Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
307
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In Lib. fecundumDiofcorids. ^07

injl.tr : qiunuis ij apud ucteres in frcquentifjmo ufu fuijfent, quod longis,quipropric fcttiuiappcUantur,ftpidiores yguftuiq- gratiorcs baberentur. De his igitur tanquam prjcjlantioribus fcripfitDiofcorides,non tamcn qucdafeftiuisgencre diffemnt, e quibus magonio capitatifiunt,tegula in tranfrlantationcfuppofita, incifis prius ante mcduUafo=lijs, ne adolendificultas tn fublime fcratur, ncc ad radices,fed in ipfo capite confideat: uclfarculo conueUuntur ra-diccs,utdelumbat£alant,nequediftrahant,utfcriptumreliquitPliniuslib. xix.cap. vi. P orrifacultatcsrc* p or ri facultacenfuit Galenus lib. 11.de alimentoruitt facultatibus, ubi fimul etiam dc aUio, er cepis agens ,fic inquit. H arum tes ex Gal.flantarum radicibus percrebro uefcuntur homines, rarius caule ,folijsq;, acri admodum facultate prxditis pro ra=dicumportione. Corpuscxcalfaciunt, er crajfosin eohumorcs extenuant, glutinofosq; incidunt. Bis tamcn,autter in aqua d>:co(la,acrimonia fyoliantur: quanquam ne fic quidcm uim pcrdunt cxtcnuandi. Vcrim facultatcm1 0 quandam c bfcurifimam alendi corporis exinde acqtdrunt, cuius antea, quam decoqucrentur, nihil profus obtine=bant. C.tteriun allium non modo ut obfonium,uerum ctiam ut medicamentum fanitati accommodum, qucd obftru=fta foluere, er difcutere pofit, vfurpatur. Aliquantifter elixum, ufque dum acritudinem abijciat, uiribus qui=demfuisimbccilliusfit,fcdfuccipr.auitatcm ncnampliusferuat, quemadmodum necporri,nec ccp£,cimbisfue=rint decofta. r^otaov nWotAariv iduocatUGrxci, quod LatiniPorrum capitatum: Arabcs,Curat,feu K urat:

Itali, Porrocapitato: Gcrmd.ni, L.ctucb: Hifrani,Pucrro:GaUi,Poureau.

Nomina.

30

40

5«

Ap/areAo 'iZFgXGov. AMPE LO PRASVM.

CAP. CXL IIII.

2 •

Ampeloprasvm ftomacho magis, quam porrum aduerfatur: plus autem excalfacit: vrinam , & menfes vehementiusciet. Idcontraferpentium morfus eileconuenit.

Provenit agrefte porrum plcruncfc in uincis, undc 4 AgrefHs por-nataltbus ocp.3rtAo■&(oc.aov,quafi uineale porrum, Gratcis ap= rlton ''^ er -pellatur. Nafcitur hoc iti uniucrfa Hetruria non folimi in uinctis-,fed etiamfrequens admodum in agrorum marginib:is,0" in amce=nis coUium locis. Rura nojlra ipfum uulgari fcrmonc appcUant'Porrandcllo. Eftur d rufttcis, er agncolis m acetarijs crudum,reccntis allij uicc: quanquam manfu durius fit ,guftu acrius, erconcoclu dtfjicilius. Ejl pra-tcrea Ampclopraftm (ut lib. v 1.fimpliciwm medicamentorum prodidtt Galcnus) acrius, er ficciusdomeftico ,ficut agreftta omnia rcltqua domefttcis: ac proinde ftomacho, qudm iUud nocentius: fed cr cra/fos, ac lentos humorcspotentius incidtt, ualentiuscj; infarda organa objlruHionc iibe=rat. Hac quoq; ratione urinas,cr mcnfesfepc prouocauit, ubi dcraftis, er lentis retinebantur humoribus. Adeo ucro eft calidum,ut lUitum cataplafmatis modo exulceret. Dtttum cft autem ante,quod qu£ eum in modum funt caltda, extremt fint ordinis. hadc=nus Galenus. C&teriim illud ftlenttohaud diftmulandum puto,quod Galenus minus fortaffe recteidtrtbuerit Ampeloprafo,quodnominis fignificationireclamat, crpotius fcorodoprafo competere uidetur, citnt loco citato inquit. Si inter aUium, er porruntmcdtum quiddam conctpias ,facultatem ampeloprafi inueneris.Quandoquidemfcorodoprafum, tefte infrd Diofcoride,ut aUij,etporri uires; ita er nomcn fibi ucndicauit: ampeloprafum uerodidum eft,quod in uinetts nafcatur. Id quod ipfemct Galenus con=firmdt librovn i.fimp.mcdicamentorumhisuerbis, Scorodoprafon ficutgujlu,o~ odore mediamallij,cr porriquttlitatem pofidet, ita er uires . E t libro 11.de alimentorum facultattbus: Ampcloprafi (inquit) d porro tanta eft dtf-firentia, quanta in alijs congencnbus plantis inter fylueftria, er fatiua inuenitur. Sunt qui hoc in totum fequentemannum reponant,accto condientcs, haud aliter qudrn cepas, eaq- ex parte cibo commodius,G" prauo mittus fucco ob~noxittmefjicitur. Quodol^(.Aozs^tx.c/ovGrteci,LatiniPorrumagrcjie, er Ampeloprafum dicunt:Nauritani,

N abati: Italt, Porro faluatico , er Porrandctlo: Germm, Vuild lauch; Htfpani, Ayos, cr Puerros dc las uinhas: Nomin».Galli,Pourc£ dcchien.

Kjo^uvav.

CEPA,

CAP. CXL V.

C e p a longa acrior eft,quam rotunda, item flaua quam candida, & ficca quam viridis, & crudaquamco&a, autfalecondita. Omnes tamen mordent,flatus gignunt,appetentiam inuitant jfitimmouent, & extenuant, fartidium pariunt, & expurgant: aluo vtiles funt. Eae detraftis purgamentisin olcum conicft®, hasrr.orrhoidas, rekquosque excretionum exitus referant, fubditaj pro balanis.

Succus

ji ii ,

11

fli

II

II

1

11

it

P[:||

• iin

' '