:Uli:

iw-*

4y8

And. Matrhioli Comm.

|:

UDfllKw

'

11-

■.!

l '-.hr f

I».

UII iife

airjlf;

li

11

I

Pf

m n

m:!

||l

a 1 'f;

Palmfi Cliri-fti generi.

PALMA CHRISTI.

Fuch. errati.

Monachorulapfus.

t o

10

rtor alterd, qu£ mollior, er rugofwr . Sdtyrij ucro radix bulbofd,mliq; modo cxtubcrdns dcfcribitur, colorccxtcrius fulud, intcrius ut ouum cdndiddyguftdntidulcis, er ori non ingrdtd. Ccetcrum ucrum Sdtyrium,ut ingenucfatcdr, hdttemu in \tdlid uidcre miln non licuit. Tefticulorumporro in Andnicnfibusmontibus ,dlijsq ; compluribuslocis ncn modo duo inucniuntur generd; fed dlid <jfioq ; longc plurd. quibm er iUud dddcndum cjjc cxijlimaucrim,cuius radix hum.tns manus fimilitudinem rejirt. Vulgus a pr<edifia radicis figurd id Pdlmarn christi dp-pclldt. Auiccnna hafce rddiccs Digitos citrinos nuncupat. etfi ctU Digitos citrinos cffc pcrperdtn , nullacj;, quod iti

libro fuo lcgerim , rdtione dufli negent Monacht illi, qui in Me=fucm commentdnos ediderunt. Uuius duo in Andnice udttitmontibus habentur gencrd. Vnum mdius, quod foliafire lilij hd*bet, huid, pdtuU,maculis quibufddm nigris rcfpcrfa: caulem ro-tundum, Itcucm: fiorcm fptcatum, uarium > in purpura dlbicdn=tem, odore non ingrato: radiccs duds, qu£ ftne tcfticulos cani*nosrejrrrcnt, nifi ramis quibttfdam quafi digitis ,humdnam md*mtmcxprimere~uiderentur. Alterum minus,quod folijs conftatcroci: cdule dodrdntali, iuncco ,Leuiq ; :in cuius cacumine fioscmicdt purpureus, dmardnti jemulm, qui recens odorem quimftuuifimum reddtt. H uius exiccdti puluis ex dqua ignitum chaly-bcm cxpcrta, epotus (ut perhtbent ij, qui itd effc cxperimcntocomprobarunt) dyfentericismaximc prodcft .Idcm aquam prx-ftare diunt, qtt£ pcr uitred organa cx ijs elicitur. Radices huicJimiles,fcd qu£ alteri magnitudinc cedunt. Excdlfdciunt utrxq;(utduthor eft Auiccnnd)ficcantq ; fccundorcceffu* Crdffd cor*poris excremcntd pellunt ,facicmq; detergunt. Dantur manidcisntdgno iuudmento: quiti cr m ncruorum ajfcftibus. Scmwis puUuis drachm£ pondert cx uino potus, comittalibtts fubucitit. Itemradicis decottum uino diutius commtjhm, qttod btbcndum pard-tur tamin prandio ,quam inccend. Rddiccs, Nicoh Florentiniteftimonio, frbrcm quartatidm fugant: is ndttquc carum tantimufu Bthotum quendam curattm retulit. Fuchfius Pdlmam Chrifti non rcftc, pdcc eius dixerim, inter Sdtyrijgencrd dcpinxit: 3 ojiqutdcm ca potius, meo iudicio, intcr Cdtiis tefticulos erdt repr£fentanda. Quinctidm in eo mthipldnc errdffc uidctur ,qucd Sdtyrium triphyllon, pcrinde dtq; canis tefticulos, cum duabus radi-cibus ptdura exprefjlrit contra Diofcoridis dclincationcm: quiunam tantum radiccm Satyrto mxlt nugnttudinc reddtitt. Ntjifirtdffc is pottusfueritpitloris Idpfus. Halluctndntur pr£te-redund cum Mcfuc Pdtrestllireuerendi, qui ciusdntidotdriimcommentati funt. quippe qui male fibi perfudfcrint, tot cjfe Sdtyrio rddtces, quot Cdnis tefticulis. Veritm ij Dtofco=rtdem confuldnt, hinc qudm aperic decipiantur, intcUigent. Sed hisfacilc errandi occafionem potuit dcdiffc Pli-nius, qucm hb. x x v i . cap. x .Orchin, id cft, tcfticulum, cumfatyrio turpitcr confudiffc contlat. C£tcrim quonidin 4°lcgittmo Sdtyrio dcficimus, officin£, ac medici cius uice Tcfticuli rddices fuppeditdiit, infeltci tdmen, nec pdri fuc~ccjfu. K am etft dd prolcm gtghcnddm tefticuli rddices pr£tulerit Diofcorides, quod maior d uiro deuorata mafcti-lumgigndt, minor uero dfcemindfcemtndm: deturq- mollis fcemtnis bibendd tn lacte caprino dd ftimuldndam ucnc=rem, arida uerd ad tnhibcnddm; non tdincn ob id unqudm comperi qv.cnqudm, qut ex earttm largtore efu refirret ,femdgis ad uencremfuiffe cxcitdtum, quam cffct, priufquam edscomcdtffet. Scd id fvrtc fortund iUisaccidit, quod.utrdfque jimul rddtces cderint medtcorum tmperitid. quofdftum fit, ut alterd alterius uim dcftruxerit, cum dlteriuisinftt, ut ucnercm ftimulet, alteri ucro ut edndem inlnbcat. I d quod fortdffe ijs non cueniret,fi legitimum habere=mtts Sdtyrium: ttel fi hcrbd tlla inueniri poffet, qtu homities faldcifimos rcddit. Cuius Theophrdjlus memimt Ub. i x .cdp. xx.de pldntartmhiftorid,ubiitafcrtbit. Adrcmautcm uencrcdm mirumitt modumherbdpollebdt, qudm I/t=dus dttulerdt. No/i cnimfolhm cdcntibus,fcd etidin tdngcntibus tantimgcnitdltbus uim dixere uehementem dded ftc=ri,ut quoties uellent, coirc Udlerent . Ef qttidem qui uftfuerunt, duodccies cgifie dixcrunt. Indum dutcm ipfum, quiuelmdgno,dtquerobuftocorporeerdt,feptUdgefies dliquando coiuiffe fdtcntem licttitdudire.ueriim cmifiioncmfcminisguttdtimfuijfc, dcmumq; in fanguincm dcuenijfe. Mulieribus uero uehcmcnttus ctidin citdri libidinem, cimCanis tefticu co mcdtcamine ufx- fuerint,dicebatur. hdftenus Theophrdfttts. Cdnini tefticuli uires pofteritatis memortx man-liuiresexGa dauitGalenuslib. vi li.fimphctum mcdicamentorum ,fic itiquiens .Orchis ,mncupatur er Cynos orchis eadcnthcrba. Rddici eius bulbof£, dcgemin£ uis ineft humidd, er cdltdd, ac guftanttbus dulcior apparet. Cxtcrhm maiorradix multam uidetur habere humiditatem cxcrcmcntitiam, (y jiatuofam: quapropter epota uenerem cxcitat. Al-tera uero, mihor utdelicet, contra admodum claborata cft,ita ut cius temperamcntum ad caltdius ,cr ftccius uergat.Vnde h£c radtx non modo nonftimuldt ad coitum; fcd etidin pldttc contra cohibet, dc reprimit. Eduntur tofi£ buUborum more. Orchts uero, qucm cr Serdpiddd nuncupdnt/ficcioremfdcultdtcm obtinet,quam ut primi ordtnis hd*bcri mercatur: quocirca ad uencre non fimilitcr accommodus eft. Ocdcmatd ilhtus difcutit ,cr ulcera fordidd pur=

g<tt>

S o

leno.

i , a |* '

mi

1