Lib. I. Cap. V.

21

'polleanl metui graui ;ß perfona fit timida,tticttlofa.3.C Q. .ones traclandtc funt in eapite fub-

ja-uenti.

r v s qnamuis graufc , & cadens in vi-j nun conftantem iniuriofus, & ab extrin-£5 o agcnte libere operante incuflüs nun-

quam poteft infcrre vim prarcifam , & abfoluramvolujatati direkte, & immediate ; poteft tarnen in-ferre vim conditionatam , qua,vi & metu feclufo,voluntas non confentiret, fi metus non etjbt, necfaceret id,quodcum illo facit: & ideo quando quis<)b metum grauem aliquid facit, conditionate fa-cit , id eft , non facerem fi mihi metus non tneutere-tnr. patet ex l.fimulier z i. §.fi metu coatlus t-jfdeci> quod metus cauf. ibi, quia quamuis fi liberum mihitffct,volwjfem ; tarnen coatlus volui. patet etiam exl.cutn propwat , C.de htred.inflit. docet D.Thomasi .t.qu*fi.6.art.6.&in 4 dißincl.19, quafl.i.art. 1.&Ariftotelcs $.Ethicor.cap.i. Ratio eft, quia me-tus non aufert Übeltätern , nifi propter coactio-nem , qua» diredre 6c immediate non infertur vo-lnntati, nec aufert fimpliciter voluntarium : de-inde quia, vt detnr fimpliciter libertas/atis eft , vcpoffic voluntas velle , & nolle, elicere fimpliciteractum confe-nfus , vel diflenfus , fed ftante grauimetu , poteft illa velle , & nolle , confentirc , velnon confentirc; ergo quando coacte confentit, veldiffentitjobfolute loqucndo libere vult,aut novult,& conditionate tantum vult propter metü. Tertiö,quia,vt docet D.Thomas aHcgatus, duplex eft vo-lunutis actus. Vnus ab ipfamet voluntate impera-rus , & per alias potentias exercitus , vtambulare,loquijtaccrö , mouere membta, &c. & quoad hosactus imperatos poteft voluntas cogi, quia poffuntexterna membra per qua: exercendi funr tamquamper fna inftrumenta vi abripi , ne voluntatis im-perio obediant, ctiamfi voluntas velit. Alius eftactus a voluntate immediate elicitus independen-ter ab executione membrornm , feu inftrumenro-rum , vt velle, Sc nolle. Et hie eft proprius volun-tatis actus , & nullo modo poteft elfe coadrus fim-pliciter , quiarepugnat aliquam volitionem elfe inmea voluntate,& non clici perillam , quia volun-tas eft prineipiurn elicitiuum illius. Volitio enimeft actus viralis , quia vitah potentia voluntatispendet , & ab ea tamquam ab elicitiuo prineipioillius elicitur; ergo repugnat, vt voluntas taliactui,& volitioni nonconferatvim, quando illumelicit , & confequenter repugnat talcm actum dieomniuo , & fimpliciter violentum , & inuolunta-rium , quia violentum & inuoluntarium fimplici-ter eft ic),quod fit ab extrinfeco , paffo non confe-rente vim , id eft , nihil operante pallb , vt docetAriftoteles }. Ethicor. cap. 2. quam ob rem fi vo-luntas , qua: patitur , necelfariö confert vim tniia£tui,& volitioni, iam iplb a&us non eft fimplici-ter inuoluntarius refpectu illius.

Redeundo ergo ad noftrmn inftitutum animad-uertunt communiter Dolores metum partito ac-cipi. Alter eft metus cadens in vhu m conftanrcm.Alter eft cadens in virum inconftantem, l.metu,f.dt eo <jttfd met.cauf. cap cotifiduuoni.cap.veniens 1.dejponfal. cap.curn dilettw, de hü,qns vt. Et licetIureconfuhus in lege citata,appellet metum caden-tem in virum conftantiflimum , tarnen aeeipit ibinomen fuperlatiuum pro pofuiuo , vt bene ani-maduertit Menoch. de arbitr.lib.i.cent.i cafu 13 ^.w-i.& Flamin.^r«//{;« fcwwf./i*.lJ.f.«.».f*|»Ä per-inde eft, C onftantiflimum,at<|ue conftantem.

Vidcndum igitur eft , quid fit metus grauis ca~dens in virum conftantem , quid leuis in illumnon cadens. Metus igitur grauis, eft metus alicu-ius magni mali abfolutc,& in (c confidciati, quodnobis t;memus,vei noftris(vt ftatim declarabimus-)euentutum , non comparati ad minus malura , fedin fc confiderati, vt dixi , ita Sancius lib.^.dc ma-trim.dß'nt. l .nnm.w. paterque ex l.metum.ff de eo yquod metus cauf. ibi metum aeeipiendum Labeodicitnon quemnbet timorem , fed maioris mali infe confiderati : vbi glofla ftatim in prineipio ex-plicatOT^^/* mali,Sc beneexplicatmam inconftan-tis , & leuis eft hominis metu leui confternari.Vndereprobandus eft Sy\\icü.civerb.melHS,quafi.i,& Veracruz i.partß>eculi,art.8. cottcL}. &Carbo.de reflit. qujifi.46. in terti« fundamento. Quatenusainnt malum graue non elfe confiderandum in fe,fed refpedlu minoris mali, ac proinde quicumqueclegit minus malum qualecumque illud fit,vt erru-giat maius, verum illum habere timorem , ac me-tum cadentem in virum conftantem.

Metus ergo grauis cadens in virum conftantem,& irritans coiuractus,in fe confideratus eft metus,mortis , mutilationis alicuius membri,atrocis cru-ciatus , metus ftupti, feruitutis; & ftnpri quidemvel in viro,vel in feemina ; metus amiilionis bono-rum,ftatus,honoris,metus,iacl:urcE magni lucri,velin tocum , vel in partem confiderabilem ; rrjerusinfamisjexcommunicationifq; iniufhejvt late pro-bat Sancuis lib.^.de matrim. dtfyut.j. per totarn. Ethax quidem mala fiue timeamus in nobis , Sc innoftiis propriis perfonis, fiue in filiis noftris,vxo-ribus,patribus,fratribus,fororibus ,confangnineis,& affinibus , & in aliis nobis ar&ißimo amicitia:vineulo copulatis. itaMenochius tom. 1. Üb.-., dearbttr.centur.i cafu 1 }(S.««wj.4 Azor i.p.irt. libz.cap. 17.^«!» 6 Sancius Itb 4 de watrim. d'ß'm.^.pertotam. In filiis,vt probat lex ißi quidem Ü.fme,jf.de eo,quod met.cauf Ahi,Nilnl imereft infe quis veri-tus fit, an in Itberisfuis, cum pro affc Bit rnagis in li~beris parentes terriantur. Quia liberi funt prareipuapars,& portio parentum , ac proinde quod malumin filiis patres timent, in fc timent > vt ait SanciusI1b-4.de matrim.diß>. 4 num. 1.

In vxoribus , & maritis,quia vir , & vxör repu-tantur vna propria perfona , moraliter loquendo,cum fint vna caro : ita D.Thom.»« 4. diftinCb. 19.qu&fi.vnic.art.i.ad 1. Syluefter verb.metus,qu<eß. 1.Ludou. Lopez 1 part. inßr. vbi de matrim.cap. (| o.paulopoflprtneip. Anton. Cucus lib.j.inßit. maior'.tit.unum.is- Altifiod. lib.^ßmm£,num.i. Angel.verb.rnatrim.!,.imped.t.fine , &vetb.metus, 7:11m.1.Sotus in 4. iifiintk.if. quß.i. art.z. verf.eiufmodiante?».

In patribus,fratribus, & fororibus ; quia patres& rilij,vt dixi , moraliter loqucndo.cenfentur vnaperfona. Lvlt. C.deimpub &alijsfubßit. § hi qui,Inßit. de inutili flipulat. Docent communiter Do-ctores, Hoftienfis cap. cum locum, dejpmfal, paulopoß initium. & ibi Innocenr.»»'*- •• Antonius ».10.Ioannes Andr.w«?y>.2.Ancharran.«tt77j. I o.RefpecT:Lifratrum,& fororum , qu'a intcr frat res, & fororc,,eft ii natura infirus anftiffimus ainör. Et idem eilede coniunclris in primo gradu, docet Pixpofir. cap.cum locumje Jponfalib.rmm. 10. Anton.Cucus lib. <.inßit.maior.tit.xz.num 15-6.

In aliis cOnfana U Jneis,& affinibus, quia vr dici-tur cap.non exißimemus 1 3 .qmfi.i. Nemo vnqitamcarnemfuam odto habuit. Natura enim ipfa ratio-nalis naturali amore copulat confanguineos , ran-quam vnam carnem ex codem. fanguine propaga-

6,

7-