Lib. I. Cap. XIV.
69
autittos'excejat. Ad pleniotcm igitur notitiam,Sc intclligcntiam eorum , qua: dicemus , oportetprxmittere elfe nonnulla bona , de quibus filiifa-milias fubpoteftatc parentum exiftentes, libercpoliiint contrahere , & difponere aWquc confenfupatrum : ea autem funt bona caftrenfia , aut quaficaftrenfia , &qu.e cum iis acquiruntur. ita San-cius Hb.-;. Decalogi cap.14. num.14.. Molin. tom.i.deinß.dtfp.i;o. & 138. & tom.i.dtfp.177. Dixi, &quit cum hu acquiruntur. Nam 11 de bonis caftten-libus, aut quafi caftrenfibus aliquid ematur, vclacquiratut, caftrenfe bonum efficitur. /. 1. C. de pe~cttlto caßr.ltb. 1 1. idem quoque eft dicendum, vt aicMolina ditla difp.i$o. aüegatta , pag. 1417. col. 1.verf.ß de bona , vbi citat Bartolum de aliis peculiisprofe&itiis, &aduentitris ; ü quid enim ex peeu-nia eoruroematur, aut acquiratur , dicendum eftpertinete ad peculium. v.c. profedtitium , aut ad-uentitium , ad quod pertinebat illa peeunia : &ideo fi quid filiisfamilias ludendo.aut negotiandocum peewüo caftrenfi , vel quafi caftrenfi lucretur,vel acquirat , ad peculium caftrenfe pertinet : itadocet idem Molina allegtuus diu. verf.fi de bonis.Nauarrus in cap.ßatuimus, num.G%. &confirmaturex /. pater militi, §.fifiruu*, ff. de caßr. pecul. vbiftatuitur,fi feruus ad caftrenfe peculium filij fpedtet,& aliquid acquirat,effici illud de caftranfi peculio.
1, Caftrenfia autem bona fimtea , qua: filiusfami-
lias acquirit nomine , feu caufa , & occafione mi-litia:; &qua; acquirit militando, ita,vt illa non ac-quireret, nifi miles eftet, v. c. ftipendia militum,dueum , aut aliotum miniftrorumexercitus. (intermilites autem computantur omnes miniftri exerci-tus, ctiam tabelliones, feu fetinatij illius , modoexercitum comitentur, quia munus, & officium inexercitu habent, &quando necefleeft , pugnant.ita habetur /. vltima C. de caßr. pecul. [ib. 11 com-putantur etiam illi, qui nauibus , veltriremibus adpugnam deftinantis prxfunt, vel in eis remiges, velnautae funt, vt docTre probat Molin. diclo tom. 1. deiufi. dtfp.i^o. pag. 1434. initio. ) Item bona ca-ftrenfia funt etiam praedae hoftium, fpolia, donati-ua dueum , vel comrailitonum ; haereditas , vel le-gatum factum alicui occafione militia: , & bonamobilia , qua: patentes dant filiifamilias euntibusin bellum , veluti equi, arma, maneipia, torques,catenae, veftes, peeuniae : ita praeter Molinam cita-tum, Surdus de altmentü tit. 4. qu<tfi. 11. Azor. 1.pari, lib.i. cap.t$. Leffius tom. 1 .de iufl.lib.r.cap.^.dubitat. 3. num.y. patetque ex l-vnita, §.item nauar-cbosff.de bonor.pojfejf. ex teß.tnil.
». An autem computanda fint inter caftrenfia, bo-na illa immobilia, qua: parentes, vel alia: perfona:,quarum filiusfamilias miles , neceffarius eft haeres,eidanteunti in bellum, atque militiam ; quaeftioeft , in qua id affirmat Bonacina decontraü. «j. 10.puntt.i. citans Molinam tom. 1. de iuß. traft.1. di-jput. z$o. fed immerirö illum citat,cum ibi Molinaoppofitum fequatur «'«/>*£. I4?T . i n i t j 0 , ib\\, fecusfi bonum immobile donetur a patre ßtwfamilias euntiin bellum : nam hoc non pertimt ad caßretife pecu-lium, vt habetut/. I. C. de caßr.pecul.lib.n.&I.4.C.farml. ereifernd. Haec ille.
4. Plane non reputantur in caftrenfibus ea bona,&peeuniae , qua: dantut militibus, non refpedtu mi-litia:, fed ex alio capite, neque ea, quae cum illis ac-quiruntur.v.g.vt hominem occidant,vulncrent,c6-cutiant ; neque eaquae parentes dant nliisramiliasredeuntibus exbcllo pro re bene gefta, vt pätet ex(■pater militi, ff. decaßrcnfipecul Sccns fi in pra>tniurn militia: ab aliis donentur. Computantur au-
tem ca.. qua: occafione militia:, vt dixi, milites ac-quirunt, vr ha»reditates, bonaque immobilia, tkmobilia, qux caufa & occalionc militia: illis ab eisquorum nccclfarij non fönt hx*redes , teltamentorelinqüuntur ,vchui fi quis ratione familianraris,quam cum aliquo militc in bello , aut militia ha-buit, aut in pra:miiim fadfci illuftris ibi ab co geftialiquid ei teftamento relinq Jat, vel doner, / fi for-te l. caßrenfe, & l. Vutw rfdrianiu ,ff. de caßr. pe-culio. 1. 1. ctr l. 4. C. eodem tit. lib. 1 2. Molin. tom. 1.de iuß. dijf. 230. pag. 14 ? v ■ t-erf. item bona, col. 1.Sc mdiEla lege 4. addirut Ci confanguineus conuer-fetut familiariter cum confanguinco, in bello , ei-que teftamento lixreditatem rclinquat, computarihuiufmodi ha:reditatem in bonis caftrenfibus, quiaprxfumitur in iure cam familiaritatem incitamen-tum, caufamque impulfiuam fuilTe, vt illum ha;rc-dem inftitueret, caufam veiö finalem ipfam mi-litiam , vt oprime animaduertit Molina allcga-tus ; fi tarnen militi aliquid mobile , vel Immobi-le, donaretur, vel teftamento relinqueretur, nonintuitu, & ratione militia:, quia fimiliter ei dona-retur , vel relinqueretur , fi miles non eilet, tuncquidem id non pertineret ad bonum caftrenfe. /. fimiliti, l. fi forte , /. caßrenfi , ff, de cajirenf. pecul,Bartol. in traüat. de duobtafratrib. num. 9. vbi ait,fi quid militi donetur ab eo , qui notus ei non eratin militia , Sc dubitetur, an intuitu militia: fit do-mtum, diftinguendum elfe ; nam fi id quod dona-tumeft, militia: inferuit tanquam inftrumentumad illam aptum, veluti equus, arma aliqna,tarn of-fenfiua, quam defenfiua, cenfendum elfe intuitumiliriac fuille donatum,ac proindead bona caftren-fia pertinere ; fi vero ad militiam , vt inftrumen-tum non inferuiat , vt funt peeunia:, 6c alia liu-iiifiTiodi,prx(umendum eft, non fuille donarum in-tuitu militiae, ac proinde ad peculium caftrenfe nonpertinere.
Si autem patres filiisfamilias euntibus in bellumintuitu militiae donatunt peeunias , eqnos, manei-pia, catenas, torques, &c. & aliquid eorum , qua:donarunr, poft militiam fuperfluit.cV extat id quodita faperfuit, extatque, afferendum eft ad collatio-nem cum aliis frattibus de iure Lufitano loquen-do, lib. 4. Ordm. tit. 97. vt docet Vallafcns in praxipartition.cap.x J. a ?mm.\ f 8. & Molin. diel, torn.t.de iuß. tratl.i. dtfp. 130. jp^.145 f. col.i. mrnedio,pro coftatu,quo tempore mortis patvum repertumfuetit: Ci vero illud quod ita fupei fluir, iam vendi-dit, vel aliter alienauit, tenetur filius adducere adcollationem, aeftimationem & valorem illius,vt be-ne docet idem Molin. allegatus,
Decodern etiam iure Lufitano, loco modo alle-gato , quidquid pater , aut matcr dedit hlio iamconiugato profieifeenri in bellum ad Wttiprus in eofaciendos , non pertinet ad bona caftrenfia , autquafi caftrenfia, & ideo quidquid ralis filius copa-Äd aeeepit, tenetur poftea illud afterrc irt collatio-nem cum reliqnis fratribns , pro ea aeftimatione,■qua aeftimabatur tempore , quo ei donatum fuit,nifi quando profieifeebatur, iam eflet eques, Lufi-tane Caualeiro. näw Ci iam eqnes erat, non tene-tur adducere in parricionem id quod ita militandoinfumpfit, neque etiam id , quod vt fe ad bellumpararer, expendit, etiamfi cafu aliquo fortuito adbellum non accefierit, ita docet Molin. allegatusditl. pag. 143 r. medto, t Sc Gama deeif. 1 40.
Data tarnen filiisfamilias a parentibus pro ftu-diisjfi quacfuperfintjvtlibri.non funt adducendaadcollationem, quia,vt bene not»t Vallafcus citatus,cum noftrura ins Lufitaniae ca exptefse non exce-
perit,