664 And. MatthioliComm.

S tibij mentionem ficit Vlinius lib. xxxm. cdp. v i. ubi it* fcribit. I» ijsdcrn argenti metdUisinuenitur, utpropriedicamus, fpum£ lupis candid£ , nitcnttic];, non tamen translucentis ,flimmi appellant, alijftibiwm, alij alabaftrum,alij larbafon. D uo emgenera, mas, crfocmina. magti probant fceminam. H orridior cjimas ,fcabriorcj ; , er mi=nus ponderofus, minusq; radians, er arenofior. F oemina contra mtct,friabilis ,fijfurisc; non globis dcbifcens. ha-Stibii uirevex fletius Plinius. Stibij uires retulit Galenus lib.i x. fimplicium medicamentorum, his ucrbis. Stimmi adfacultatemGaleno. deficcantcm adiunttam habethoc medicamen adftrittionem: quamobrem er ocuUribus medicinis commifcetur, eriUis fcilicct, qii£ conformantur in coliyria qu£ uocant, er ficcis, qU£ utique ficcd coUyria cognominant. l)£c Gale=Stibij uis"de- nus. C£terumftibium uim deiettoriamfortitur pr^flantifimam: quanquam nullus ( quod egofciam) antiquorum,ie&oria. nc q. recentiorum, pr£ter unum Thcopbraftum Varacelfum, hoc literis mcmori£C[ ; mandauit. Q uare non equidemgrauabor in ftudioforumgratiam ea hic commemorare de huius medicamenti uiribus, qu£ uidi, atq; etiam a mcdicisquibusdamfide dignis accepiEtcnim Andrcas GaUus mcdicus Tridcntinus, qui undudumhonor.ttifiimc mcdiciti-imficit Sercmfiimo F erdinando Archiduci AuftrU, apud quem me tiunc coUegamhabet, ex multis uigilijsmagnisq; la-boribus, quos in ftudia O" fcruitium infumpferat, inciderat in malam ualetudinem > nempe in pulmonum, cordis, 0~uentriculi inflammaticncm: unde uehemens admodum jitis confequebatur, qu£ nuUo quidcm potu cxtingui potcrat.Pr^terea epiglottidis tumore, er tanta. palati ficcitate uexabatur, ut uix loqui poffet. Quinetiam cordis palpitatio*nem patiebatur adeo magnam, ut noclc repente expergefattus putaret per cubiculum aliquem obambulafje. H is de=nique malis accejferat capitis diftillatio, a qua frpius fuffocari metuerat. Porrd metum mortis augebant uires, qu£tot morbis quafi hoftibus obfeffc ,facile poterant deficere er opprimi, ex eo prtfertim quod nuUus ejjet cibus, quiappetitim langucfcentem excitaret, atq; ita uires inftauraret, uelfaltem confcruarct. Addam quod os er guttureiusfaporem tetrum er carbombus fimilem reddcbant. qu£ fane omnia ditt£ infimmationis erant indicium non ob=fcurum. Cum igitur res fua pcr aliquot dies ita fe haberet, atq; in maximo ucrfaretur difcrimine, neq ; uilum perciperet leuamentum fuarum £gritudinum ex multis medicinis fattis, ad Stibium,quod Mauritani Antimonium uocant, menefciente,confugit: quoniam f£pe audiuerat medicamentum hoc fibi mirifice commendatumfuiffe a Georgio Hansd-Cchio medico familiarifuo, qui lUius experimentumfeceratin morbis difficiUimis. H ac itaq; rationc duttus Stibij iittenuifimum puluerem redatti, er rbodofacchari exiguo admifti, tria tantumgrana fumpfit. atq; paruo poft tcmpo=*ris fpatio fenfit mcdicamentum iUud uentriculifubuerfioncmmohri, ac leuem qucndam calorcm cxcitarc. Mox cru-pit uomitus, quo folim quasdam cibi particulas reiecit, etfi fuperiore die non coenajfct. Hunc paulo poft aliusfecutuseft uomitusfimilis: cui fucccfit btlis ftau£ reiettio adunciarum ftre quatuor pondus. H £c autem cmnia eucnerunthor£ tantum dimidi£ fpatio. Ex quibus nimirum iUud cepit iuuamenti,quod flatim omnis uentriculi labor fedatus eft.Exeo uero qudd hora poft ter biliofa inftrne excreuit, in quibus crajfa qu^dam refidcbant (h£c fimul duarum hbra-rum pondus £quarc poterant) fattum ejl, ut ab lUa cordis palpitatione, capitis fluxicne, er cpiglottidis tumore jla=tim fit liberatus. qui pr£terea neq; fttim molejlam habuit, neq; cibifaftidium perpeffus eft. Quamobrem is corporisfalutem ipfamq; uitam in tot morbis deploratam, Dco primum, dcindc huic medicamcntc acceptam retuht. Aliumquoq; Stibij intus djfumpti effeftum filentio non difiimulandum mihinarrauitidcm Gcorgius Hansdfchius, cuiusfupcrius memini. Ij enim cum ejfctpejiilentid correptus, ob idq; maxima totius corporisnnbeciUitate affcttus, cordis tremore, fpirandi difflcultatc, capitis dolore, er fwiftri inguinis abfceffu, circa noftis crepufcuium Stibij rbodoftcchd=ro ddmifti triagrana fumpftt . atq; poft hor£ dimidium uomitionibus rciecit magnm pituitx, bihsq; tumflaua, tumporrace£ quantitatem, cum profpcro admodum fucceffu. Siquidem ex uomitu (ftc iUe diccbat) jtatnn fubkta eft fjn-rdndidifflcultas, dccordis tremor ceffauit. Vomitum deitidefubfecuta eft copiofaaluideiettio JineuUd £grotantismoleftia. poft quam rcltqua pcftis fymptomata prorfus cuanuerunt, atque adeo breui isfuitintegr£ fanitati rcftitu=tus. Icf quod etiam alijs contigiffcfcio, qui boc admirabili medicamentofunt ufi. Pr£tered Stibium opituldtur omnUbusin uniuerfum morbis, quos dtra biiis excitauit, ijsq; pr^fertim quihypochondriacam obtinent infiationem ■ ecjta-dem uidi Prag£ Bobemorum parocbum, qui meldncholtcusfaftusplanc defipiebat, multaq;Jlulte loqucbatur. Kuicfanc exhibitumfuit Stibium granorum duodecim pondo: quod paulo poft copiosc atram bilcm pcr aluum eduxit,cuierant admifta (ut ego, qui uidi uocatus tanquam ad miraculum, teftari poffim) ramentd ucluti cdrms, qu£ magtiosuarices in particuks diffettospr£ fe fzrebant. nanque excrementd illa fanguinem nigerrimum repr<efentabant po=tius, quam ullum ex dlijs humoribus. H oc utiq; iUi tantam opem tulit, quod poftcra die uifus eft bclle priftinm mentisfu£ fanitatem recupcrdffe. Et quonidm is erdt corpore robufto, er animo jvrti • ideo non eft mirum,fifacile er fincullo incommodo tulerit tdntam iUius medicamenti quantitatcm. quanquam audax nimisforte habendus eJitUe, qui eaexhibuit. Datur etiam Stibium utilifime diuturna ftbrc confumptis, er ijs quifpirandi difftcultatc laborant, pr£ci=pue afthmaticis. Prodeft item conuulfis, comitialibus, ueternofis, refolutis, er ijs qtii coli dolore crucianturC£te=rumfuntquiafferuntStibium fumptumnonfecushumana corporaabomnibus cxcrementisexpurgare,dtqueidemreliqud omnia metalU, inftrumcntaq; mctaUica, quibus adijcitur, ab omni forde puriftcdt. Atqui in tius exhibitionediiigenter dnimdduertere oportet, ut illud quod exhibetur,fit pr£pdrdtum. H dnc ob cdufam nos hic eius parandi ra=tionem fubijciemus. Eligito stibium optimum, quod (ut Diofcorides tradit) fplendidifimutn eft, modoq; mtedularumemicat, confrattu cruftofum,friabile, mhil terr£ autfordidi habens. Id primim in pulueremfdcito; deindc in fittileuas, quod dmplumftt, conijcito: tum dcmum carbombus fuccenfiis dd cdlcindndum (ut chymiftarum uerbo utar ) fubdio exponito, atque interim cochleari ftrreo continue moueto. Hoc uero dum fit , fmus exhdldt tenuis ,fulphur crauripigmentum rcdolcns, quiji ore attrahatur, crebras interdum (ut audio) excitat uomitiones. quapropter qui ucrfdnt, uentis terga opponunt. Verftrc autem aftduc expedit: nam fi pauhfper ceffcs, ticl comburitur Stibium > uel li=quefit, dtque iterum coalefcit inglcbas. Vtx tamenfieri poteft, ctfi pcrpetuo ucrfcs, quin aliqux paru£ glcb£ con*

erefcdnt.