In Lib. quintum Diofcoridis.

Ai'flof OXISof. LAPIS SCHISTVS.

CAP. CII.

Schistos lapisinlberiaHifpanixgignitur. Probatur maxime, qui croci colorem SEmula-tur,friabilis,fuapte natura filsilis, concremento,& alternocohaerentium venarum difcurfu, pe-£Hnum modo, Ammoniaco fali fimilis. Vimexhibethsmatitx, fedad omnia infirmiorem. quin&caua replet muliebri ]ad :e perfufus. ad procidentia, rupta, item genarum crafsitiem, & vuas ocu-ior u m, magnopere cfhcax eil:.

Schhtvm lctpidcm, quem trddidit Diofcorides gigni in Iberid, htittenus uUjtum in Itdliam non uidimus . Schifti lapidis* ° IFoit tamcnhunc in plunbus HercynU'fylu£locis in Gemanut, quin cr in Bohemiuduthor cjiclarifiimus Agrtcola . confideratio,■Cxterum em dc uiribus ctm hzmatite certet, hic eius uires nobis fupplere poterit. M.eminit Schijli lapidis Galc- & uircs "tm lib. 1 x. fimplicium medicamentorum, fic de eius uiribus dijferens. L apidi hamatitte perfimilem uim obtinet, ue=rim infimio-rem, is qui uocatur fchiftits, ac poft eumgaladites. At melitites caliditatis etiam nonnihil,ut dixi,adiun=xit. Vt kaque unufquifque ipforum leuitcr, ac fen/im ab h£inatit£ facultate recedit, ita ad ocitlos flmiliter in ufumducitur: ejl tamen mitior. Porro mitiora rcmedia partibus etiamntm phlegmone afflittis femper gratiorafunt, atqueiucuniiora,: cxtcrum iiberis iam phlegmone partibtK infirmiora, quarn quse perfanare ualcant . Ai't3o>" Nomina.

ita. Gvtfcis, ut Latinis Lapis fcbijlus, er Italis P ietra fcifiile appellatur.

I n gagatarvm Japidum genere, praeferendus qui celeriter accenditur, &■ odorem bitu-jninis reddit. Niger elt plerunque, & fqualidus, cruftofus, perquam leuis. Vis ei molliendi, & di-fcutiendi. deprehendit fonticum morbum fuffitus: recreatque vuluoe ftrangulationes:fugat ferpen-tes nidore. podagricis medicaminibus ,&acopis additur. ln Cilicianafcifolet,quainfluensamnisin mareefFunditut',proxrimeoppidum,quodPlagiopolis dicitur. vocaturautem& locus,& amnisGagas, in cuius faucibus ij lapides inueniuntur.

L apidem, qu.emGagaten uocant ,in comitatu Tiroienfi GcrmanU non longe ab Aeniponte (Germam Gagats lapi-Iffiruch dicunt)in quodam torrcntis aluco repertum, oftenditmihiprimiim clarifiimus medicus loanncs Petrus Me= ^ IS . con ' 1( k-J o rcnda "Brixianus, nallis prorfus notis a Gagattc hiftoria diftidentem. N am prxterquam quod igni admotus confeftim rano 'acctitditur ,flaimnimq; contrahit, <ac bitumen redolet ,fqualidus efl, er niger, cruftofus, er perquam leuis. Hocfcatet in uniuerfm Flandria, Cimbriaq;, ubilignorum penurta incolx hoc tantim lapide igttem fibi comparant. Fo=diturhoc tempore etiam in Italia Brixiano agro, c cuiusfvdinis nuper ingentem glebam mijlt ad me Tridento San=tus santinus dtligcnspharmacopola ad CoraUijinfigmtm. Fuchfiusuiralioqui eruditifiimusmagno errore putat Fuchfij errof.( ut libro primo retulimus, cim de pijftfphalto dtjfcreremus) Gagaten in Tiroleiiji comitatu rcpertu, ejfe pijfafphal-tum. Verim cur ego inhoc ab eo dijfentiam, citato nuper locolatius ojiendimus. Porro idcmin libro de componen«dis medicamentis, quem nuper aucium edidtt, Gagaten cenfetcjfe fuccinumillud nigrum,quod nobis uulgo Ambra nera uocatur. S cd in hoc fimihter eum ( pace fua dixerim) hallucinari clarius cjfe opinor, quam ut pluribus dcmonjlre=tur. N<tm ut omittam abfttrdum mihi plane uidcri, quod fuccinum lapidis nomine dignetur, iUud non ejl fqualidum,40 ncq; cruftofum; fedin fuperjicie potius Ixue, er lucidumfatis apparet. Sunt quiexiflimentfofiiles quosdam carbo*nes, quos in pluribus locis ejfodi in Germania tradidit Georgius Agricola uir doftifitmus, er infoftihbus medicamen atit indaganits hodie facile princeps, cffe lapidcm Gagaten, quod carbones ij non aliter quam e ligno parati igne ac=cendantur. Veruntamen ciim hi ftammam noti cdant, nififollibus excitentur, nec ullum bituminis odorem fptrent, eo*rum opinioplane refiUenda uidetur. Siquidem Gagates adeo bitumine prxgnans eft, ut accenfus picisfhre modo jia«grct, er ntgcrrtmumemittatfumum. Quin er oleum copiofumreddit, ubiuitreisorganis conclufus, ignium uiperu*ritur. Hoc commendauit Mefues d£tnoniacis, epilepticis, paralyticis, fyafinicts, tetanicis, arthriticis, ab utero fuf*ficatis, cr conceptum non admittentibus. Q uod tamen d carbonibus ijs elici non poteft, cim omni penitus humoredejlituantur. Gagat£ hijloriam, er uires tradidit Galenus lib. ix.de fimpliciummedicamentorumfacultatibus,his Gagatje hiftouerbis .Eftcr alius lapis colore atro, qui ubi igni admotus fuerit, perfimilem bitumini odorem exhibet. quem Dio= rcs ex

5 o fcorides, nonnulliq; alij in Lycia inuemri prodiderunt, ad fluuium nomine Gagatem,undc er ipfl lapidi nomenclatu-ram inditam dtcunt. Ego tdinen eumjiuuium non uidi, tametfi parua nauicula totius Lycu- litora legerim, qud uidc=iicet, qu£ in ea funt, tnfptccrcm. Cruftaceos uero lapides nigros, er qui in ignem additi exilem jiammam ederent,complures Cccle syria afportaut, natos in coUe, mari mortuo, quod uocant circundato, qtta orientem fpcftat, ubt crbitumen cft: erat'q ; lapidum odorfimilis bitumini. Vtcbarq; eisad flatuofos tumoresingenu diuturnos, er £grecu*rabiles, miftis uidelicetfacultatibus, qu£ ad hoc fymptoma probau fuerant. Pianeq; uifum eji mthi cuidentioremearumfacultdtem reddtdijfe. Mtfcui uerd ipfum er B arbaro quam uocant, er palam medicamentum effettit cft cxic-cantius, adeo ut er finus contrahcret, nedum cruenta uulncra glutinaret, ad quce competere maxime creditur. hd-fienus Gaienus. Cxtcriim Plinius Itb. xxxv i.cap. xix .exiftimajfe deprchenditur, quod qucmadmodum in medi- Plinij lapfu».camentis jibt uiribus mtttm rcftondent Thracius lapis, er Gagates; ita utcrque in aqua dcmcrfus dccendatur, er^conjiagret, reftwguatur uero in oleo. Quod tamen falfum cft: quandoquidem Diofcorides ubi memori£ prodidijfetTbracium lapidem ijsdcm uiribits ejfe prsditum, quibuS er Gagdtcs: \fubdidit T hracio tllud peculiare adfcrtbi, quod

AlW-yat-yxrKf. LAPIS GAGATES.

CAP. CIII.

N n i aqua