In Lib.fecundumDiofcoridis. 28^

rca illudinter ei, (]'.<£ aluu deijciunt,medicamcnt4 locauit. Quomodo autc Empetron qufcidern cumherba fanftiPetri refte dixerit,ft empetron nullis alijs a D iofcoride reprzfcntatur notif,qu.im quod nafcatur in montibm, er maritimis,falfo,cr amaro fapore? Verum enimuero non modo putandum; fed etiam pro ccrto,meo quidem iudicio, afjir*mandu erit,herbam hanc Crithmumejfe. Quippe quod ea notis omnibut,qu£ radicibus,folijs,cauUbm,acfeminibus,et uniuerf<e deniq; plant.-e tribuit Diofcorides,Crithmum plane refcrat. Crithami uircs recenfuit Galenus lib.vi. fimplicium medicatncntorujifc ucrbis.Crcthmum guftantibus falfum quodammodo cfl,cum paucula amaritate. quamobretiis eiia eft exiccaioria,G~ abficrforia.Vtraq; tame imbeciilior in eo eft,quam in amaris. Kpi iyoi Gr£ci,Crithmuitem et Crithamum Latini uocant: Itali, Crithamo, Finocchio marinojcr herba difan Pietro: Germani, Bacilcn,crMeerfenchel: Hifrani, P crexil dc la mar, o~ Vnhas de agnula yerua: Gallis, Bacille, er Fcnoil marin.

z o

JO

40

<0

Crithmi vi--res ex Gal.

1 o

KO£QV07TOV!.

CORONOP VS.

CAP. CXXIII.

Coronopvs oblonga herbula eft , per' terramftrata, fifsis folijs. coquitur in olere. Radicem habette-nuem, adftringentem, quse in cibo cceliacis facit. Prouenit in aggeribus, & locis incultis, & fecus vias.

V a r 1 a s , ac diuerfas reperio corumfui(fe fententw, quinon parum laboris, ac (ludtj impenderunt, ut plantaru hijloriama mendti omnibus expurgatam prijlin<e,ac proprije rcdderent in=tegritati, in inuejligando, qiuenam inter tot plantM legitimc Co=ronopus dicipofiit. Quorum unusextitit Nicolaus Leonicenus,\uir quidem ingenio, er dodrina praclarm, qui longa uerborumjferie hac de re fcripfit, conclufitty tandem, Coronopum eam her1 Idkbam ejfe, quam ipfe uernacula fua lingua Capriola, nos uero nos/Ijlra SanguineUa appeUamus,quod eapueri tejlate naribus indant,% ut inde fxnguinem cliciant . V erum ckm eius fententia minime prob.xndam exijlimauerit Manardus Yerrarienfis, hac in rc magitBiofcoridi addidus, quam Plinij,ac Theophrajliplacitis,qui Co=ronopum inter aculeata recenfent, hk magis adjtipulandum ejfeiudicauit, qui uolunt Coronopum Diofcoridi eam effe herba, queeuulgo dicitur HerbaJieUa, omnibus Italice hortis uulgaris, ac ad*modum jrequcns,qu6d in acetarijs pafiim ufurpetur,quam ijs, quiCapriolam ,jiue Sanguinellam dittam Coronopum effe cenfent.Quandoquidem h<ec nufquam,quod fciam, in cibis fumitur ,fed inbrutorum tantum ucnit pabulum. N ec defunt pr&terea, quijirzmiter ajfeuerent, quod qu£ inter plantas uulgd nonnuUis Pes coruinus uocatur, aliquibus uero P es gaUinaceus, qua ututur nonnunquam medici ad exulcerandas corpork particulas, ubi id expoflulct nccefiitasjcgitimus fit Coronopus.lnter quos non modo deprehenji funt commcntatores Auicenn^ ,quos nuUamrei herbarieperitiam habuiffe conjlat-, fed V recentiorum quidam, prafcrtim ex eorum numero, qui deJlirpium hiftoria, crfa=cultatibus fcripfere commentarios. Nanq; Otho ille Germanus cognomine Brunfelfius, tametfi non ignoraret, eos4probatifiimis uiris refeUi, qui in hanc uenerunt fententiam: tamen (qu£ multorum ejl pertinacia) maluit cum rci herbari£ imperitis crrare, quam cum dottis,z? peritis reflcfentire. Quippe Pes coruinus uulgo uocatus (ut in fcquentibusfuo loco differemus) Coronopus non eft,fcdproculdubio ranunculm, qui Gr^cisjBotrf01'yhvappeUatur,cuiusuari£ Diofcoridi produntur fpecies: inter quas uulgaris P cs coruinus fuam retinet fedem. Quod autem Leoniceni Capriola CoronopusJitDiofcoridis,ego quidem cum Matiardo nunquam affrmaucrim. Nam er jigerat h£c hcrba in fui culmifajligio quinq; uelutigraciles fpicas, qii£ cum manibus dilatantur, cornicis, uel alteriusuolucris formam pedts rcpra-fcntant; cum tamen (ut etiamManardus inquit) in hominum cibum non expetatur,folio exeat nullisincifuris diffefto,non fcratur in hortis,v arida tanquam fcenum affurgat, nuUo patto ajferendum cenfeo CapriolamejfeCoronopum. C£terumfimodoquisineoPliniu fcquiuelit,quoddixeritlib.xx i.cap.x vi.(quodtameexTheophrajio fumpjit) aculcatarum caules aliquarum per terram ferpere, ut eius, quam Coronopum uocant ifrujlra, meoquidem iudicio,probarc contendet,SanguincUam,fiue Capriolam ejfe Coronopum. quod eiuscaulis culmi modogcni-culis interfcttus, hunii minime repat,fed rettus in altum affurgat, ct culmorum in morem fjicasferat. Verum eosnon.abcrrare putauerim, qui dixerint Capriolam hanc aculcatum effegramen, cuius meminitPlinius lib. xxim.cap. xix. his uerbis. Sunt qui cr aculcatum gramen uocant trium gencrum, cion in cacumine aculci funt plurimimquini,dattyloti uocant. Hos conuolutos naribus inferunt,extrahuntcij fanguinis ciendigratia. Ne<£ ufqua,quod cquidcm lcgcrim,cxprcfiit Plinius (ut R tteUius tejtari uidetur) gramen hoc aculcatum cjfe coronopum. I llud pr£tcreaanimaducrtere oportet, quod Diofcoridcs non fcribit Coronopum aculeatam plantam ejfe, «erf; eum inter aculeatasiibro tertio recenfuit,fedhic inter olera, qu£ inciborum ufum ueniunt. Quanuiscontrarium feceritTheophrajius,quod fortajfe adfoliorumformam aUuferit,qui laciniaru tenuitate coronopo aculeata uiientur,cim tamen pungere

non

Coronopicoiideratio.

Quorundamopinio dam-nata.

Leoniceniopinio reprobata.

Gramen acu-leatuPIinij,

11)

i 1

1'

■iiitP

m

iii

Hfjijl ,|| I m I '[|

III

i t§[

IV

■ k

11

jfi

jj»iiiii

11 {lll

llf

iWi

ilif

f * v

'"llri

1 H :

I'

!«1 m .

li

iPBi ; m

«

JfflSIII,