Lib. I. Cap. X X.

97

x-

curiiab alceroconrrahtnte, ex contractu tcneri il-lum modo fibi poffibili > damnum ci compcnfare,vt eriam probant Molina tont. i. de mß. trait. i.diß>. 140. § potiüs diftinguerern. Lcffius tom. 1. deiuft. lib.i.. cap. 41 dub. 1 1. nurn.yo. Quucnus au-tem obligctur fideiuflor pro Religiolo contrahcn-tc, videri poteft Moliaa loco cttato, & Sancins diel,cap.^i.a nnm.42.. vidc etiaut , qua? diximus fnpräcap. t j. vbi egimus de contrac~tibus minorum fa-<5tis abfque facultatecuratorum, & dccrcto iudicis,

f>ari cnim paflu proccdunt cum contractibus Re-igioforum initis abfque fuorum fuperiorum con-ienfu.

Catvt XX.

De contradribus feruorum, &:fubditorum.

I G^id nomine firtti intelligatur.I Dominium non tarn amplitm im tribuit in fer-nes , quam in ptcora.Sicut domini dominium acqttirutit in corpora fer-uorum,ita& inaüionesHierum corporales.ibid.Send an pojßnt fibi ahquid acqutrere, & quid.

ibid.An fi dominus aliquid feruo promittat , habeatalltonem aliquam contra dominum Prormtten-tem , & an dominus [altern in confiieatia adillam teneatur. ibid.

3 Anea, quaferuus acqtiirit artificio aliqm, quod

tempore fibi aferuitio domintjuperfiue extriet,fint domini, an ipfius ferui.

4 In auibws euentibus ferui fibi , non dominis ac-

quirant.Serui funt capaces alieuim domini] , non tarnen

Religiofiprofeßi.& qua diftintltofit inter illos,

& Reltgiofos. ibid. §. ad tertium.j Ah feruiu p"Jfit valide contrahere circa, id quod

fibi, non dornino acquirit.An valeant comraüiu feruorum collati ad tem-

pttslibertatü. ibid. verf. An vero.

6 Famuli feruientes licite, & valide pojfunt con-. tratltu telebrare.

Quatentti Principe*poffmt resfaorumvafallorumabfquepreti] folutione fibtvendicare,& anpofl-ea teneantur redeunte meliort fortuna ea re-ßituere. ibid.

7 Poteft Procurator valide, & licite pro altera con-

tractu celebrare fi comraijjiontm ad td ab illobabeat, & quatemts.Quid fi commijfio eifatla reuocatafuit, & pro-

curatorinonfuit inümata. tbid.Quid in matrimonio in eo cafu cenfendum. ibid.. An proftffio in Religione per procuratorern vali-rde fiat, ejr qu*. conditiones ad id requirantuf.ibid.

Omine fernorom intelligimus primoferuos, feumaneipia , & hi'quidem pof-_ fimt habere dominium, vt viderc eft apudRcbeilum lib.i. dtoblig.iuft. qu<tft.iufecl.z.tcC-fium tom. 1. deiuftit. hb. 1. cap. 4. dub. 4. Moli-nam ttm.u de tußit. dijp.tf. Sayrum in data Reg.lib. 9. cap. G. nun. J7. Sancium hb. 7. de matrimon.diß> 14 »um. vlt. Et nos iam aliquid lue de re di-ximus in noftro z tom.Decalogi hb. 7. adfepümwnpraeepturn. vbi de furtis feruorum egimns.

Dominium , quod domini habenc in feruos,Faoundez. de luHitia&c.

non tarn amplitm illis ins tribuit, quam in pecora,qux pro iure fuo murilare , atque inrerficere pof-uint. Certutn tarnen eil feiuos totos eile domino-rum fuoium cum actionibus (uiscorporalibus.Sic-ut enim domini dominium acquiiunt in feruo-rum corpora, ita & in acüoncs coiporalcs illo-rum , & ideo quidquiJ ferui aenonibus fuis corpo-ralibus acquiiunt, dominis acquirunt : hoc tarnennon tollit polfe feruos nliquid hbi, non dominisacquircre, dariquecafus in quibus id r quod acqui-runt, fibi acquirere , 6V proprium dominium iliiushabere filtern imperfeiflum. v. c. nferuuscum io-mino paeikatur, vt fingulis annis, menfibus, heb-domadis , vel diebus fibi certam fummam ex iis,quae laborando , vel artom fuam, aut artificiolumfuum exercendo com parat, perfoluat ; reliquumveio fibi retineat, tunc quidem reliquum quodfupereft de illa lumma paäa cum domino , pro-ptium fit feiuorum , & fub illomm dominium ca-dit, Sc non'pofluni domini illud fibi vfurpate, vinr,dicareve , vnde poteft fenms fuam libertatem , dehoc pretio conuento cum domino, redimerc , vtoptimc docctSznöushbj.de matrirn.d1Jp.z4.num,vlt. cum iis , quos allegat , atque ita ii dominnxpactum ineat cum fento , vtdc nummis tibi ltfi-duis fe redimat, tenetur pafto ftaic in conltientia,quod conftar ex l.fs qui 4 ff', de manumijf. Itatim inprineipio , vbi dicitut promictentem feiuo libeita-ti.n>, ii fuis nummis fc redimat, tcneri ad promif-fionem, Sc ex /. vix^f. de ludtctjs. vbi fcvuis datuia£rio contra dominus, fi dicant le fuis nummis rc-demptos, Sc non manumiHos contra placiti fidtm.Quaie nen bene ait Abbas ad primam lpgem mo-do citatam num. 11. dominum prominentem ali-quid feruo, non obligari ciuiliter, obligari tarnennaturaliter, hoc eft > non polfe feruum internaleadionem in iudicio, Sc foroexterno contra domi-num , teneri tarnen dominum in foro anima; adpromiffionem, feruo implcndam , qnod idem do-cet Molina tom. i. de iuft. traft. 1. dijp. 3 S. § prim.eseft , Sc Ludouic. Lopez hb. 1. decomrall. cap. 40.paulo poßprineiptum, §.an auiem. qui i\ id iutelli-gantde cafu etiam quo dominus promitne libertä-rem feruo, fi fe fuis nummis redimat, non itabene.mint, cum ex prasfata leg. vi.x,jf. de iudieijs, con-ftet daii adtionem in eo catii lentis aduetsits Liomi-nos, vt doeet Lcfljus tom,i. deinjl. hb, 1. cap. 4.dub ^nttm. \ $. fine.

Similiter fi feiuus 3rtificiolo aliquo, quod exer- ^cet tcinpore tibi fuperftite a feruirio domini, inquo corpus fuum non maecrat, nee vires natura-les confiderabiliter minuit, aut lu«ln aiiquid acqui-rat,putarem non efle domini, fed lerui, ciimin ni~hilo deficiat fertiitio domini.vr fuppono,qua de reiam cgimus in noftro z. tarn, in DecalogMii hb. 7.pr&ccpt.j. vbi df obligatione. Sc furtis feruorum indominos egimus.

Itaque licet , regularitcr loqncndo , quidquid ^ tferui acquiiunt, dominisacquirant: in fcquentibustarnen cafibus fibi ipfis acquirunt, non dominis.'Vr'uno , fi inrerueniat pactum iiucr ipfos,& domi-nos, vt fibi cciiiim quid pro fernitio d\ctim , raeiftruatim , aut fingulis annis , vel hcblomaviis ali-quid donent,. 5c rcliqiuim tibi retincant , vri mo-do diximus. Secundüy fi dominus cxprefsc,vel taci-ic confentiat, vt feruus poffit aliquod pcoilinmhabere. Tmio , fi feruo aliquid donetur, vel lege-rur ex conditione , vt nihil ad dominum pcnincit.Quarto , fi dominus aliquid tacitc^'d expicfse fer-uo donet, aut veljt cum ex alrctius donatione ha-bere , ftuc ex ludo,auc quacnmque.aliaratione.

I Quimoy