,ratione cuius poiTunt fua authoritate rebus fuisvti, Sc frui, eäfque alienare abfque dominorumconfenfu , & quamuis iftud dominium imperfe-6tum poteftati dominorum aliquo modo iubie&umfir.ellet tarnen crudelitas, & inhumanitas maxima,abufioque huinili« poteftatis, fi hac poteftate do-mini vterentur , itadocer Leflius tom. 1. deiuUit,tratt. 1 ,cap. 3 8. vide etiam Nauarr.^f reddtttbus Ec-clef.q.x.monito 10.CT ii.&PetrumNauarram Ub.$.de reßit. cap. 1. num.x 17. qui pene cum Molina, ScLeffioconfentit.
Notabis etiam mulcos Doftores concedere fer-uis verum,& perfeötum dominium in cafibus fuprarelatis »eifqueveram iniuriam inuri obligantcmipfos dominos ad reftitutionem , fi illi res ip.fas inillis cafibus conceflas ab ipfis feruisauferant, quiaiura,qux tradunt,fcruos quidquid acquirunt,domi-nis acquircrc,intelligenda funr rcgulariter,vt dixi,Sc ita docet Molin. allegatus irtprsdiüa diff. 38.
Si igitur feruus contractum ineat fuper rebus, inquibvis habet dominium , non obligatur ciuiliter,nifi inordine ad fuam libertatem,vt ex iure probatSancitis//& 7 detnairim.diff.i^.ScMolui.d.diJp.^S.yEgidius LufitamiS in l.exhoc iure.ff.de inß,& iure,cap. 10. a n. 4^. etiamfi ille feruus poftea peruenia?ad libertatem ; quod tarnen non eft adeö veruro,vtnon fit etiam probabiüffimum poflc feruum ciuili-ter obligari,fi comrahat fuper his,de quibus domi-nium habet , vt fatis probat Molin. torn.i.de iuftit.trqll.z.difp.iy $.§ maneipiurn, Sc Rcginald.iw^>r<mlib.ij. nid. Attamen extra dubium eft, fi feruu$fijper his bonis contrahat, naturalircr , &in con-feiemia ex rali contraftu obligari: fta communiterDoiäorcs ,>£gidius Lufitanus amtm.ji. Rebcllusde contraSi.in genere, tj.%fetl.vlt Sancius,& Molinaallegati. Vnde poterit de his bonis facere eleemo-fynas,& donationcs 3 eVfimiliterdominns obligabi-tur feruo naturaliter, non ciuiliter,vi dode probatSancius/^7. Dccalogi cap.S a »um. 14.
An verö valcant contradus feruorum collati intempus libertatis,eftdubium,quod regulandum eftper votum illorum in idem tempus libcjtatiscol-latum ; quat enim libertas fufHcit,vt Deo obügen-tur per votum , ea etiam fufficir,vr obligentur ho-minibus percontradtum. Circa votum ergoparti-ta eft opiuio.
Prima docet,votum feruorum collatum in tem-pus libertatis,ob!igare qpuidem feruos.frd poflc ir-ritari a dominis.hanc docent Sylucft.verb.votum 4.q.i.%.<\uimum.Sc debent docore cmncs,qui dieune
vo:3