Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
131
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In Lib.primumDiofcoridis. 131

V I T E X.

ie

ao

4®

V i t e xj fiuc Stdix Anterina, quam uulgmbcrbdriorum Viticijconfi-Agmm ciftum appcllat, arbufcula cjl in Itaha uulgaris notitw. tJerat '° •D.to eim gencra recenfct Plinitu lib. xxnn. cap. i x. Maiorin arborem falicis modo ajfurgit: minor ramofa , fvlijs candidio=ribiu, lanuginofis. Prima album florem mittit cu purpurco, qu£

Cr candida uocatur: nigra, qu£ tantiim purpureum. Nafcun*tur in palujiribus campis. Nonmultuma falice uitilium ufudi*flat uitex: foliorum quoq; afpcflu, nifi odore gratior cffet. Gr.e~ct lygon uocant, alij agnon, quoniam nutron.e in TbefmophorijsAthciuenfnm caftitatem cujlodicntcs ijs fvlijs cubitus fibi fter=-nunt. Vitcx, ut fcriptum rcliqtat Galenus lib. v i .fimphcium Viticis uiresmcdicamcntorum, caliditatis, cr ficcitatis clajfem tcrtiam for»tita cjl, ucrim ea efl multum tenuis fubjlantije, tumguftu acrisfimul cr adftringcns: ipfas tame uiticcs ad mcdicinam habet inutiles: cxtcrim foiia,fcmenq; calida, ficcacj; facultate funt ,fub*ftantia uero tenui . N amcr utentibus ita apparct, zr guftanti=•bus acre fimul cr fubadftringens percipitur tumfolium,tum ftos,tumfemen. Edcndo tamcnctiam fcmcn cft, ucriun tam pcrfjn-cuo calfacit, ut capitihoc nomine dolorem parixt .Atfifiigatur(nam er fic editur cum bcllarijs) minus caput tcntat. P orro fla*tus uentris difcutit er civn nonfriftum ,cr multo magis cum frU' ttum fucrit. Cohibct pr£terea femen impetus in uenercm turnfi-ittionis expers,tum ctiam ipfam expertum. Yolu item,florcsq;ipfiusfruticis idipfum prjeflare pojfunt. Itaq; nontantioncfa,potaq; ad caftitatcm confirrc crcduntur,ucrum etiam fubftrata.

Hinc eft, quod Aihcnis in Thcfmophorijs,hoc eft,facris Cereris,mulieres totum fibifiuticem fubfternunt: hinc iUt quoq; nomettinditum agni, hoc eft, cafti. Ex quibtu omnibus mantfieftum eft,fiquidem memoria tencamus, qute fuperioribus commentarijsfiuntdi(ta, agnum calfacere,jimulq; exiccare, tum omnium maximeftatus dtfcutere. Porrc quod cxa(te tenuium flt partium,fiacul*tas eittt indicio eft. Nam quod caput tcntat, non magis a multitudtne uaporum ab cc prognatorum, quam a calidttatecitu, dc fubtilitatc partium fleri rationabilc cft. N amfii flatuofum fptrttum procreare pojfet ,fane cr uentrem infla-rct, cr ucnercmftimularct, pcrtndc ut crtica. Vcrum ciun non tantum non cxcitare, tmo etum rcprimerc queat tfuerit projiftd fccundv.m rut£ maximc facultatcm tum in cxcalfaciendo, tum in reficcando: nott tamen illi par ejl,tiam utroq-, paulo eft infirior: fiqutdem ruta tum magis ejl excalfadoria, tum magis dcficcatoria. Diffcrt etiamqua*litatti fmul,dcficultatismijtione. Namagnifcmcn,acgermina modicamjirunt adftriftionem: atruta ubiaruerit,exafte amara eft, o~ acris; ubt uerc humida, jubamara. N on tamen aujleritas, aut acerbitas lUi incft: aut ficui ui*deatur ineffc, ea utiq; omnino obfcura,fcio, uidcbitur, nec par ei, qu£ cft m agno. Quocirca er adiccur, c r licncntindurata, er obftrufta agnifemcnpotm, quam rut£ competit. Sed h£c ad curandi iam mcthodumpcrtinent, quattlut omnino non attmgam de mcdicamentorum protiuncians facultatibus, ficri non potcft: uerim celeriter ad rem propofiitamrefleftere, uiricft utiq; temperati. Magisq; etiamidtpfum tn fequentibusmedicamcntis efiflccre conabor,boc cft, ubi ex quibufdam paucis cuidentibus gcneralem facultatem coUegero, particulares poftea aftiones omittam.

N am in pr^fens id folim noutffe fujficit, qucd agnus calidus cft cr fiicctts fiacultate, idq; non mediocriter,fed tertioexcefju, tum admodum temuum partium. H£c qui norit, ac poftea methodum curandi didicerit, ipfemet inueniet,quopafto mcnfics htnc cteat, quo pafto partes induratds digerat, quo pafto lajutudinem foluens,feu acopum, e r cxcalfiaftoriumex co ungucntumpr£parctur. baftentts Galenus. Huius plant£nomen Grtcum eft oc-yvof x^u Airyof; Nomiii».Latinum, Agnus, Vitcx, cr Salix amerina: Arabicum, Famanchejt, Samancheft,feu Bengiecheft: Italicum, Vlticc tC r uulgare, Agno cafto: Gernidnicum, Schaffs muUe, cr Keufcblamp: Hifrdnicum, GattiUo cafio.

5*

I TiOt.

SALIX.

CAP. CXVII.

S a l r x vuIgonotaeft.Cuiusfemen,folia ,cortex ,&fuccusfpiffandi vimhabent. Tritafoliacumexiguopipere,&vinopota,ileofis fubueniunt:fumptaperfe,&cum aqua praeftantmulieri-bus, ne concipiant. Salignum femen in potu fanguinem expuentibus prodelt. Cortex eofdempra>bet effedus . corticis cinis admifto aceto maceratus, illitu clauos ,& callos tollit. Ex folijs, & corti-cefuccus cum rofaceo in calyce punici calfaftus, aurium doloribus auxiliatur. Decodto eorum po-digrasfoueri vtilifsimum .-furfures purgat in corpore. Excipitur fuccus, qui manat ex ea, cum flo-ret, excifo cortice: in plaga enim concretus humor inuenitur, qui ad purganda, quae obftant oculis,fuam uim prxbet.

qjanvis

'liil

'Mf If! ili

SP

i

!j!' .-H

1

11

fll

111

M

o«f

. !.i, i.;

i

1

i.

• »'l»

li

il JJlMi M

M MSi

!|i

lll

m

M"

t;: ' Jl

I V l f r ' ' f I

i, Milt

111