I !«'•'P

t!i'il lii pjMllll «;

mt

■tm

iiiiwm i

1*1";

if f:

■nl j '

lllitlll

l!:' r

! I

IMi

9>Hn

ff m 11 «!i|

;lrfi

,1 T faiijj

Mi:

ilfci

tWll ^ -Mi' , I

jji f,;,;»1 J} '® ' *■ ■

Jfri R-«",

*t|I

iMl '

"WM?

n;tv•#

jiyftj»

Iflfc i i! .

' M h; : «i.'

fl 'I i:

mmfiip-

246

And. Matthioli Comm.

Noraina.

fofiitij modo, dentibusq■ fi-agile, ut antiquorum fdccharum undcquaq- refvrat. Compctit pcrinde dc iltud ,fcdbritieilingu£, pcciorisq; afperitatibus. Verian ad h#c id prjcflantius efl, quod infittiUbiu, ubi uiolaceum lulapium affcr-uatur, ceftdte concrcuit: eo quod uiolarum dilutifacultatc humedet, leniatcfc magis. Quod Grxcis fxEAf, Lati*nis Mel appcllatur: Arabibus, H aci ,feu H affel: Italis, M cle: Germanis, Hotug: H ifpanis, Miel: Gailis,Mycl.

Quod autcm Grcece «uy^xgov, Latine quoq; Saccharum dicitur: Arabice, Zuchar: Ital:cc,Zucchero: Gcr*tnanice, Zuclur; Hiffianicc, Azucar: GaUice, Succre.

Kkjo ?.

CERA.

CAP. LXXVI.

Cera optimaeftrubfulua,rubpinguis,pura,odorara,&halitumquadantenusmelIeum refe-rens,nationePontica,aut Cretica. Secundum locum obtinetcandicans,& fuaptenatura pinguis.

Candida fit hoc modo. Ex ea raduntalbum, fyncerumque, atque transfundunt in uas, quod fatishabeatmarinaeexalto petitse, infperfoquenitri momento,decoquunt:cumqueiterum,tertiouein-ferbuit, feparatum uas refrigerant, accerse paftillum eximunt, deterfa forde, fiquaforteadhsefit: tudenuo indita noua maris aqua feruet, uti retulimus: & uafe dempto ex igne, fundum ollulae nouae a-quafrigida madefacSum, in ceram fummam fufpenfa manu intingunt, quo celerius concrefcat,&quamminimaportioextrahatur. Sufcepto primocera; orbiculo, iterum uafis imum aqua refrige-ratum ,tantifperinceram immitti debet, dum totaexcipiatur. Orbiculi linoconfuti,interuacantefpatio fufpenduntur, & interdiu continuo fub fole, noftu fub luna afperguntur, ufque dum perfe-(Se albefcant. Verum fi eximius ille candor defideretur, eadem factitari, & identidem recoqui ope-raspretium eft. Nec defunr, qui pro marina,in muria quam acerrima femel,aut iterum excoquant:dein laguncula tenui, rotunda, anfam habente extrahunt: poftca orbiculos fubftrato affatim cefpiteherbofo,infolant,donec candoiem fummum contraxerint. Prxcipiunt hocobeundum munus vere,cumfol remilTauehementia humorem pariat, utnonfacileliquetur. Ceraomnis mollit, calfacit,modice explet corpora:daturin forbitione dyfentericis. ac mihj magnitudine decem granaccraehaufta, lac in nutricibus non patiuntur coagulari.

Cerje uiresexGaieno.

nfc-25-oAlf. PROPOLIS.

CAP. LXXVII.

xo

20

Cera, ut Galenus fcriptismandauitlibro vii . fimplicium medicamcntorum ,medio quodammodo tcnetcalfacicntium, refrigerantium, humedantiwm, er deficcantmm. Habet ucro quiddam etiam craffarum partium,atque emplaftictm. quamobrem nonmodd exiccare ;fcdo~pcraccidens humcftarc uidcri firtdfiis poterit,pcr=fpirationes uidelicet prohibens. Quapropteraliorwmmcdicamentorumtwmexcalfacicntium,tum refrigerantiummatcria cjl. Ipfaautanper fecx gcnere fuerit debiliter concoquentium :ncc tcmcnintro incorpus affumptd,fed firii impojita .Siquidcm paulum quiddam digcrcntts, cahdxq; facultatts rctinet, qu£ plurima mcUi inerat.

Nomins. Eiuj nomen Grxcum khm V : L atinum, cera: Arabicum, Hdmaha: ltalicum, cera: Gcrmj.mcumtfuachs: Hi-ffianicum, Qiera: GaUicum, Cierc.

3°

Propolis eligi debet flaua, odorata, ftyracem referens, in vehementi ariditate mollis, &tnaftiches moreduclilis. Magnopere calfacit,& euocat:aculeos, & omnia infixa corpori extra- 40hit: inuetere tufsi fuffita proficit,impetigines admotatollit.Eain alueariorum foribus 3 cerofaena-tune inuenitur.

Propolis co- a n q^v a m , ut hic Diofcoridcs inquit, er Marctti Varro libro tertio de rc ruflica, Propolis ca cfl ccro

fideratio. ^ mdtcY j d} q u£ j n a luearijs pr<c foribus repcritur ,fcu, ut apcrtius dicam, prx fpiracuiis, ubi intrandi, cxeundiq;

apibus patct aditus: tamen Plinius libro x 1. cap. v 11. ita fcriptum rciiquit. Primafundamenta comofin uocantpcriti ,fecunda piffoccron, tertia propolm. Inter coria, cerasty magni ad mcdicamina ufus. Comofiscrufia cfi prima ,faporis amari. Ptjfoccrosfupcr cani ucnit picantium rnodo, ccu dilutior. Cer<e initium, plerunque c mitioregummi. Propolis crafiioris iam materi£,additisfloribus,noiulu tamcn ccra ,fcd fauorum fiabilimentum, qua omnesfiigoris, aut iniuri£ aditus obfiruuntur: odore CT ipfa ctiamnumgraui, ut qua plertquc progaibano utantur. H«= 5 oPropolis ui- w etiam mcminit Galenus libro v 111. fimplicium medicamcntorum,fic inquiens. Propoiis extergcnti/>,non ita ua=res es Gal. lcntis cft facultatis, c£tcrum admodum ualentcr attrahentis: cfl cnirn cffentta tenui. Porro excalfacit rcceffu /e=cundo completo, aut certe tertio incipientc. Et ut idem quoque fcribit libro 111.de compofitionc mcdicamcnto-rumfecundumgctiera, Propolis ualenttm attrahit, quam cuiiifuisgenerisrefina. Quamobrem iUvsin ncruorumuulnertbws medcndis propoliti admifcet. C£terum cum propolis, cera, er mcl, dc qtubus hic diffcrutt Diofcori=des, mcdicamenta fint omnia miro artificio ab apibus confiata, non db re his quoquc addcndam fbrc duximus ApamApum confi- hifioriam . A p e s igitur ( ut Plinius auttor cfi ) funt CT ruftic£ fylucfircsq;, horrid.c ajfcciu, multo iracun=deratio. diorcs ,fed opere ac laborc pr^fiantes. Sunt O" urban<e, quarum duogen-rra. Optim£ brcucs uartzq;, er 111 ro=tunditatem compadilcs. Detertores long£, cr qutbus fimihtudo uefparum, etidmnum dcterrim£ ex tjs pilofe. A*pcs oderefixdos odores, proculq; fugiunt ,fcd cr infiftos. ltaq; ungtienta rcdoientes infifiant. Icie ntes percunt:relifto enim acuko intcnora difrumpunt. Quui cr morbos fuaptc naiura fentiunt. Indcx corum trijlitia tcrpens:

cr cuin