Lib. I. Cap. VT.
2-7
fione doris, vr notant> Azor, Leflius & Bonacina»Hegau. Ratio autem ob quam ins dcclarauit ma-trimonium, & fponfalia co metu fa&a eile iure na-tural) urica, eft, quia manimonium de fe eft perpe-tuum, & femel rite, ac rede initum,non manet ir-ritabile, vc manent carteri contrarius, & ideo pk-niiamam voluntatem, &c libertärem,non folum.inillo,fed etiam in acceflbriis ad illud.qua: requirun-tur tanquam proximal difpofitioues illius, & tan-quam cireunftantiae quafi intrinfeex, »c fubftan-tiales ad fuftinenda illius onera , qualcs funt fpon-falia,& dos,vr bene prafati Dolores afTerunt.f* Idem quod diximus de rnatrimonio , fponfali-bus 2c doce illius, dicendum etiam eft de profef-fione in quacumque rcligionc a Sede Apoftolicaapprobata ; eft cnim etiam profeffio de fe perpe-tua,&: quafi macrimonium quoddam in quo animacum Deo defponfatur,eümque inperpetuum fpon-fum adfumic : ita Sancius lib. 4. Dccalogi cap.}.Soares tom.i.de Relig. lib.6. cap^. conftatque excap. i.de hu,qu& w',quod de fola profefHonc loqui«tur,& nullam fuilTc deccrnit,ac dcclaiat.
6. Anaucem id etiam procedat in quolibet vorofimplici, de quacumque materia fiat, fub iudice lis.eft. Nam non efle talia vota iure naturali irrita,& folum ede irritanda , tenet Soares de vtto Ub.i.CAp.iS.an.S-tttc veioiure naturali irrita,& nulla,tenet Sancius t.om.i.'£)ecalogi lib. 4. cap.i. nwn.11.quia exceptio firmat regulam,& cum folum votumfolemne profeffinnis declaretur iure in diu. cap 1.de his qu& vi, irritum, onsnia alia vota manent iurenatura; valida , quia in votp folemni de Rcligione•non folet Ecclefia,nifi in cafu rariflimo difpenfarc:jnvotis autem fimplieibus facillimo negotio di-fpenfat ; rändern quia tale votum eft fimplicitcrvoluntarium , quia cum ea libertate , quam metusgrauis cadens in virum conftantem relinquit, po-terat vouens peccare; ergo , & fe Deo per votumfimplexobiigare ; non enim maior libertas in vnocafu,quam in alcero requiritur,& cum Sancio con-fentiunr Cardinalis cap.i.qu&f.i. cafu A,.de hü,qu£v*,Sylucfter verb. mettu, quafi. %.ßne. & verb. vo-tum , x.qmß.ix. Toletus lib. 4. fummd,cap. 17,«.f.Nnuzxnxsin fumma Latina,cap.ix.nnm.^i. & com-mcnt.x.de regularibm^num.xx. vsrf.fic addovltimo.Azor part.i.lib.i 1. cap.i 1. quaf.y- Abbas , Sotus,Aragonius , &alij, quos cirac pro fe Sanaius,quosapudeum vide , cuius opinioni adhaerer etiamBonacina de mairim.qiuß. 5 .pftnti. 8 .a num.x. vtra-que opinio eft probabilis: ifta Sancij videtur mihiprobabilior,& ideo illi etiam libenter adhasreo.
7. De iuramento metu graui, & in virum conftan-tem cadente facto , communiter afleruntDo&orescfTe iure naturali validum ; facile tarnen pofl~e afuperioribus irricari.inualidarique , & in hoc con-ueniunt etiam Soares, & Sancius. Ratio de iura-mento elft , quia in jllo afFci tur Dens in teftem ve-ritatis aftertae; eft enim promiffio facta homini inqua Deus affertur in teftem ad probandam verita-tem illius : votum verö eft promifljo facta Deo,&ne Deus fit teftis falfitatis , neceflario dicendumeft iure naturali tale iuramentum confirmare ve-ritatem aflertam,& elTe validum iure natura?; pofietarnen irritari & refeindi facile ob ralem nnetum.
8. An autem teftamentura per grauem metumconditum fit ipfo iure naturali nullum , vulgarisqnaeftio eft inter au&ores. Sancius lib ^.demamm.difi>.%.num.6. M.o\\ri3.tom.\M tuß.traä.i.dijp.i)6.Spino in jptcuhglojfe. Rub.i.part.num.^. Gutier-res de ^u£fi.canea. Itb.i. cap. 1 1 .»ww.S j. Gildas inl.fi exr.uorem,vcrb. contraüwn , num.ij. affinpant
Fagundez de Iuftitia,&c.
e(Tc nullum, qua: illorum opinio e(t cornmunifli^ma. Ratio eft, quia teftamentum eft vlrima volun-tas , qua: vfque ad vltimum (piricum vita: muraripoteft; teftamentum enim fola morte confinna-tur,& non obligat teftatoiem dum viuir, quia ciuiivoluntas teftdrotis Cu pracambula «Sj mnrabilis,profua libertate mutari poteft vfque ad vltimum fpi-ritum vica:; quare metus grauis quando propter il-ltim fit.non poteft ei dare fiimitatc'm.imo autcirctillam,fi natura fua fiiHtmm efTcr.
Circa collationem beneficij per grauem metum $•extortam, refpondet Garc'a de benef.part. 11. cap. 3.§.i. »««.145. efle ipfo.jure natura; validam, podetatiiena iudice irritari ob eundum folum, aeprx-eifum mitum , pmarque fe egregic id probrue:noftri tarnen inftituti non eft id modo ofteniteic,quia dubium hoc ad materiam beneficiorum fpe-Äk.zx; fed ne in.hunc locum ineidentem fuipenfumxelinquamus, aio collationcs , renunciationes , &prouifiones beneficiorum metu graui fa&as , dieiure natura? validas, ficut carteri coutradus (vt fu-pra diximus) validi.funt ; polfc tarnen refeindi. Scinualidari in iudicio , probato co tantüm metu:idem dicendum eft fi per dolum.aut fraudem fiant:patet ex capfupfr boc,pe?iult.de renumiat. cap. Ab-bat , eap.adartres , cap.fld audientiam.de hU,qu<2. vi tdocet RebufFus in praxi betief. tit. de reßgnät. met.faä.& tit.de vi in reßgnat.adhibita, & tit.de caußsrefignat. irritamib. Ilofinus cap. 19. de benef. Na-uarrus in cap aeeepta, de reflit.fpoliar. oppofit. 4.5.& 6. Flaminius de rcßgnMb.i$ cju<tft.\.& 1. Azoci. p an. lib f. cap.x6 cjuaf.x. & 1. Selua ig benefic.j part.qu&ß. xx. & quamuis Azor diila audß.x. re-ferat opiniones pro vtraque parte, Sc nullam im-ptobet,tamenin fine pra:dicla: qua:ftionis feeundaeid ait : Si autem reßgnans fuent captm a dorninof*cnlari,& detentm in cuflodia renutniet benefiemm,renitneiatio eiufmodi ipfo iure nulla eß. Clementmultorum.% .fane,depaenü.quibas veibis videtur te-nere renunciationes prajfatas.elfe ipfo iure naruncirritas ; fed intelligendus eft Azor, eifc annuHan-das & refeindendas in poenam , quia textus quemaffert.loquitur de peenis. Piobant huiufmodi Do-lores fuam opinionem ex iifdem rationibus ,quasfeeimus num.x. pro feeunda opinione, quamfecutifuinuis, quas hie icpetcre fuperfluum eiit, cum ibivideri poffint.
Sed pro piima opinione contra traditam doc*lri- 10.nam ,fic valide infurges, fi contractu* metu grauifacti,t>on funt iure naturali irriti, fed ob folum, &prareifum metum , refeindi poifunr iudicis fenten-tia, fequitur ingens abfurdum. (abfurda autem deiure funt maximc vitanda. l.nam quod abfurdurn.ff.operis hb. cap. dudum , de prtbend. in 6. ) Seqniturenim poife tuta confeientia metum ineutientemex iniquitate fua , & iniuria alteri illata reporrarecommodum fuae iniquitatis. Nam fi demus re ,lu n-ciationes,, &contradus metu graui fados efle iurenatura: validos ,non tenentur merum ineutientes,ftatim in confeientia benefici'um, aut rem per con-tractum graui metu factum acquifnam cum Omni-bus fuis Vriidibus reftituere , fed poft iudicis fen-tentiam,&ficquamuis iudex cum illos refeindit,tencatur iubere , vt metum vel iniuriam ineutien-tes reftiruant rem cum omnibus fructibus , quos itempore illationis metus , aut injuria; perceperiinr,Sc illi tencantut eos tunc in confeientia , cum ipfs 're reftituerc. At quis non vidit hoc illis cedere inmagnam vtilitatem & commodum ; fiquidem rotoillo tempore antequam profetretur fentencia illis,res ipfa:,& fruetus fucrunt vtiles. Refpondeo^ri-
C z mh