Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
654
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

6)4 • And.Matthioli Comm.

Pi-a'j'randes autem, ac ferreae funt rudes, ab officinis appellats aceftides, per fumma faftigia conne-XJ . & concameratx, vt quae ab aere iaftantur furfum corpufcula, cohsreat, 3c inibi detineantur: quazcum fpifsius infident,in corpus concrefcunt, & modd genus vnum eius,moddduo, rnodoomniaperficiunt. Extrahitur &cadmiain Cvprocmonte,qui Solis incumbit,cremato]apide,cui pyritJecognomeneft .in quoetiam montequardam quafi vena? chalcitis, mi(yos,foreos, melanteria?,caeru-]ei chrvfocolhe, atramenti futorij, diphrygisque inueniuntur. Necdefunt, qui cadmiam in lapiduinfodinis inueniri tradant, falfi quadam lapidum cognatione: qualis inuenitur, & apud Cumas lapis,nullam fui vim oftendens. Ii eo deprehenduntur,quod funt cadmia leuiores,nul]umq; alienum mandentibus faporemexhibent: commanducatus item lapis dentes ofFendit :cadmia, vtpoteciim cedat,efum non refpuit. Alioautem difcernipoffuntargumento. Cadmia infarinam detrita, &raceto fuba 10<fta,atq;in fole ficcata,coit: quod in lapidenonaccidit. Item tritus ,& igni appofitus lapis profilit,& fumum igni fimilem eiaculatur: cadmia vero quieta manet, fuliginemque luteo colore, aut £ereofplendentem expuit, vario zonarum difcurfu. Infuper lapis ignem expertus, atq; refrigeratus coJo-rcm mutabit, ac leuior multo fiet: fedcadmia nihileuariat, nili quiseam multis dicbus cremauerit.Fit & in argentifornacibuscandidior,acminusponderofa,feduiribus nequaquam comparandaae-rarix. Vriturcadmia fupcriorcarbonibus obruta,donec traslucidafpeiftetur,& ferrei ftercoris mo-do bullet: mox extinguitur vino Aminso, qusead emplaftra prsparatur: fed qux ad pforarum mcdicamenta praeparatur,aceto. Alij hoc modo exuftam conterunt in vino, rurfumqjfiftili crudo torret,donecpumicofa videatur: iterumq; tritam ex vino, tertio vrunt, donecprorfus in cinerem rediga-tur, nihil fcabritiae retinens. hac fpodij vice utuntur. Lauatur autem in mortario trita, cffuft fubin- z ode aqua, dum fordium nihil emergat: dein coa&a in paftillos reponitur.

CaJmi^ con- C a d m i ae duogciierd. twique non modo ftftitid ,fed etidm ftfiilis rcperitur. Arte quidem cdft, qu£ infideratto. fvrndcis teftudine, ubi £ris matcrta comburitur, coalcfcit, ut ea qii£ Diofcoridis, cr Galcni £tate in Cypro eo mon=tc, cui SoU urbs adiacct, ex pyrite lapidc infirnacibus concremato conficiebatur. Vcrimfvfiilti (ut Galcnus cfl author hbro i x. fimpliciuni medicamentorum)in £rarijs ipfius montis fodinisfrequentifima habcbatur,de qua ita fcri=Hifloria ex ptum reliquit. Cadmiafit, ubiinforndcibus £s paratur,nempe totd tcrrd iUd, ex qua £Sgencratur, inforndcibusittGaleno. altum egercnte, uelut fuliginem quampwn, & fauiUam,fiue utcunquc appelldre licebit. Atfi non terram,fei Idpi=dem nuncupare uelis, ex quo iit forndcibus fccernendo partim fit £s, partm cadmid, partim diphrygcs, mhil fancretulcrit .Scdcr in argcnteis metaUis cffiatur fimili fecretione ,fiuc gencrdtione, aut quomodocunquc uocdre uo~ j »•les . Qmw CT ex pyrite lapidc tn fvmdcibus ufiofit cadmid. C£teri<m dbfquefvrndce in Cypro cadmid inuenitur: dciurc quifyidm iUdtn lapidcm nuncupet. Itdquc in solis, quo tempore ego in infuld pcregrinabar, paucifiimum etiamreliquum erat cadmi£, qu£ infornacibusfit. Vcrum lapidibus, quiin montibus, cr riuis repericbantur, d mctaUisprofv£lo acceptis, eosin Afiam,portdui ddanticos, d quibusfummaminibamgrdtidm, qucdfc uclmaximumunus dcccpijjc dicerent, cr qu£ alia omni cadmia multo effet pr^ftdntior. Ettalem ccrte mcrito quis laptdofam uocet cddmidm. Ateius,qu£ combufta eft, aliam botryitin, alidm placitin mcdicinuncupdnt. Botryitin quidcm,qu£ ineditioribus domorum, m quibmforiidccs extruft£ funt, partibus colligitur. Pldcitm uero, qu£ in vijirionbus . AcHquet fdiie botryitin effe tenuiorum pdrtium, crafttorum ucro pldcitin: utrdnque autem ui dcficcandi, ceu dlia me*tdUicd omnid, CT Idpidofd, terrendq;. Porro pr£ter deficcdndi fdcultatem, mediccriter item extergit. A ttamen,qu£ infbrnacibus coUigitur, igne£jdcultdtis dltquid hdbcdt neccffe eft. Meritditdque IdUdntes eam, medicdmentuitt 40efficiunt mediocriter tum deficcdns, tum extergens dbfq ; mordicdtione, utile dd ulcerd impletionem cxpofcentid, CTin oculis, er in (otocorporc. P orro ulcerd mdgnopere humida ,dut putrefcentid, in corporibus impendio moUibus,qudlidfunt eunuchorum, pucrorum, dc mulierum, eiufmodicadmidddiuudt. Atin durioribus, cr contentioribus,qu£ tidlentiusdeficcant, rcquiruntur. ltdq; iUudfemper mcmorid tencndum,fcrmonem dd temperdtdm,&mcdidinexceffuum ndturdm, in ijs qti£ itdfimpliciter efferuntur, referendum: putd cim dicinm inedicdmcntum, aut t/lccracdrne implere, dut cicdtrice eldudere, dut dltud quiduis eiusgenervs pr.eftare. ad qudm utique cr itos iiuiic rcfoiscientes, leuiter deficcdtoriam, dbfterfortdmq; cddmi£ ejfefacultdtem dicimus. I n cdliditdtis dutem, crfrigiditdtisCadmii I»- dtffcrentid, temperd.td quodammodo exiftit cddmid, nempc neutrum inftgniter efficiens. h£c Gdlenus. Quibtis md^ftoriaex Pli- xime ddftipuldtur Plinius lib. xxxiiii. cdp.x.ftcinquiens .MetdUd £ris multis modis inftruunt mcdicindm, ut-

pote cum ulcerd omnid ibi ocyfiime fanentur. Maxime tdmen prodeft cddmid. Fitfine dubio h£c cr in argentifornd* j 0cibus, cdiididior, dc minus ponderofd ,f :d nequdquam compardtidd £rdri£. Plurd dutem generdfunt. Ndtique ipfcUpis, ex quo fit £s, cddmid uocdtur ,fufuris neccffartus, medicin£ inutilis. Sic rurfus in forttdcibus cxiftit, dlidmq.;nominis fui originem recipit. Fit dutem cgcftd fldinmis, dtq■ fldtti tenuifiimd pdrte mdtcru, cr camcris Idteribtisucforndcium pro qudntitdte leuitdtis dpplicdtd. Tenuifiimd cft in ipfo forndcium ore, qudftamm£ eluftdntur, dppeUdtxcapnitis, exuftd, CX nimid leuitdteJimilisfduiU&. Interior optimd cdineris dependens ,cr dbeo drgumento botryittis cognomindtd. ponderofior Ij£c priorc, leuior porro fecuturis. Duo cius colorcs .detcrior cinereus: punicemmelior,fridbilis,oculorum'q; medicdmentis utilifttmd. Tertid cft inIdteribusfontdcium, qu£ proptergrauitdtem, dicdineras pcruenire non potuit. H£c dicitur pldcitis, CT ipft db drgumento, crufta uerius, qukm pumcxjntus udrid:ad pfords utilior, cr ad cicdtrices trdbendds. Jrluunt ex ed duo dlid generd. Onychitis cxtrd pene ccerulea, intus o*nychismdculis ftmilis. Ojlrdcitis tota nigrd, er c£tcrdrum fordidifiimd: uulncribus maxune utilis. Omnis autemcadmid in Cyprifvrndcibus optima. h<ec Plinius. qui a Galcno iti hoc dijfcntit, quoddixerit. fofiilem cddmiam fufurit• - * tdntum