Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
501
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

»0

t o

>0

40

InLib. quartumDiofcoridis.

t

ANCHVSA TERTIA.

Anchufarurauiresex Gal.

Tri a funt Ancbufe generd, qu£ hic 4 Diofcoride fcri* Anchufirunbuntur: quancjuam Plinio libro x x 1 x. cap. x x.quurtum quocj; conlideratiogenm addttur, quod pfeudoanckuftm ob id appellatam ait, quo=mam primo aliarumgencri quadantenui fimilis eji, hirfutior ta-men bxc, lanuginojior, cr miim pinguis ,fvlijs tenuioribus, erlanguidicribus. Sed hanc nufqum equtdcm uidi,cum tamen ali.itomnes locis compluribus in Italia inueniffe me certo fciam. An-chuf£ omne genus in toto fcrecaule purpureos explicat floresiuulgari buglojfo non longe difimiles, quanuis Anchufis magisfubrubentes, magisq ; expmfl fpedcntur. Galenus inter An*chufds Lycopfim quoque recenfet libro v 1. fimplicium medica*mentorum, ubi ita fcriptum reliquit. Anchufe quadruplcx fpe*cies eji. Quaram onoclea quidem radicem habet admodum refri*gerantem, cr deficcantem, twm adjiringentem, er fubamaram,tum qu£ fuffciat extenuandis, er cxtcrgendis humonbus bilio=fis, corporibusq■ condenfandis. C£terum jvlia habet imbccillioraquidem radice, adjiringunt tamen (^ripfa, er deficcant. P orrolycopfis cognominata refi-igerat, et deliccat, magisq ; radix eius,quhn onocle£ adjlringit, At onochelos caiidior eji,o~ magis me■ dicata. nam plufcuhm habet crgujlu ipfo protinus acrimoni£.

H ac uero etiam calidior eji parua, qu£ er amarior, er magis c*tiammedicataefi. Anchufe noti omnes easdem uires obtinent.

N am onoclea quam uocant, radicem habet fimul adjiringentem,Cr fubamaram, corporibus condenfandis, er modice extenuan*dis idoneam: tum abjtergendis quoque, er abluendis biliofis, erfaljisfuccis. Didum enim fupra cji, quod qualitas acerba mijiaamaritudini ea pr^jiare queat. Sicfane regio morbo, er lieno*fis, er renum affedibus cft utilis. Scd 0~ rejrigcrare idonea eji.

Cr fane cum polenta iUita luuat eryjipelata ,cr abjiergit non mo=do epota,fed er foris impofita. P roinde uitiligines ,cr lepras fa*nat cum aceto. At radicis quidem h£c opera funt, er operum facultates, quas diximus. At folia ipfius herb£ radice quidem funt imbccilliora, non tamen aliena funt a reficcatione,Cr adftriftione. Itaque etiam profluuium fanant pota cum uino. Etqu£ Lycopfis nominatur eodem modo eryfipela=tis congruit, er radicem habet quam onoclea magis adjiringentem. At onochiii, er alcibiadij cognominat£ uis ma=gis ejl mcdicata . Niim zrgujiu protinus maiorem habct acrimoniam, er eos qui a uiperis morji funt, admodum iu*uat tum iUita, tum fufpcnfa, tum efa. Reliqua uero, nempe quarta, qu£ parua ejl, cr fire nomine caret ex i U is fola,alcibiadio quidcm perfimtlis ejl, ueritm cr amarior, o~ magis medicaminofa: ac proindc ad latos lumbricos idonea ,oxybaphi menfura cumhyffopo, er najiurtio epota. Qu£ ocvyova ol Gr£cc, Latine pariter er ltalicc Anchufa uo- Nomina.catur: Germanice, Rodt ochfen zung: Hifpanice, Soagem: GaUice, Orchanette.

. LYCOPSIS. CAP. XXIIII.

Lycopsis , qux&anchufaanonnullis uocatur,folijs eftlafiucx,Iongioribus, afperioribus,latioribusque, crafsis,ad radicis caput recidentibus: caule longo, refto, lcabro,hirfutis adnatis, mul-tis,cubitalibus:floreinijsparuo,purpurafcente:radice rubra,& adftringente.nafcitur incampe-ftribus . Cum oleo radix illita, vulnenbus medetur:5<: cum farinahordeacea, ignibus facris: fudo-res perumfla mouet, adiefto oleo,

E g o quoq-, una cum Rudlio, er Yuchfio uiris dottifiimis, crederem Lycopjin eam cffe plantam, quam ofjicin£ Lycopfis conlegitimi Cytioglofi uicc pafiimufurpant, uocant'q ; Cynoglojfam; fi tamcn h<ec radice rubra, nonautemcandidanitc fideratio.f o retur:jifvlijs uircfccret afperis, non autem Leuibm, ad terram rccidentibm,nonfurfwm fteftantibus:ficaule affur s

geretfcabro, non moUi : ji dcmq ; Flimushuic fententU non prorfus refragaretur . Porro cim Plinium uideam hbro Opinio re-

xxvii . cap. x 1. dc Lycopji fcorfum trattajfe, er jimiliter de hoc Cynoglofi genere priuatim fcripjijfe lib. x x v. ptobata.

cap.v iii . cogor omnino,ut ingcnue dicam,ab tllis dijfentire. Potius enimadducor, ut credam, Lycopfinherbamcf

fc anchuf£ non abfimilem: qtiam idco non temere Galenus, er Actius etm fecutus in anchufartmgcnere retulerunt,

utfupertori commcntatione diximus. Lycopfin, quam ego legitimam effe exijiimo, uidifepius in campejbribus,ji*

tienttbus, aridis'q ; locis enatam, anchufe adeo fimilem, ut uix ab ea difcernipofit. C£terim quoniam in huius libri

quarti progrejfu, Deo iuuante, nobis de Cynogloffo diffcrendum eji fuo propriocapite; idcirco difputatio quodr.am

uerumfit Cynogloffm, er nunquid tUud effe pofit, quo officin£ uulgo utuntur, in tUud tempus commodius differe*

tur: LycopJis,ut Plinius eji author loco citato,jolijs eji longiortbus,quam laftuca, craftortbusq-; caulc longo,hir»

futis adnatis, multis, cubitalibus: jiorc paruo, purpureo. nafcitur in campeftribus, H sc herba Gr£cis AvHo^ir, Nomina.

Latints itcm Lycopjis, er I talis Licopfide appeUatur.

e"X!<W*

■I!''[ f

' t

jfi 81

ff ff

Ihl : ■ i: jl

m

.. ik S J

i-: -< -■

511

'V '1

!lffi

ill

V:" fJ