444-

And. Matthioh Comm.

Komina.

grum, minutumq;, irionis modo tenuibus filiquk inclufum. Radix, qu£ longiufculd eft, eundc cumfolijs oiorcm restinet. Vis pl<mt<e huic cdfdttoria, er deficcatorU, uerim non adeo uehemens cft, ut in aUio. Attamen hinc certdcoUigi potejl, qucd ea craffos humores extenuare, er lentos incidere tialeat. Semen cmplaftri modo impofitum, uul-U£c]; admotum, mulieres uteri flrangulatu opprejfas liberat, er cxcitat. Q u£ planta chogSiov Gr£cc, Scordiumfimiliter, er Trilfago palufiris Latine uocatur: Arabice, Scordeon ,feu Scordeum: Italicc, Scordio: Germaiuce,Vuaffcr batenig, C~ Knoblochs kratit: Ht/panice, Scordio: GaUicc, Chamaraz.

B h'x 1 °V - tvssilago.

CAP. CIX.

Tufsilaginisconfidcr.

T vssilagini folia funtmaiu/cula,quamhe-der®,fexautfeptemaradice,fubalbidaa terra,fuperneuirentia , in plures angulos exeuntia. Caulis palmumaltus:flosluteus,uereprodit,quo unik cum caulecon-feftim exuitur: inde nonnulli his uacare exiftimarunt.Radix tenuis eft,t & fuperuacua.nafcitur in amoenis,&riguis. Foliaex melle trita igni facro, & omnibusinflammationibus illitu medentur. Arida fuffitu,itautfumus per infundibulum hianti ore rapiatur , hos fa-nant,qui ficcatufsi,atque orthopnoea infeftantur: pe-<£toris uomicas rumpunt. Eundem effeflum praebet fuf-fita radix . decofta in hydromclite,& pota,emortuospartuseijcit.

LQ

»0

T vssilaoo KctrufckutdgodiciturTarfara,etFar*fareUa, nomine a R omanis fvrtajfe dedutto: hanc enim ab ijs F ar»fariam uocatam fuiffc tcfiantur nomina Diofcoridi falso adfcri=pta. offtcin£ hos, uel illos fecut£ eam Farfaram appeUant, nec~non ctiam Vngulam cabaUinam. H crba cfi uulgarvs notiti£. Cau»le, er flore exit adco fugacif.tmis, ut Plinius, qui corum tam fubi=tam iatturam no ammaduerterat,deccptus T ufilagincm fine cau«le, cr fincflore nafci memori£ prodiderit: cion tamc ca uere prU j omo er caulcm, er florem profvrat ,fcd qtti cnati breui admodumtempore durent: quo non nifi etiam d peritis , uel ab ijs, qui tuncfefe fvrte fortuna tulcrint obuiam,conljnct pofiint, eocfcmagif ,quod ijdcm caulis, o flos prodeant ,priusquam folia cmicent.Quare fcite fcripfitDiofcorides,Tufiilagincm confeftim cxui tumflore, tum caule, atque inde nonnullos his uacarc cxiftimaffc. Sedcerte uel h£c non legit, uel iUa non obfcruauit Plintus, quod T uf-Plinii I»pfu$. aperto crrore er caule, er fioreuiduamflcerit. Is P linij error dcprehenditur lib. x x v i.cap. vi .ubi ip -

fe de Tuftlaginc differit ijs uerbis. Tufitm fedat Bechion,qu£ er Tuftlago dicitur. D uo eiusgcnera. Sylueftrts ttbinafcitur,fubeffe aqttas credunt, er hoc habent fignum aquileges. Folia funt maiufcula, quam hcder£, quinq; aut fc = 40ptem,fubalbida a terra,fuperne paUida : fine caule,fine flore,fine femine: radice tenui. Qutda eandem effc bechio,er alio nomine cham£leucen putant. Huius arid£ cum radiccfumus per arundinem hauftus, aut deuoratus, ueteremtufitmfanare dicitur: fed in finguloshauftut paffumguflandum eft. Altera a qutbusda faluia appeUatur ,ftmiltsucr~iafco. h£c Plinius. Verum altera Tufilago, cutus nulla fit mentio a Diofcoride, utpote qui uno tantum eiusgenerccontentus fuerit, mihi hadenus incomperta eft: nifii eafortaffe fit, quam aliqui herbariorum Centrumgalliuocant.

Porro nafcitur in T uftlagints radice qu£dam fubalbida lanugo,qu£ a radicum fegmentis prius repurgata,er dein=*de linteolis inuoluta,w in lixiuio parum deco(ia,addito falis nitri aliquatulo, ac demum fole ficcata omnium optimuseftfomes ad ignem e filice excuffum excipiendum. Quippe adeo ignis eft rapax,ut ftatim primo tantim chalybis concuffuaccendatur. TufilaginisfacultatespofteritatismemorU tradidttGalenusItb.v 1 .fimpl.medic.ffc tnquiens.uires ex ual. B echium ideofic nuncupatum eft, quod E hX<*.S, hoc eft, tujfes,Z'? orthopnoeas iuuare creditumfit,fii quis uidelicet fo $ qlia arida fumcns, aut radicem in prunis accendens, afcendentem inde fumum infyiratu attrahat. Bft autem modiccdcris, utfine moleftia noxaue omnes thoracis abfceffus credtta fiit rumperc. Sanefolia uircntia partes cruda inflam*matione obfeffas ittitu extrinfecus adiuuant, propter aque£ humiditatis admiftione: qua omnia uiridia,tencra'q• participant alia plus,alia minus.Naficca Bechijfolia acriora funt,quam ut partibus mflamatione laborantibus couemant.

QU£ planta jSHXi 0 " Gr.ecis,Tuftlago Latinis uocatur: Officitiis, Tarfara,cr Vngula equina: I talis, Yarfara,YarfareUa, er Vnghia di cauaUo: Germanis, R ofihuob,cr Brantlattich: Htjf>anis,Vnha dc afno: GaUts,Pas de afnc.

t Nuttidubiumeft,quinhoclocoinDioficoridemendum fubfiit. Quomodoettimradicem T ufitlaginisolyglsov,hoc eft, inutilem rette uocauerit Diofcorides,fi pauld poft ei nonnuUos ufus tribuiti Errorem hunc a nemine tntcr«=■pretum, quodficiam, animaduerfim, uidit Manardus, uidit item F uchfius ,fed uterij; tamcn locum incmendatum rcli*quit. Equidem, utdicam quodfentio, uerbum iUud ut adfcititium dclettdm cffe puto, Oribasij teftimonio nixus, incuius codice manu fcripto itta didio non legitur.

A^Te^tcnou

Fomes ignis«x tufsilag.

Tufsilaainis

Nomina.