Lib. i. Cap. V.

2 3

Sc non vanum illarum , vt bene probat Sanciuslib. 4. de matrim. dijp.i. num, 16. Sc patet ex dicris.Notabis etiam ad mctum grauem incuticndumnon fufticere quamcumquc fufpicionem pcenarumroinandarum,fed luftleere fufpicionem metus prx-fentis,hoceft,metus v iam comminati , quia metuscomminatus , feu malum comminatum habeturpro prxfenri metu, & pro prxfenri malo. patet exl.tiouijfimc,ff.quodfalfotutore, ibi , quid etiim refert,fimetu compnlfm,aut metuens 3 ne compellerctur fecit?ita Bartol. Li. UElur.i. verf. debetU fcire, C. quodmetu* caufa. Y>Ä\.l.%merpoftan,ad finem,C.de tranf-aSHonibm. Parif. conf.6o. num. 1 f • V0/.4. Syluefterverb.metut.qutft.i. Decifio Pedemontana 170.».}.Anzan.Ca.bzjom.i.commun.l.i 1. verb.rnettufol. 107.col.i. Sic timor probabilis infcrendx violentixpoft faäam corpminationem vitiat ele&ionem, vtdocet Alexander conf.9%. vol.\. num.$. Gutierresconf.16.nHrn.11. Glolla in cap.Roma i.verb.metue-iea.nt.de eleu.I ^ Tertia conditio ad metum grauem vitiantemcontraclum rcquifita,eft, vt metum ineutiens poflitminas fuas excqui. Natm fi fit vir iners , metu ple-nus,pedibus claudus,manu captus, flocci funt pen-. dendx illius minx; non enim eft viri fortis,atqucconftantis , fed homuncionis , animique abiedti,quibufeumque minarum iaculis terreri : item fiminas proferens fit fenex imbellis,rainatus verdiuuenis robuftus : patet exprefse ex l famoß ,jf.ailegem luliaAfaneßam. ibi,Nam. & perfona jpeElan-daefl,anpotueritfacere. docetSancius lib 4M ma-trim. dtFp"nt. 1 num. 1 9.j£ r Quarta eft.vt metum inferens, quamuis fit for-

ris,ac iobaftus,folitus fit minas exequi.fccus fi ho-mo fit facilis , ac proeliuis ad proferendas minas,nihil autem , aut parutn curans illarum executio-nem : conftat ex l.vmca , Cfi quü Imperator*, ibi.Ex perfonu Jaominum dicia penfemns, Sc cxl.famofi,ff ad legem IulU Maieflatis , modo allegata, ibi,Num &pcr r onaß>cSlanda e(l , an potuerit facere , &■An ante quidfecerit. Ncc fufficit, vt folitus fit fuasminas excqui , fed requiritur etiam , vt folitus fitillas exequi in eodem generc mali comminati,iux-ta Cynum, quem refert, ac feqnitur Alexanderl.metum } num.i.C.debtitfuQvi. Sedhoc nee probatSancius,nec mihi probaiidum videtur, quia eademeft ratio in maus comminaris,&; inaliisj quid enimrefert.fi commineris percuflionem,&non pereuf-fioncm,(ed verberationer« inferas? Melius aifetuntalij non fufficere femel tanturn illas executumfuiife, quia vnicus a&us non probat confuetudi-nem : ita idera Sancias lib. 4. de matrim. dijp-nt.i.nnm-ii. poft Bartolura , Alexandrum, Rpgerium,& alios,quos citat.I £. ' Quinta Sc vltima conditio eft, ne poflit timensfacilc deuitare mala comminata, fuperiorem, vcliudicemadeundo, implorando alterius auxilium,inconftantis enim eft, & eimidi metuere ea mala,qux facile vitari poflunt: ita docet idem Sanciusallegatus «.Z3.Sed quamuisintendat probare,meoiudieio,id non probat,quare hanc ego conditionernnon admitto faltemabfolutc loquendo,vt loquiturSancius,quiafi perfona tuerjt nobilis, &fxcularis,dedecus tili eft fuga,aut imploratio ßdei regia:, autalterius auxilij,aut aditio fuperioris , vt fe tueatur,a.cdefendat,aut faltem, vt fibi prxftet auxilmm admala comminata euitanda; quarc dara admodummihi videtur talis conditio , & durum vellc ad du-ritiem illius fxculares homines , humiles etnm,&ignobiles obligare , nee exempla, qux ttadir Sau-cius,idptobant,vt legemi patebit.

Animaduertnnt hie DocVores , Sc in hoc confpi- j j trant omnes,metum graucm,Sc cadentem in virumconftantem , aut pollc prouenire ab extrinfecoagentCjcV: caufanatuiali naturaliteioperantc,ve]u-ti a naufragio , ä fulgure, a tempeftatc,ab acutiffi-mo moibo,e cxlo ä tonirruis, ä radiis, See. Vcl abextrinfeco agente naturaliter etiam , Sc non libereoperante, veluti ä brutis amimantibus, ab ebrio, äfiiriofo,dum in ebrietate,& furore eft. Veldeniqueab eodem extrinfeco agente libero , & libere ope-rante; & tunc quahdo metus ab hoc libero agente,Sc libere operante ineutitur , vel poile ineuti dirc-<äe ad extorquendos contra6tus,vota,vel iuramen-ta, vel promiffionem aliquam peeunix , vel matri-monij,vcl poffe ineuti ad alium finem.

His animaduerfis communiter omnes'conue-niunt fi metus cadens in virum conftantem fucririncuili« ab extrinfeco agente naturalirer,& fine li-bertate operante , non irritari de fa^to, ncc pollcirritari contradbus,vora,iuramenta , vcl promifflo-nes , eo metu fa&as , quia non c'ft iuiuriofus talismetus, nee Über, fed naturalis ä caufa naturali na-turaliter , Sc fine libertäre operante proueniens,quam Deus forte mouit, & ordinauit ad bonum fi-nem ad agendam peenitentiam , ad operabona , &pia , ad reJigionis ingreffum, ad vota in ordine adillorum falutem,vt eos ad fe trahat, per iftas caufasfeeundas naturales,naturaliter , Sc non libere ope-rantes,mouendo,terrendo,minando,vt docet Con-cilium Tzidcminum fejf.i^.cjp ^.depeevit.quia. hiemetus cum fir ab extrinfeco , non aufert volunta-rium , nee libertatem hominis propter illum ope-rantis, fed eamllli integram relinquit, vt patet exConcilio Tridenrino ibi, Hoc enim ttmore perterriüNinimtc ad Ions, pncdicationem plenam terroribtufoenitentiam egerunt,& mifericordtam a Domino im-petrarunt. Et infrä : Quamobremfalsa quidam ca-lumniantur hatte coipritionem ejfe extortam , & CO'atlam, non libtram , & voluntariam. ita docet etiamD.Thomas i .i.quxfl.6. Vafquez ibi, diß> zj.cap. 3.Sznans tom.i.Decalogilib.^.cap.i.num.i.& i. pa-tetque ex cap. de regxt. vbi votum xgroti timqremortis emiilum iudicatur validum , eo quod ä ne-mine prxdidus xger compulfus fuerit ad jlludemittendum , fed fponte fua emiferit, Sc tamqiummedium elegerit, vt Deus illum eo_morbo libcra-rct. Ratio autem huius rei eft, quia hx caufa; na-turales, naturaliter operantur , Sc nemini iniiniair.jnferunt, cum Übertäte carcant; quamobrem fi innaufragio, vel mortis periculo ita mecum paeifea-ris: Si me hinc cripiasjtibi dabo talem , vel talern,rcm,ex fe valet pa£tum,& teneris ad illud, fi aliun-de iuftum fit, nee ratione metus poteft infirmävi.Idem dicendum eft iuxra omnes Dodores , fi me-tus grauis fit ineuftus ab animantibus,vcl ebiiis,&furiofis dum in ebrietate & furore funt, quiahifi-militer fine libertate operantur,& fine iniuria , at-que adeo non libere, fed nattnalitcr operantur, vtde fe patet.

Si ver6 metus cadens in virnm conftantem fit l8>incuftiisab agente extrinfeco libero,& libere ope-rante, Sc direcre inculTus fit a4 extorquendum vo- •tum,promiflione,veI contrafturn., Sc non ob aliumfinem, certiiHma refolutio eft omnium Doftorumirritarc contractu™ : ita Sancins Üb. 4. Dccalogicap i-^m.i.vtrftertiopramhtendum.Soavestom.i.de Rtlig. Ub.6. cap 4. Lcffius tom.i. de iufiit. lib.i.cap.ij.dub.6. Azor part.i .lib.i.cap.\o.nnm.\\.&part.y. lib 6. cap.j. Bonacina de contraä.in iren.di-JpHt.i quxfi.i.puncc.i.§ ;.

ExquarefohuicuicmferuutDodores. Ffimo, 19.

vcuere