91 . De Contra&ibus in genere,

s.

facit. hanc opinionem fequitur Sancius hb. 4. De-C<t'o r s i cap.\<). num.%. non abführte , vt iacet, fedfub bina modcratione. Prior eft, quando dcbitormanens in faeculo , nun poffit breui tempore, v. c.intra vnum,aut duos annos.quod arbitno pruden-tis commirtitur, acquirere bona , ex quibus foluipoflit debitum. Et in hoc feniu eft vera prior fen-tentia,&eam loqucndo defpatio biennij,aut trien-nij.tenet Maior in4,.diß.$j.qudtß. 17.conti, f. San-cius verö allegatus num. 8. ad biennium hoc ex-tendit.non vlträ. Poflerior moderatio eft, quandoeo tempore expedtato fpes eft , vt abfque notabdidifficultatc foluat.ita docet Petrus Nauarra Itb ^.dereSiit.cap.it difficult.vlt.in noua edu. num.7S.cfr 79.quia norabilis diffic.ultas repiitatur pro morali im-poffibilitate. Vndc

Ad-primum■argumentum pro prima opinioncfactum , refpondeo perfonam hominis liberi nuneire obligaram primö , & per fe ad debita aliena,fed bona illms i vndc exiftenre morali impoffibili-tate, & impotentia , non obligatur perfona ad earpfolutionem : non habet autem hanc moralem im-potentiam , qui poreft intra biennium, aut ad fum-mum intra triennium, fi dcbjtum eft magnum,ha-bere ynde foluar.

Ad lecundura dico nefas elfc hierum fpirituale,hoc eft , ingreilurn Religionis acquirere cum prae-iudicio tertij, v.c. furando bona ipfius tertij , quia(Furtum in fola extrema neceffirate eft licitum : acnon eft nefas ad Rcligioncm aduoLuc , non fol-uendo debita, quando morali modo folui non pof-func , quia multo minor neceflicas ab ea foluuoneexeufat.

Ad tertium aflero id meriro interrogarj, vt nonfntelligant, fi contrafaciant,inualidc profiteri,fpci-dtaro iure communi; fed vt maturiüs deliberent deprofeitione facienda , & videant , an maius obfe-quiumDei fit profiteri, an non proficeri in eacir-eunftantia.

Difcutiunt hie Doctores, an dcbitor in Rtligio-ne profclIus,in ea cireunftantia, teneatur manibusfuislaborare , icribendo,pingendo,vel aliamindu-ftriam exercendo , vt debita foluar in fxculo con-traria, temporibus, qua: fibi a Religionis oecupa-tionibus fupeifunt;vel etiam in Ulis de licentia fuifuperioris; fc:4 de hoc iam fatis diximus in y.prece-fto Decalogi itb.7. vbi de furtis Rcligioforum egi-mus. Meliores auetores negant,quia extraordina-rium medium, ac remedium eft,&fatis difficile.acpene impoflifylcmoralirer loquendo,in Rcligioneacquirere , vt foluant creditoribus, &quamuis ficingrediendopeccenr, tarnen impotentes poft pro-feflionem redduntur ad praftatam reftitutionemfaciendam : nec Superiores eam licentiam illis te-nenturconcedere.ita Sancius lib.^.Djcalogi cap. 19.num.iJ,.adfinem.ATü.goii.t.i.eiudfl.öi.art.S.cafu8.fol.196 col.i. Syluefter verb.religio t. qumß.A, Ta-biena»£< qu&ß.i 1 .num.i z.Rofella ibiverb.religiox.tium.^.& verb.reßitutio l< * •"'""•'-Angclusffr^.re-ligioßu y 7!um.j, Paludanus in 4 diß.^% quiß.\.ad x.num.i^. D.Antonin. x.part.tit.n.cap.^i.t//fine,&i-ptit.i6.cap.i.§.$.

Si loquamur attento iure Xifti V. in fuo motupropriqhacde re expedito anno Domini 1587.cerrum eft eos, qui fuerint ingenti asre alieno gra-uati fupra vires fuarum facultatum ,aut ad ratioci-nia obligati, inualide profiteri ; fed hunc motumproprium moderatus eft poftea Clemens VIII. an-no 1602. per alium motum proprium , quoad hocfolum , vt profeilio eorum valeat,caeteris peenis in(uo rigore permanentibus , tarn ex parte reeipien-

tium , quam ingredientium : quam ob rem vaiebifhodic profeffio eorum , qui debitis grauati funt,, &ratiociniis reddendis obligati, criamfi illicitc,&contra hunc motum proprium ad lllam admittan-tur, quia olim de iure communi valebat, vt fuprävidimus, & motus proprius Xifti V.quoad hoc re-uocatus eft.cv ad ins commune redacius.

Hoc autem diploma Xifti V. non habet locumprimö in Monialibus»vt ipfemet Xiftus V. declara-uit in alio , quod poftea ad explicandum iftud edi-dit in §. caterum qua a nobu ; quarc Ci mulier grauiarte alieno grauata,vel ratiociniis obligata , niona-fterium ingredi voluetit , cenfendum eft de illa,iuxta ea,c]iix in feeunda opinionediximus ftandoin iure communi ,quod ad cas cnim nihil innoua-tum eft. ita Sancius hb.4,.Decalogi cap.19 .nurn.11.

Secundo, non habet locum in iis,quiad ordincsmüirares admittuntur , quos Commcndatorcs ap-pellamus, quia , dato quöJ Religioii fint, non fo-lent in odiis comprelicndi, & quia in fxculo ma-nenres retinent fua bona,& alia acquirunt, Sc nonviuunt in communi, fed vxores dueunt; quare perhuiufmodi ingrelTum nullatcnus redduntur inca-paces ad foluendum. ita Sancius citatus num. 1 3Azor lib.i i.vdht.morqi cap.$ <juaf.S. fine. & idemetiam ibi docet de clericis cpnuentualibus ordi-num militarium , quia etiam in odiofis non ve-niunt nomine Religioforum,quod nonplacec San-cio,quia cum in communi viuant, & veriflimi Re-ligiofi fint, non vjdeo, inquit Saiuius,cur nomineRcligioforum non comprehendantur, fed C\ huiuf-modi clcrici bona pofTideant, vnde foluere poflinr,non eft mihi dubium idem dicendum eife de illis,atque de militibus Commendatoribus,& hoc rän-dern refoluit Sancius allegatus.

Tertip.uon habet locum in üs , qui debitjs gra-uantur, quando illorum bonafufficiuntad folucn-da debita , vt patet ex verbis X:ui V. fupra viresfuarum facttliatum grauati, & ita docet Rodrigueztorno i.fnmrn*,rjn*ß.$. num.y. & qiuß. regul.torn.$.ejuttß. o ari.cf not ab.x.

Quaito , non habet Jocum, quando debita nonfunt magnimomcnti,etiamii fint fupra vires facul-ratum debitoris , quia bis dicitur in eodem motuproprio,»«^^» are alieno grauati: ita bene SanciusUb.A,.Decalogi cap.19.num.14.

Quintö , nec in iis qui grauati funt debitis in-certorum dominorum , qua: pauperibusfunt refti-ruenda. ita Sancius d.nurn.i^. iuxta ea , qua: fuprädiximus.

Sextö , nec etiam in iis, qui citra grauem fuameulpam ad eam impotentiam foluendi deuenerunr,vtin faeculo manentes nullafit fpes, vt pofTiut fol-uere , quia prsdideus motus proprius Xifti V. in §.c&terum tjHoniam,chie loquitur de iis,quorum cul-pa hsec accidernnt.ibi, Multt decoflorespoß äilapi-dationtm rerum familtarium , & contratlam ingen-tem vim Arn alteni. ita idem Sancius d. hb. 4. Deca-logi cap. 15) num. 1 j.

Septimöjcrcdit etiam ibi idem Sancius ( & opti-tne)non comprehedi in eo bteui eos,qui nulla cul-pa fua mortifera in eam paupertatem , &c contra-dlionem deuenerunt ,quamuismancndo in faeculoinduftria , arte, vel artificio fuo , poilint acquirerebona quibus foluant. Ratio illius eft , quia confti-tutio Xifti V. eulpam ft ^ponit in pra:fatis vetbis,multi deioÜores. Ergo ilios non coniprehendit,quinullam eulpam fuam mortalem habuerunr , etfipoilint aliunde peccare Religionem ingrediendo,eo quod non ita longo tempore pofTunt in &culofoluere.

Odauö

9-

IO;

II.