10

20

I®

4o

HERBA BELLA DONNA.

5o

In Lib. quartum Diofcoridis.

E" qj/ a t v o r solam gcneribm, qu£ hic k Diofcoride defcribuntur, ctfi in commentarijs, quos Mtea Ita=lico fermone confcripfi, me dtto tetnttim genera nouijje prodiderim, hortenfe fcilicet, 0~ quod dliqui Uulicacubum,*lij Veficdrim uocant ;hoc tamen cttmo tertium, quod Somnifrum appcliat, Ptfisad nos mtfit utr rci mcdic£ tru-ditione clarm Lucas Ghinus Yorocornelicnjis: idcj; mihi planc omnibus notk legitimo reftondcre uidetur. Veruntquartu.m Solanigetm, qttod Manicum cognominant ,ha(lenm me non uidiffe fateor. C<ctcrum errant ,mca qui-dem fententu,qui cam plantam ,quam herburiorum uulgus Solatrum mamnominat, Vcneti uerouulgd Herba

bclla donna, Solanumfomntficum Diofcoridti effc exiftimant. Si~quidem idfruftivm tton profcrt in folliculis croceim, tamctfi eitisbaccx largms fumpU interficiant ,fa(lo incxpugnabili fomno,ut quandoque accidit puerk ,qui difcriminis ignari eas uuxuicedeuorarunt. Vnde quanuis Im plant£ uiribus conucnire pof.int;facie tamen intcr fe maxime difiant. Horurn fcntcntiz adfti=pulatus efi Fttchfius mcdictts alioqui peritifimus, in fuo magno dcfiirpium hiftoria commentario. Sedcitminhoc fc manifckc er=rajfe deprehendtjfct, in fuo po/lea paruo plantarim iibro, hancherbam in Mandragoras repofuit, eamq; Niandragorte ff-ecicmuoluit ejfe, quam DiofcOrides Morion uocari tradit, lapftts, nifallor, de uno in alterum errorem. Mandragora fiquidcm nomi-ne Morion ,folia firt mandragor<e mari fimilia, dodrantali loti=Igitudine, tcrr.e procmbentia, circa radtcis fwmmum . I d quodmantjejliM prxbct tndictum, hanc perpetuo caule uiduamejfe,'/fA quemadmodum c£tera madragorx geticra. tum pediculi, qiabtts' mandragorx fruttus fuflinentur, caules dici tton poffunt. Uincitaq-, fit,utplantam hanc, qu£ uulgoBella donnauocatur, ittnuUo Mandragorx genere legitime reftrendam putem: cim Ii£cfoliaemitat hortenfi Solano maiora ,palmimcnfuram nunquamexcedentia, minime candicantia, nec bttmi firata ,fed in caulibusexeuntia, adnatis plurimis refirtis, bicubitaltbtis, er ligni modoprsdurvs. Quinimd crediderim ego, hanc effe Solani quintam ffeciem, antiquisfcrtptortbus incompertam. Nam, quantum equidelonga experientia comperi, uaria ac diuerfa Solant rcperiunturgcncra. Somnifici, er manici Solani mcminit T heophrafimlib. i x. cap. xn.de plantarum hiftoria ,fic inquictis. Solano=rumgenera duo. Alteram fomnificum, radice rubra, fangmnismodoyfed candida cim ficcefcit: fruttu cocco rubriorc: filto ti=thymalofimili,autmalodulci,fedpilojo, er parteimamagno.Huiits corticem radtcis tundentes admodum, o~ in uino meracu-lo mdefacientes ddnt, atque ita dormire faciunt. N afcitur in rupibus, zrfauctbus, atq ; fepulchris. Aiterumgenutinfanirefacit. td alij Bryoron uocant, alij perijfon. Confiat radice candida, er longa ad cubitum, atq• caua. Dabt*tur eiusradicisdrachm£ pondm,fi ut quis ludat,feq; pulchcrnmmputct, placuerit: atfimagis infaniat uts,drach=tnis duabm opws efl: fin autem nunquam infania folut malueris, tres dabis: er quatuor, fi tntenmcndum fit. Habctfbliameruc£proximum,maws tamcn:caulemlongitudinefirequatuorcubitorum:caputgethyi, fedmaius,atquepilofius:neefruftuipUtani abfimile confiat. Efi er altud Veficari£gcntts, quod hac tempefiate fccttds, atte=gids, tuguria, er pergttUs inumbrat: quinetiam £dtumfvncfiras topiario opere contexit, cr opacat. Conftathtcfb=lijs oblongis, per ambitum Uciniatis: floribus candidts, e quibus tieficuU prodeunt, in quibus femen includitur albu,pifi fimilitudine, in cuius medio uelttti humani cordis effigies uifitur, obfignata nigro colore. N ec fine ratione id 4naturafaftum conijci potefl, quod fbrtafje huiufce cordis nota tiobis infinuet, hanc jtirpem ad cordis affedus maxi-me prafiare. quemadmodum er in E chio herba contra uiperarum morfus celeberrima,femen uiperinis capitibus fumileprocreauit. RefirturetidmnuminterSolanigeneraaliaqu^damplanta stramonia multisuoca-td, ddeo SoUno fimilis, ut nil alittd, quam ipfum repr<efentet, uerum eiusfblia opium redolent. Flores, qui fuaucmiilijodorem ffnrant ,gcrtth£c albos, xmttlos conuoluuli ttttus, qut complurtbus reiherban£ imperitis Ligufirumfdlso dicitur. Yruclus ei circunqudq; ffinoftts, umbthcatusq;, colore uiridi. Yolta folanum qudddntenus rcfvrunt,mdiora tamen. Quo fattum efl, ut quidamextflimauerint, hanc uiribus folano non difiimilibus prxditam cjfe. So=lani fingulisgeneribus uiresreddidit Galcnuslibro v11 i.fimplicium medicamentorum,ubiita fcriptum reliquit.Solanum efculentum, quod in hortis nafcitur, notwm csl omnibus, utunturq; ad omnia cd, qu£ r efi igcrari , er ad*firingi pofiulant: potcjl enim h£c duo ordinefecundo. Cceterorum uero non efculentorum unum quidem ntincupaturHdlicdcabum ,frttttum habcns rufum, acino uu£ twmfignrd, tum magnitudinc ddfimilem: quo etiam ad coronas u*tuntur . Alterum dutemfruticofum, v-zzva\t)to'j,hoceft,fomtiificum: er tertium efl prceter Ii£c,quod ^ai<iKoV, idt(l,furiofum appellitdnt. Halicacabum igitur infbliorum facultate hortenfi folano fimile efl, fruttum habens cien*d£ urin£ iioneum: proinde multis compofitis fdcultdtibus, qu£ dd iecur, dd ueficdtn, er rencs dccommoddntur,tnifcetur. Solani uero fomnificicortex radicis ,fi cum uino bibatur ,fommm acccrfit drachm£ pondere fumptus.

Y 3 ffl 3

Solanigeneruconfideracio.

Fuch. error.

Solani hifto-ria ex Theo-prafto.

Vedcariatg»-nusaliud.

Stramonia.

Solanoru vi-resex Ga).