Lib. T. Cap. XII.

61

fd in quo et i-Uo fadu* eft ditior , Ted etiam tenc-turilli reftituere Iucram ceüans, fi qui cum illocontraxir, mercaror erar,& illas peeunias lucro eratexpofiturus; & damnum cciam emergens omni fc-cum contrahsnti, fiue mercaror, (lue non mercatorfit, quia in eo illum damnincauit: tunc aiuem da-tur damnum emergens, cum emptor peeunias ilas, quas minori pro re empta dedit, habebat, adreficiendam domum fuam.aiu ad emendum aliquid,&coadus eft alias pretio quanere, vt id efficiat :ita communiter Dodores in materia de reftitutio-ne. Nam reftitutio ita facienda eft, vt vnufquifqueius fuum integrum recipiar,& damnum ex vtraqueparte reficiatur, & reponantur partes contrahen-tes in ftatu morali, in quo antea erant, vt opti-me doeet Couarruuias dtil. Ub.i. var. refol. cap.\.num.i.iniüo.*3' Neque obftat difpofitio cap.adnoflram i l.de reb.

Ecclef.non alten, vbi Innocentius tettius conceflareftitutioneEcclcfiae ab ipfa Ecclefia in iudicio pe-tita , rem feudalem abfque fructibus Ecclefias, feumonafterio teftitui iubet ; cum tarnen certi iurisfitEcclefiam habere priuilegium minoris, vt iamdiximus, & conftat ex cap. i. de refi. in imegr. Üb. 6.& ex /. Orphanotropbos ?o. C. de Epifc. & clertcu,Sc docet Caldas ad leg.fi curatorem, verb.minortbiu,num.6oi.Sc certi etiam iuris fit ex didis,rem fem-per ciTe reftituendam cum fuis fructibus, non ob-ftat, inquam, quia eft diuerfa ratio in feudo , & incontradibus: in feudo namque dantur frudus feu-datario propter obfequium , Sc feruitutem tempo-ralem domino feudi praeftandam , Sc propter talia,vel talia onera fubeunda,quoties fc obtujet it occa-fio , Sc ideo cum feudatatius fuerit paratus ad eaonera fubeunda, & per eum non ftetit, frudus fuosfecit ; quapropter non tenebatur illos reftituere,vt Summus Pontifex in co capite declarauit. ibi,Cum fibi fiuBut perceptifufßcere debeant pro labo-re.\ id eft , pro labore, quem fubirc paratus erat,ideoque ex intrinfeca natura contradus feudalis,frudus non funt reftituendi, fecus ex natura con-tradus emptionis Sc venditionis, aut alterius alie-nationis.z 4* Rogas tarnen, quinamfrudus fint reftituendi,an pereepti tantüm, an etiam Uli , qui pereipi po-tuerunt a minore, fi rem in manu fua haberet; em-ptor verö propter defidiam fuam non pereepit?Breuitcr , Sc refolutiue refpondeo : primb , fruduspereeptos non cfle dubium fore reftituendos iuxtazftimationem illorum, hoc patet ex textu in l. wj>-nor 4\.%.pradiaff. dt minoribtu ibi, cum quamitatefruiiuumpereeptorum \ & in l.ait Prxtor x j. §. itemei ff.qutbus ex caufis mm. ibi, cum omnibn* fruSiibutpereeptis medto tempore. Otdinatio in nouis Lufi-tana lib.^.tit. i $. §. 10. ibi ,fiuäu* quoque pereeptos.conftat etiam ex generalitate regulae traditae in l.quod fi minor zs-ff.de minoribus. §. refiituti*. ibi,tnbeat Prator jfundum cum fruEtibtu reddere \ Sc ra-tio eft, quia tarn iuri naturali, quam ciuili confen-taneumeft, vt vnufquifque contrahentium altcrireftituat fuam Fsfioncm, & illum reddat indem-nem ex contradu > non poteft autem illum redde-re indemnem, nifi rem cum frudibus pereeptis re-ftituat , vt patet, quod adeö verum eft, vr nötstCouarruuias hb. I. variar. cap. \. num. 1. vt quo-tjes iudex in fententia iubet rem reftitui, intelliga-tur etiam cum omnibus frudibus pereeptis, etiamfide illis nullam faciat mentionem : ita docet ideroCouarruuias modo allegatus, & ib. \,.pr±diüar.variar.cap.^. num. Z.verf deeimofeptimo. Parifiuscum alüs, quos cirat lib. 4 conf.7s.num.17. & con-Fagundcz de Iuftiria,&c.

fil.6oMb.i.num.i$. Socinus conftl. 170. lib. 1. col.penult. Anton. Picard. hb.i. Infi», iu.19. deh^red.qualitut.ry- different. num. r4.

Loquendo veiö de frudibus non pereeptis, re-fpondeo feeundo mihi extra dubium videri, fi em-ptor defidiofus fit, & ob fuam ignauiam, & meram1- negiigentiam , nullos frudus pereepit ex fundofatis vbere , foiito fcttiles frudus reddere ; teneriin confeientia illos reftituere, quos non pereepit,pereepturus autem erat minor medioeri diligentia,fi rem in manu fua haberet; & in foro externo adid efte obligandum. fundamentum cüprimo , quiaea negligentia, & defidia inemptore, Sc retemorcrei line dubio arguit fraudem , Sc malitiam in eo:dolus autem , & fraus fuo audori patrocinori nondebet, cap.cum lontwgat, dedolo, & centum. cap. exinfinuattone, cap. fuggeftum, de appellat. 1. 1. jf. dtdolo & contum. I. x.ff.de doli malt except. Secundo,quia negligentia, & manifefta defidia , atquepau-pertas emptoris, non debet cfle nociua venditori;foret autem illi valde nociua, & damnofa, fi falteroad illorum frudus in vtroque foro non damnarc-tur, tenereturque , quos ipfe medioeri diligentia,induftria, atque expenfis ex bono fundo faecrepo-tcrar. ita docet Anton. Picardus hb.i.fnftit.tit.ij.de h<tred.qualit & dtffer,num. f4 Sc omnes quos fta-tim num.feq. citabo.

Illoswerö, quos ipfe minor, fi rem in manu pro-pria haberer, maiori eultura , induftria, & diligen-tia raaioribufque expenfis pereepturus erat , Scquos emptor, aut retentor rei non pereepit, neque;in foro confeienti« tenetur reftituere, neque in fo-ro externo ad illos damnabitur : quidquid dicantin contrarium Accurfius in l.patrt ty. §. item exdiuerfo, verb. cumfruSibtu. f. de minoribm , quemfequitur, & laudat Ludouicus Roman, fingul. £94.Francifcus Cremenfisy<»^«/<«r» 1 j 5. Iafon »« l.apudLabeontm §. frudus num.\ i.ff.de legat.x. Aretinusin l. non folum ff. feluto matrim. Pinellus /. 1. C. derefcind.vend.fol. 107. num. 4. & 30. qui omnesmouenterex textu in l. patri 17 §. fipecumam, ff.de minorib. ibi, quos pereepit, aut pereipere petuit.

Non video tarnen, quo iure id dicant, primo,quia poflumus dicere hunc textum loqui de fru-dibus, quos pereipere potuit emptot medioeri in-duftria, diligentia, atque expenfis, ex opeimo fun-do foiito vberes frudus reddere, iuxta id, quod di-ximus num. przeedenti ; non verd de illis, quosmaierri diligentia, atque expenfis poterat pereipe-re. Secundi , quia textus in leg./><*/r», quemalle-gant, loquitur de reftitutione fruduum fundi vfu-ris illicitis , & lucratoriis acquifiti , non vei6 devfuris eompenfatoriis Ileitis, in quo cafu fumus, &ideo eft longc diuerfa ratio, quia ad reeipiendasvfuras illicitas & lucratorias, nullus titulus datur,nee dari poteft; funt cnim iure naturali prohibitae:ad frudus autem reeipiendos ratione compenfa-tionis damni dati, datur titulus emptionis, & ven-ditionis ; quarecum contradus vfurarius fit ipfpiure naturali nullus , ex contradu nullo , nullumtransfertur dominium in vfurarium , ideoque ne-ccfteeft.vt ipfe teneatur in vtroque foro rem ipfam,Sc omnes illius frudus cum vfura acqnifitos refti-tuere. At ver6 cum in contradu valido venditio-nis detur titulus venditionis , Sc dominium trans-feratur inemptorem, folnm tenetur emptor cafuquod res refeindatur, frudus pereeptos reftituere,& illos, quos medioeri eultura , & expenfis pote-rat pereipete ex fertili pridio foiito bonos fruduscadem medioeri diligentia , Sc eultura dare, quospereepturus erat minor venditor, fi rem in manu

F haberet,

iy.

z6.