r

•

t?

fr

ii.

60 De Contradibus in genere,

du minorum , & pupillorum debet fieri caufa co-gnita , citatis & auditis partibus in iudicio , /. incaufa i. §. caufa, vbi Barrblus /. triamfi, §.fi h&-rtditas , vbi Dodorcs ff. de rninonbiit. cap. tum exItttrü , de in integr. refi. ibi, Partibm pr&fcntibuscaufa decernatur.

Rcftituendi quidcm furtt pupilli , & minores,etiam contra modicam Iasuonem , modd fit arbi-trio prudencis iudicis confiderabilis refpedu valo-ris coutradus , penuriae, aut diuitiarum pupillo-rum , aut mihorura : his enim , &c aliis qualitati-bus infpedis, arbitrabitur iudex, quanra debeateile la;fio , vc illis', & Ecclefia:, beneficio auxilijreftitutionis in integrum opituletur : ita docet Pi-nellus inl.i.p.i. num.i. C. de bon, mater. Cöuarr.lib. 1. variar. cap.t,. num.i 1. Vallafcus tom x. con-fult.wx. nurn. 1. & 3. vbi rede exiftimat fi mino-ribus, pupiliis , aut Ecclcfiae refultec hefioin fextaparte valoris & aeftimationis contradus , audien-dos e(Te , &.' concedendum jllis efTe auxilium refti-tutionis in integrum ; quia etiam maiorcs au-diuntut inilla, iuxta Qrdinat. Lafitanixlib. 4. ti-tul. 77. §29. additque Vallafcns minores audien-dos fore , etiamfi illorum laefio contingat infrafextam partem , quia pro modica parte illis daturreftitutio in integrum, in l. Seta.ffde in integr.re$,Sc alioquin nulluni priuilegium fpecialeilÜs darc-tur in iure , fi infra fextam pauem noh audiantur,cum in fexta parce maiorcs audiantur. vide Cal-das in l.fi curatorern, verb. Ußs , Cod. de in integr.reftitut.

Neque obftat pra»dida lex Seio, concedens Ulishanc reftirutionem pro modica, & minima Ixfio-ne , quam mordicus defendit Albcricus ad ditlamleg. Seit,5c Cofta Lufitanus in §. & quid ßtanikm.ff. de lib. &poßb..p.i. »Mffi.78.qiiiadifpoilno illiusintelligenda eft de minima lacfione tefpedu Magne.iummae peeuniarum , quia tunc licet minima la:fiorefpedu magna; fumrriae'fit minima , in fe tarnenconfiderara fine fllo refpedu eft magna , vt benenotauit Couarruuias ditl.lib. 1. vanar. cap. 3. n. 1 j.verf ego fane diff eilern.

Petita autem reftitutionc in iudicio per mino-rem , pupillum , aut Ecclefiam.ftatim impedirurpolPeffio aliorum cohasredum. nam licet extraua-gans noftri Regni Lufiraniae nuneupata Dominica,§. 37. & alhriuradifponant , quod partitionibusfadis ftatim vnufquifque coharredum mittatur inporleflionem mar portionis, nullis obftantibuscxceptionibns, tarnen id intellig-ndum eft, dum-modo ereeptiones non fint minorum , quia auxi-lium reftitutionis in integrum refpedu minorumnunquam exctuditur,nifi de illo fiat exprefla men-tio : ita gloftä m l. finali, C.fi aduersus rem xudica-tam. Iafon in Anthtnt. qua fupplicatio num.6. C. depreeib. Imperat. offerend- Pinellus in Li., p.}. C. debonü mater. cap. 10. »um. 1 f. Mauritius de refi, inintegr.cap.19x. Rolandus a Valle conf 6%. num.x'i.eol.i. Menoch. de adipifc. remed.$.num.pa6. & deretin.rerned. jo ex mtm'.% j 1.

Hinc eft, quod licet per legem alfquam , autftatutum exeludatur omnfs allegatio, aut reclama-tioaduersoß iudicis feritfentiam, nunquam cenfea-tur exclufum auxilium petitionis reftitutionis inintegrum refpe&u minorum, pupillotilln , aut Ec-clcfiae ; nam etiamfi ea lex tollat omnem recur-uim , nunquam tollit huiufmodi recurfum.vt benenotat Mauritius allegatus cap.19S. Zucliardns inruh. ff- fi certitmpetamr, num x6. quod procedir,»etiamfi verba ftaruti fint abfoluta , iuxta Claud.l«/. poßqftam» in fine. C. de iure delib. & Ruinum

confil. 5 .num. 129-. vol. 1. Sic iuxta omnium Döclo-rum fenrentiam quando lex aliqua , aut ftatutumdicit, nulla excepvione, aut allegarione in contra-rium admilia , »on exeludunrur exceptiones eui-denres, qua; conftant ex adbis , & reddunt fenten-tiam , aut actum nulluni, lex enim exeludens <>m-nem nullitatis exeptionem , non cenfetur exelude-re liöröriam millitatem , qua; euidenter conftatex aü\s, vt docet Rcinofus obfernat. 11. num. 11.pag.6+. vbi citat Ancharran. vonfi itt. num. 4. infine. Mendes de Cnfho in praxi Lttßiara cap.t 2.num. i 8. Marium Giurbani deeifio. 67. num. 13.Sc alios.

. Reftirutio autem hsec per iudicem ita faciendaeft, vt tarn minores, & pnpilli, quam ij, qui cumillis contraxerunr , ad paritatem reducantur , velpnnantur in ftatu in quo erant antequam contra-xerintjld enim fignificat verb. Rejlitutio in inte-grum* ita.vt vnufquifque reftituat id quod ad euraperrinet , caufa talis contradus; ex vtraque enimparte facieda eft hec mutua & reeiproea reftitutio.Et ideo minori venditori reftituenda eft res ven-dita cum omnibus fuis fruftibus , deduclis expen-fis, tarn vtilibus, quam neceffariis in eis colligen-dis', & creandis fadtis (id enim in iure_ frudus di-citur quod deduftis expenfis remanet) & deduftovalorc iaboris,&: indgftrix pofita; in faciendis fru-ctibus. Emptqri ver6 reftituendum eft pretiumcum lucris illius.inquibus minor fac"tus eft dirior:ita Antonius Picardus Ub.t. Inftit. Mf.19 num. ^6.& habetur in l. fine hitrede \x. §. interpofito', ff. deadminifir. & peric. tut. ibi, Pradtum cumfrittlibtureddere , pretiurn vero cum vfurü , «$ m t. patri i<y,%■ fi peeuniarn , verfic. item ex diuerfoff.de minorib.ibi, inuenü autem eatenm ex pretio feddere,^uatenuiexpeeunia locupletior eflfattw. quod etiam conftatexleg.i.tf- 8. ttt.uy. parttt. 6. traditam dodltinarhp»a.'ter-Picardum docet etiam Couarru. lib. 1. va~riar. cap. 3. num. 1. Gama decif. nx. Pinellus l.x.3. p-cap. 1. de refiind. vendit Caualcante decif \ 4.Caldas in l.fi curatorern , verb irnplorare, »«/w.13.Nam , vt optime ait Vlpianus in l. in condemnatio-nem 114: §. 1. ff. de regul. iuris : cjnoties verburn rc-ftituas, in l. inuenitur , etfi' jpecialuer nihil defru-tltbw additum fit ,'tiimen -enam fruHu* funt refli-tutndi, quod idem noramnt Caius, Paulus, &Pomponius in leg.refittuere 3 r & in leg. apud La-beonem 146. §.finalt ,jf. de verb or.fi gm f. nam , vtnotat Couarruuias allegatus dich num. 1. imtio,verbum refiuuere , quo Pra»rores in pra:di<ärs legi-bus vtuntur , & quo fpecialiter vtitur Paulus Iu-rifconfuhus in leg. quod fi minor, § reftitutio, ff. dejninoribtu , plenam habere debet fignificationem,vt fruclus quoque rcftiuiantnr. Et fundnmentumhuiusi-eieft,/>rf»AÖ, quia cum iudex iuftitiam,&arqualiratem fecutiu auxilium reftitutionis in inte-grum mincribus concedit, ita tenetur id facere,vt nuHainde iniciuitas oriatur : orietur autem roa-xima ■, fi pra?cipiat emptori,vt reftituat minori remcum fructibus pereeptis, 6c non praeeipiat ininorivenditori, vt reftituat pretium aeeeptum cum vfu-ris in quibus fadus eft ditior ; ergo vtrumque de-bet prs:cipere. Secundo , quia reftitutio refpieitäpqüäütatem contrahentium. Ergo vt vnufquifqueius fuum integrum lcciviat , ita reftitutio fa-cienda eft , vt reftiruatur res cum fructibus per-eeptis , Ci extant, fi^v*er6 non extent , id in quo.quifque fadus eft ditior; 6c peeuniae cu«»rvfuris, fi(imiliter extenr. ■

Im6 , non folüm tenetur sninor venditor refti-tucre emptori, fecum contuhenti, pretium rci, de

ii

n.