^rLib.I. Cap, XVI.

79

!\

*•

mattiraonioexceJatportionemfilrj, velfilizdota-t2e,& tertiam dotamiuiyij & tarnen hprum bonorüdominium ad filium in lacrls ordinatum, & ad fi-liumdotatam perüneuita Molin. dijp.i$$ Sayr.*'«claui regia ltb.y-cap.i6n.iS. ßonac. de tufi. dijp.$.q.ia.pttnEl.i.n.i .Sancias lib.j. DecaUcap.i 5.«. 19.Verum verö ea lucra, & bona , qus filiusfami-lias acquirit negotiando cum peeuniis patris , veltnatris,, (lue a paten,tiJbus illis ad negotiatiowemdentur, fiucea ab Ulis clam furto auferant, aduen-titia fint ,an profeditia dicenda, dubmm eft nonvulgare, circa quod tres inuenio opinioncs.

Prima docet pra:dida bona ,'& lucra mixta efle,& partim profeditia , partim aduencitia. Profe-ditia quatenus funt acquifita peeuniis patris. Ad-uentitia quatenus funt acquifita induftria tiliorum-fimilias , & fic diuidcndum efle hierum in duaspartes arqualcs, & alreram cederepatri propter pe-euniam, altcramfilio propter induftriam ; hancopinionem tenet Bartol. in l. cum oportet. C.de bon.qua Ub.& inl.fi tibi decern, §. fi paänt, jf.de paüis,& in trattatudeduobm fiamb. i.part. nurn.x. An-ton.Gomez i. 19. Tann cap.14. Gregorujs Lopez/.r. tit.x-j.part.A,. Corneus additlam leg cum opor~Ift.-Ripa in l. in quarta num. 1 S7-f- a ^ legem fal-eidtam Menochius lib.i. dcarbttr. cafu 1 it.num.t.Nauarrus in fumma Latin, cap. 17. num. 144. Scpro hac opinione, quam communem appellat Ce-uallos tom. 1. commun. contra commun. qntft.uj.fach glofla in Li. C. profocio , quatenus ak, quan-do duo contradum focietatis ineunt , vt vnus pp-nat induftriam, alter peeuniam , lucrum diuideq-dum efle arqualirer inter vtrumque ; ante omnia{amen docent praefati audores dettahendum eileipfum capitale, hoc eft, ipfam peeuniam, qua; fpe-ftat ad communem acermim, ad diuifiorie-m eileadducendam. Ratio ac fundatnentum huius reieft , quia licet pecimia ipfa in fc futnpta non fitfrugifera,tarnen eo ipfo , quöd filius illam merca-turae , iV negotiationi expofuit, frudifera redditacft,& fic pro fua parte frudificat domino fuo. lamverö fi pater mercator erat, tantum illapoterat lu-crari,quantum lucratus fuit filius, & fic faltcm ra-rione lucri ceirantis ei dimidiam partem lucri te-netur filius reftituere. Si vero mercator non erar,eojipfo quöd filius illam mercaturz expofuit, ted-didit illam frugiferam , propter induftriam .quampofuit,& fic diuidcndum efle lucrum squaliter in-ter vtrumque.

Secunda opinio docet, toturn illud lucrum elfeprofeditium , & ad patrem pertinerc , & nihil adfilium , &fictotum el^e conferendum poft mor-tem patris ; hanc opinionem tenet Fulgofius inLehm oportet. C. de boms qut Üb. vbi illam appellatcommunem, tenet etiam Caldas Pcreira in l.ficu-ratorem, verb. laßt num. 11S.ff.de Üb. agnofe. Mö-lln d'tjp. 154. tom. i. Fundamentum huius rei eft,frimo, quia filiusfamilias dum fub patria poteftatecftjteneturinferuirepatri, &q U idquid acquirir,patri acquirit, nee pater, aut illius hxredes & co-hoeredes fili) , hoc eft, fracres illius , tenentur ali-quod illi reddere falarium in pnedi&o cafu , quiadum fub poteftate patris eft , nihil differt a ier-uo , iuxta illud D. Pauli ad Galatat 4 o^antotempore btres paruultu eft , nihil differt a feruo, hoceft, quanto tempore filiusfamilias eft : fetuus au-rem quidquid acquirit, domino acquirit. Secundo,quia fauet valdc huic opinioni JOS Lufitanum innouis Qrdin. Hb.4. t$t-97. §■ 16. quatenus prxfcri-bit atTerendum eflea filiofamilias in collationer»cum aliis fratribus 3 aut cohaeredibus > quidquid

bonis, vc! peeuniis patris , vel matris acquifiuit, öcreddit ibi hanc ranonem ius Lufitanum , quia inhoc cafu pater , vel tnater debent totum (tcquifitumhabere , & p'ofl mortem lüorittn parüendum «fi tnteromnes fratres. hoc eft, adducendum eft ad colla-tionem ; addit tarnen ius Lufitanum »£*, hoc intej-ligendum elYe , fi filitafamiliits fiitttntetur , & an-bei netur exbonü paternu , fiue in domo Uhus, fiueextra domum ; quafi dicat, fecus fi non fuftenteturbonis patemis; fi verö fuftentetur ex bonis pater-nis , & tarnen cum bonis patris, velmauis nonfuerit lucratus, fed aliis , totum erit filiifamilias,& non tenebitur huiufmodi lucrum in collatjonemarFcrre, yt deeidit noftrum jus Lufitanum loco a\~legato.

Ait tarnen Nauarrus in fumm» Latin, cap, 17.num. 144. (6c bene ) pro foro faltem confeientias(in hoc enim tantummodo foro mihi videtut pro-cederedodrina illius) poile detrahere, & fibi pefi-nete filiuinfamiliai, quin teneatur illud adducefead collationem, tantum , quantum ob fuum labo-rem promeretur,aut certe tantum, quantum mer-cedis pater illius folueret feruo extraneo , qui t^n-tumdem labpraret, propter fingulaicm dodrinamBartoli in l. 1. §. nee cafirenfe , jf.decollat.bonor,quia nulla ratio didat quod filius prxmium fiii la-boris amittat, esteris fratribus otiantibus : dedq-na tarnen Nauarri moderandaeft duabus conditio-nibus; prima eft quöd filius patrem ftiftentarc nonteneatur, quia feilieet pater aljunde habet, yndevel ex induftria, vel labore fuoalatur , juxta leg. fiqiiü a Itbem, §. idem,ff. de Üb. agnofe. & l. Neftn-niw,ff. deneg.geft. qt l. alimentaC. eodem. & notar.per glofias t\>t , & Dodores. Secunda eft , qu,ödexprefsc, aut fajtem tacite in animo pofucrjr , autpublice proteftetur fc eo animo inferuirc patri vfpater ob fuum laborem & induftriam det ei tantum,quantum donaret extraneo , fi ipfc ei non feruircepro fimili labore atque induftria.

Tertia opinio docet axbitrio prudentis iudicistarn foli quam ppli, rclinquendum id elTe , qui in-fpeda rei quantitate, & qualitate tarn patris,quamfiliifamilias iudipabit quid in hoc negotio agen^dum fit: nam fi pater, & filius fint rnercatores.qujex negorio , & induftria fua viuunt, diuidcndumerit lucrum acquifitum a filiofamiHas negotiantecum peeuniis patris, vel matris , iuxta primae opi-nionis refolutioncm , dedudis tarnen expenfis,quas pater fecit pro filio alendo. Similitcr fi filiustacite, vel exprefsc oftendhde velle pretium fui la-boris , & tantum quantum pater donaret extraneopro fimili obfequio, & induftria, idipfum in vtro-que fpro adiudicandum clVc , quia nulla appareiratio, ob quam mercede fua fraudetur , exterisfratribus in domo patiis, vel matris otiantibus, Stnihil laborantibus ; quia talis merce* computabi-tur in bonis aduentitiis filij, & in hoc cafu noafunt deducend* expenfs fad* pro filij alimenti's,quia fimiliter alendus erata patreferuus extraneus,fi ad id conduccietur.nifi forte pro ca parre,qua ex-cedunt expenfas faciendas cum feruo : ha docetReginaldus in praxi l'b. 10. cap. 18. Leflius, tom. 1.de mfi. dt ff. \. quaft. 1 p. part, 1. »««.». & deduciturtxtü&MMto in fumma Latin, cap. 17. num. 144.0*148. & pene confentit ifta opinio cum Tecunda,& folum addit illaj duas moderationcs allatas äNauarro , qua; iuftiflima; plane funt. Ex his opi-nibus,

Prima, eft communior, fi loquamur, quando pa-ter & filiusfamilias funt mercatorcs , 6c ita vidifuiire iudicatum iu fenatu Portueiifi , in caufa

'/•

8.

G

Lauten