De Contradibus in genere,
■'
6.
Eft tarnen clifcrimen magnum, vc obferuant\jttiiw&tom.i.de iuftit. Hb.z.cap.ij.dubitat^.n.i^.Sc Sancius Hb. ;. dtcalogi cap. i c. nur», \z. intetcontradus nominatos , Sc innominatos ; cjuia ficonttadus fit innominatus , Sc neuter contrahensillum ex fua parte cxperit implere , non dabinirregularitcr adio vnius contrahentis ad alterum deiure ciuili communi loquendo. /. contrattus C. defide inftrumentaria. §.i. inßituta de empt. Quia reintegra, & non expto impleri contradu £x alterafaltem parte , poteft de iure ciuili quifque ab eoprout voluerit, refilire, altero inuito. Nam licetde iure canonico ex contractu innominato oriaturvtrinque obligatio naturalis,pro foro confeientiae,etiam antequaen quidquam ex vtraque parte im-plearur , rationeeuius vterqüe contrahcns in foropoli teneatur ftare contractu! Interim dum aliusnon recedit , Sc ratione huius obligationis conce-datur adio deeodem,iure canonico ex padlo. nudorefpedu altcrius, atque adeo de eodem iure cano-nico peenitentia non admittatur , etiam rc integranifi de confenfu alterius , vt conftar ex cap.i. depaclis, Sc docent Molina torn z. de Infi, trail.z. di-fput.z$j. §. quod ad feeundum herum fol. 17. An-ton. Gomcz 2. var.refol. cap.9.in fine num.z. ScCouarruuias capite, quamuis patlurn p.z.§.^. ».14.tarnen fi alter tacet, dum alter refilit, per illam ta-citurniratem, Sc receffum videntur tacitc de com-muni confenfu refilire. Obfcruat autem FelinusdiSf.cap. 1. de patlü num. 1 o. adionem qua: ex pa-£to nudo innominato datur , (olüm habere locumin caufis Ecclefiafticis , quae ratione perfonarum,aut mareriae ad tribunalia Ecclefiaftica pertinent;itdmque in caufis laicorum in terris Ecclefia:,& do-minij Pap» : non tarnen in caufis ciuilibus,& tem-poralibus laicorum hominum, neque in tribunali-bus fiecularibus extra dominium Papa: : de iurecommuni loquendo, vt probat Molina modo alle-gatus, Sc patebit ampliüs ex dicendis.
An ver6 de iure Caftellae non detur adio expado nudo in contradibus innominatis, ficut nondatur de iure ciuili communi, videndus eft Gu-tierres de iuramento i.part.cap.^e. num. 1. Padillain l.naturalü §. & fi quidetn num.19. ff. de pmfcrl-ptü verbü. Plane lAoWnztom.i.de inft.tr all'-z.di-fput.isj.fol.$t. vcrfutfttoAattinetycol. i.exiftimantnondari in foro fxculari, dari verö in foro Eccle-fiaftico, atque adeo confentit ius Caftellae cum iu-re communi ciuili, quod probat ex/. 3. tit.%. Iik.$.Ordin. qtu eft lex 1. tit. 1 6. Üb. < . nous. colletlionü.Et verö fipraecedant cetta: interrog3tiones,certi:meft dari, quia iam tranfit in ftipulationem , atqueadeo in contradum nominatum , ex quo certifli-mum eft oriri talem adionem , vt docet Molin.tom.z. diß>.ijS.adfinem.
Ins Lufitanum confentit etiam cum iure com-muni ciuili, vt conftat ex nouis Ord. lib.4. tit. 19.num.i. in nouis,atque adeo in contradibus inno-minatis ex pado nudo, hoc eft, exeontradu inno-minato, qui ex :.:;lla parte caepit impleri, conceditpeenitentiam, & receflum, altera parte inuita. Imöetiam, & in contradibus nominatis, inquibusadillotum valorem requiritur feriptura fada a con-trahentibus aflignata, illam concedit, inuito alterocontrahcnte:ibi enim Ordinationes Lufitaniac pra>feribunt abfolutc, quod in omnibus contradibus,qui feripturam fadam , & aflignatam ad iui valo-rem requirunr ( qui autem Sc quales fint, ftatimdicemus) ante fadam , vel aflignatam ab vtroquecontrahente feripturam, pofle quemlibet contra-hentium ä tali contradu, inuito altero, recedere;
qnia adhuc padum eft nudum , Sc nullus ex con-trahentibus illud expit implere. ibi,it> iftü cifibus fer alijsfimilibiu ,folanuda conHcntionullambabepjirmit item, nee valerepoteft , nee obligure partes,nifi poftquamfiriptttra f ? <tt~tafiterit } leiia, £T firma-ta k contrahemibm partibus ; quare de iure vnufi-quifque ex contrahemibm poteft refilire a contrailuan'teqttam manufirmet feripturam. Ita ius Lufita-num ibi: vbi.aihil diftinguitintcr contradus no-minatos, aut innominatos, fed abfolute loquicur,in qua tarn abfoluta locutione , omnes contraduscomprehendit, tarn nominatos, quam innomina-' tos.in quem locum Remiflor Barbofa plurimis au-doribus addudis ita ait : ß contrahentes intendantcentratJum perfteere per feripturam quamuis quoadrem , & pretio comicniant , non erit ante quam feri-ptura ab vtroque covfignatafitperfellus contratltu,fed liberum erit ztrique refilire.
Etvcrö de eodem iure Lufitano Hb. 3. tit.^. 7,initio, omnes contradus, quorum quantitas exec-dit valorem decem auieoruma quacumque perlo-na fiant, religione,aut communitate, non valent,nifi feriptura publica fadi fnerincquantumuis af-fignati iint äpartibus contrahentibus , & quinquereftibus. Quod fit ad euitandas Utes , & fraudes.An vero ante feripturam obligent in confeientia,dicemus infrä.
NotilTima etiam eft diuifio contraduum nomi- 8.natorum in contradus bona; fidei, Sc ftridi iuris.Contradus bona: fidei dieuntur Uli, inquibus iu-dices iudicant non tarn ex rigore iuris, Sc padio-nis, quam ex a;quo, Sc bono. Contradus vero ftri-di iuris dieuntur Uli, in quibus iudices proceduncex rigore iuris , & padionis , adftringentes fe advetba legum & contraduuns: vt poftalios explicatBartholomäus Bonacina de comraci. difput. 391.pttncl.i.propofii. Et gencraliter loquendo afiernntomnes audores contradus bona: fidei eile contra-dus emptionis, venditionis, locationis, condu-dionis, procurationis, feu negotiorum geftorum,mandatum , depofitum »commodatum , aflecura-tionem, focietatem , tutclam, pignerationem , iusdiuidendae facultatis inter haeredes, diuifionem reicommunis inter diuerfos ; item quando alicui da-tur res, vt aut illam reddar, aut fi malit, reddat il-lius seftimationem. Cacteri vero contradus vtemphyreufis, permutaiiones, See. eo ipfo cenfen-tur ftridi iuris, vt docent Rebellus i.part. Hb. 1.quaft.z. Molin. tom. z. de iuft. dijp. 259. Vallafcusde emphyt. quaß.f. ttum.iz. qui contra alios appro-bant hanc diuifionem, non folüm procederein fo-ro excemojfed etiam pro foro anima?.
Verum vero fponfalia computari debeant inter 9'conti adus bona: fidei, an ftridi iuris: non ita con-ftat. Nam infticuta de adionibus-§.^^/o/7«m,nonnumerantur fponfalia, & ramen Sancius Hb. i.dematrimdiß. 64. num.$. fupponit tanquam certumefle bona; fidei. Ex quo fundamento , quod fincbonx fidei; poteft refolui probabiliter, iuxta pro-babilem fententiam ; fponfalia, quibus dolus cau-fam dedit, effe inualida. Nam qui aftumant inua-lidos eile contradus bonx fidei, quibus dolus cau-fam dedit, confequenter id cenfebunt de fponfa-libus; &confcqucntcr etiam dicent non oriri exillis impedimentum publicx honeftatis, quia idquod nulluni eft.nullumparit efFedum: ficut enimcaufa limitata iimitatum producit efFedum. /. inagrisff.de acquir.rerum domin. ita caufa nulla nul-lum producit efFedum.
Diuiduntur contradus nominati in oncrofos &c I o.lucratiuos. Onerofi, qui in rigore proprio funt
conra
^